علت تکرر ادرار چیست؟

پزشکان حداقل ۸ بار تخلیه ادرار در یک شبانه‌روز را تکرر ادرار می‌دانند. زمانی که نیاز به تخلیه ادرار از حد معمول فراتر رود به آن تکرر ادرار می‌گویند. این حالت ممکن است به طور ناگهانی بروز کرده و باعث شود که کنترل مثانه را از دست بدهید و یا اینکه به دلیل پر بودن مثانه دچار درد و ناراحتی شوید.

دلایل تکرر ادرار

● مصرف زیاد مایعات

دریافت بیش از حد مایعات می تواند سبب تکرر ادرار شود. اگر بیش از حد مایعات مصرف کنید ممکن است میزان سدیم خون به کمتر از حد طبیعی برسد. میزان مایعات مصرفی شما باید به اندازه ای باشد که رنگ ادرار شفاف باشد. اما نباید به اندازه ای مایعات مصرف کنید که به تکرر ادرار مبتلا شوید.

● دیابت

○ دیابت ملیتوس

در مبتلایان به دیابت نوع ۱ و هم در مبتلایان به دیابت نوع ۲ قند خون افزایش می یابد. کلیه سعی می کند قند اضافی را از بدن دفع کند، اما همیشه موفق به انجام این کار نمی شود. بنابراین، قند در داخل ادرار تجمع یافته و سبب ورود آب بیشتری به داخل مثانه و افزایش حجم ادرار می شود.

○ دیابت بی مزه

این نوع دیابت با دیابت نوع ۱ و دیابت نوع ۲ متفاوت است. در این بیماران بدن قادر به تولید هورمون وازوپرسین و یا استفاده بهینه از این هورمون نیست. هورمون وازوپرسین در مواقع لزوم به کلیه ها این پیام را می دهد که مایعات را به داخل خون رها کنند.

● مصرف داروهای ادرار آورها

این داروها برای درمان فشارخون بالا و مشکلات کبدی یا کلیوی تجویز می شوند. این داروها سبب می شوند کلیه ها نمک (یا سدیم) بیشتری را به داخل ادرار ترشح کرده و حجم ادرار افزایش یابد.مصرف این داروها ممکن است سبب شود شما سدیم و پتاسیم زیادی را از دست داده و علائمی مانند گیجی و تهوع را تجربه کنید. قبل از تغییر دوز دارو و یا قطع مصرف این داروها با پزشک مشورت کنید.

● ابتلا به سندرم مثانه دردناک

شما ممکن است همیشه احساس کنید که نیاز دارید به دستشویی بروید اما حجم ادرارتان زیاد نباشد. همچنین ممکن است در قسمت پایین شکم خود درد داشته باشید که در زمان ادرار کردن تشدید شود.
علائم فوق زمانی رخ می دهد که بافت مثانه ورم کرده و بسیار حساس می شود. گاهی اوقات علت بروز این مشکل مشخص نیست. رژیم غذایی (کاهش مصرف نوشابه های گازدار، منابع غذایی حاوی کافئین و …)، ورزش، داروها و جراحی می تواند به درمان آن کمک کند.

● سنگ های کلیوی

مواد معدنی و نمک ها می توانند منجر به تشکیل سنگ در کلیه ها شوند. وجود سنگ در کلیه سبب می شوند فرد دائماً احساس کند که نیاز به دفع ادرار دارد اما ممکن است حجم ادرار وی زیاد نباشد.

● بارداری

تکرر ادرار یکی از علائم بارداری است که بیشتر در اوایل بارداری مشاهده می‌شود با بزرگ شدن رحم فشار بیشتری بر روی مثانه وارد شده و نیاز به دفع ادرار افزایش می یابد. حتی قبل از آن که رحم بزرگ شود در زنان باردار هورمونی به نام گنادوتروپین جفتی انسانی (HCG) ترشح می شود که سبب تکرر ادرار می شود.. افزایش مقدار خون در بدن معمولا باعث افزایش ادرار می‌شود، همزمان با رشد جنین و فشار بر روی لگن و مثانه ممکن است مقدار ادرار افزایش یابد. باید توجه داشته باشید که نباید به مدت طولانی ادرار خود را نگه دارید. تکررادرار بارداری یک موضوع طبیعی است و نیازی به درمان ندارد.

●  سکته مغزی

سکته مغزی می تواند سبب آسیب اعصاب کنترل کننده مثانه شود. این بیماران ممکن است احساس کنند نیاز به دفع ادرار دارند، اما حجم ادرار آن ها زیاد نباشد.

● بیماری پارکینسون

بیماری پارکینسون، ام اس (MS) و سایر بیماری های مغزی نیز ممکن است علائم مشابهی داشته باشند. تغییر رژیم غذایی و در موارد شدید به دارو درمانی و جراحی نیاز است.

● واژینیت (التهاب واژن)

این مشکل زمانی رخ می دهد که واژن به علت وجود قارچ، باکتری، ویروس، دریافت برخی داروها و یا تغییرات هورمونی به عفونت یا التهاب مبتلا می شود. این افراد معمولاً احساس خارش و سوزش در زمان دفع ادرار دارند.

● دریافت زیاد کافئین

کافئین مانند دیورتیک عمل کرده و سبب افزایش حجم ادرار می شود. کافئین می تواند با کاهش میزان هورمون وازوپرسین حجم ادرار را افزایش دهد.

● یائسگی

در زمان یائسگی که حدود سن ۵۰ سالگی رخ می دهد تولید هورمون استروژن در بدن زنان کاهش می یابد. این امر سبب تکرر ادرار می شود. تغییر رژیم غذایی، درمان جایگزینی هورمون و … می تواند به رفع این مشکل کمک کند.

●  تومور

تومورهای سرطانی و هم تومورهای خوش خیم می توانند سبب تکرر ادرار شوند. زیرا آن ها فضای زیادی را در داخل و یا اطراف مثانه اشغال می کنند.وجود خون در ادرار مهم ترین علامت ابتلا به سرطان است. اگر در ادرار خود خون مشاهده کردید، متوجه وجود توده ای در قسمت پایین شکم خود شدید و یا در هنگام ادرار کردن درد داشتید با پزشک مشورت کنید.

● عفونت مجاری ادراری (UTI)

عفونت مجاری ادراری شایع ترین علت تکرر ادرار است. اگر مبتلا به مثانه بیش‌فعال هستید، در زمان ادرار نباید احساس درد و ناخوشی داشته باشید زیرا درد و ناراحتی در زمان تخلیه ادرار نشان از مشکلات دیگری مثل عفونت ادراری دارد. عفونت ادراری زمانی رخ می‌دهد که باکتری از طریق مجرای ادرار وارد مثانه می‌شود، باکتری ها سبب عفونت کلیه ها، مثانه و یا مجاری ادراری می شوند. در این شرایط مثانه متورم شده و نمی تواند حجم زیادی از ادرار را نگه دارد. ممکن است شما علائمی مانند تب، لرز، تهوع و درد در پایین شکم خود را نیز تجربه کنید. معمولاً پزشک برای درمان عفونت آنتی بیوتیک تجویز می کند.

❉ عفونت‌های ادراری در زنان شایع‌تر از مردان است زیرا مجرای ادرار زنان کوتاه‌تر است و باکتری‌ها زودتر به مثانه راه می‌یابند. عوامل خطر ابتلا به عفونت‌های ادراری در زنان به شرح زیر است:

○ التهاب واژن

○ آلوده شدن مجرای ادرار به علت عدم شستشوی مناسب پس از توالت

○ روابط جنسی و انتشار باکتری به مجرای ادراری

● بزرگ شدن پروستات

مشکلات پروستات از مهم‌ترین دلایل ابتلای مردان به تکررادرار است که شامل موارد زیر است:

○ هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات (BPH) که باعث تورم پروستات می‌شود.

○ پروستاتیت یا التهاب پروستات که اغلب در اثر عفونت باکتریایی ایجاد می‌شود.

○ سرطان پروستات که باعث تشکیل تومور در غده پروستات می‌شود .

● یبوست

یبوست و عدم تخلیه روده ها می تواند فشار زیادی را بر روی مثانه وارد کرده و سبب تکرر ادرار شود. اصلاح رژیم غذایی، نوشیدن کافی مایعات و برخی اوقات استفاده از دارو می تواند به رفع یبوست کمک کند.

علائم تکرر ادرار

●  فوریت ادرار و ناتوانی نگه داشتن آن

● بی‌اختیاری و نشت ادرار

● شب‌ادراری و چندین بار بیدار شدن شبانه برای تخلیه ادرار

تشخیص تکرر ادرار

● شرح حال پزشکی کامل

● آزمایش ادرار : ردر آزمایش ادرار موارد زیر بررسی می‌شوند:

○ انواع عفونت‌های ادراری

○ وجود خون در ادرار

○ بررسی پروتئین و قند در ادرار

●  آزمایش خون

● معاینات بالینی : به منظور یافتن علت زمینه‌ای

○ معاینه لگنی

○ ارزیابی مجرای ادرار و واژن

○ معاینه پروستات

درمان تکرر ادرار

درمان تکرر ادرار به علت آن بستگی دارد:

● پزشک در ابتدا بیماری زمینه‌ای عامل تکرر ادرار را درمان می کند.

● اگر عفونت باکتریایی موجب تکرر ادرار شده باشد جهت از بین رفتن باکتری‌ها، آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود

● داروهای مهارکننده اسپاسم ماهیچه‌های مثانه به کاهش بی‌اختیاری ادرار کمک می‌کنند. همچنین انجام تمرینات لگنی مانند تمرینات کگل یا تمرینات تقویت مثانه تحت نظر پزشک برای کمک به تقویت مثانه و نگه داشتن ادرار موثر است

پیشگیری از تکرر ادرار

رعایت نکات زیر در کاهش تکرر ادرار و همچنین در پیشگیری از آن مفید است:

● در ساعات پایانی شب و هرچه به زمان خواب نزدیک‌تر می‌شوید، از مصرف نوشیدنی‌ها ازجمله چای و قهوه که ادرار شبانه را افزایش می‌دهند، پرهیز کنید.

● ابتلا به یبوست نیز می‌تواند باعث فشار بر مثانه و تشدید تکرر ادرار شود بنابراین سعی کنید در برنامه غذایی خود همواره غذاهای غنی از فیبر خوراکی را بگنجانید.

● در مورد روش صحیح انجام تمرینات کگل برای تقویت عضلات کف لگن با پزشک مشورت کنید. همچنین در صورت ضعیف بودن عضلات لگنی، فیزیوتراپی و تقویت عضلات لگن را مدنظر داشته باشید.