علل و درمان یبوست
یبوست مزمن چیست؟
یبوست حرکات بسیار کم روده یا داشتن مشكل هنگام دفع مدفوع است که برای چند هفته یا بیشتر ادامه پیدا می کند.به صورت طبیعی روده روزی 3 مرتبه یا1 مرتبه در سه روز باید کار کند. ولی با وجود یبوست، مدفوع سخت و خشک میشود و سیستم بدن به درستی کار نمیکند.افرادی که درگیر این عارضه می شوند، معمولا هنگام دفع خیلی به خود فشار می آورند و به دلیل سختی مزاج دستشویی رفتن را به تعویق می اندازند. عمدهترین دلیل یبوست رژیم غذایی نامناسب است که برای پیشگیری از آن باید آب کافی بنوشید و غذاهای فیبردار بخورید .
انواع یبوست کدامند؟
یبوست را میتوان در یکی از دستههای زیر قرار داد:
. یبوست تنبلی (یبوست اتونیک)
این نوع یبوست در اثر تنبلی
یا ضعف و سستی درحرکت یا ناتوانی بدن دردفع پس ماندهها ایجاد میشود. به همین
علت، داروهای ملین دربهبود آن نقشی ندارد. علت دیگر این نوع یبوست، فقدان یا
حساسیت طبیعی راستروده است. در اینگونه افراد با آنکه راستروده و رکتوم پر از
مدفوع است، احساس اجابت مزاج صورت نمیگیرد. انقباض و انبساط مکرر روده در این نوع
یبوست ضعیف است. مدفوع با حرکتی آرام در ناحیهی سگموئید(این بخش بعد از روده
نزولی و قبل از راست روده در روده بزرگ است ) یا قبل از آن متوقف میشود. این نوع یبوست بیشتر
در افراد سالمند، چاق و یا بعد از عمل جراحی، در دوران بارداری و بعد از تبهای
طولانی مدت مشاهده میشود. علاوه بر این، تغذیهی ناکافی و فاقد فیبر و مصرف مقدار
کم آب یا مایعات میتواند علت اینگونه یبوستها باشد.
. یبوست انسدادی
این نوع یبوست ناشی از انسداد
یا تنگی روده است و غیر رایجترین نوع یبوست به حساب میآید. اینگونه یبوستها
عموما دیر تشخیص داده میشوند. بدین جهت توصیه می شود که هرگاه در میانسالی
تغییراتی در عادات دفع پیدا شد باید احتمال یبوست انسدادی را مدنظر قرار داد و
اقدام فوری برای رسیدن به تشخیص نهایی را به عمل آورد. درمان این قبیل یبوستها
فقط جراحی است و رژیم غذایی در بهبود آنها اثری ندارد.
. یبوست اسپاستیک
در این نوع یبوست، مدفوع، کوچک، تکه تکه و سفت میشود. این یبوست در نتیجهی تحریک زیاد عصب رودهای است که حرکات پریستالیس رودهای را نامنظم میکند. عدم نظم درقسمت سیگموئید و فقدان حساسیت در راستروده موجب دردهای شکمی، اسهال و یبوست متناوب میشود. اسپاسم کولون در کولون-اسپاستیک به دلیل ازدیاد انقباض، موجب ایجاد وقفه در عمل تخلیه و منجر به یبوست می شود. به دلیل درد ناشی از یبوست، اغلب اینگونه بیماران، کم غذا میخورند که نتیجهی آن، لاغری است. در یبوست اسپاستیک مواد غذایی باید طوری انتخاب شود که اثر تحریکی روی غشای مخاطی روده نداشته باشد. بدین جهت، گاهی غذای نرم و فاقد فیبر تجویز میشود.
دلایل یبوست چیست؟
. تغییرات در مواد غذایی مصرفی یا فعالیتها
. عدم وجود میزان کافی آب و فیبر در مواد
غذایی مصرفی
. مصرف زیاد لبنیات
. عدم فعالیت فیزیکی و تحرک مثل ورزش
. مقاومت در دفع مدفوع
. استرس
. استفاده بیش از حد داروهای ملین
. مصرف بعضی داروها به ویژه داروهای ضد درد
مانند مواد مخدر، داروهای ضد افسردگی، قرص آهن و داروهای ضد اسید (آنتی اسیدها) که
دارای کلسیم یا آلومینیوم هستند.
. اختلالات خوردن
. سندرم
روده تحریک پذیر (IBS)
. بارداری
. مشکلات عصبی و عضلانی دستگاه گوارش
. بیماریهای انسدادی
. بیماری سلیاک (آسیب پرزهای روده ی باریک).
. پولیپ روده
. سرطان کولون
. بیماریهای عصبی مانند بیماری پارکینسون یا مولتیپل اسکلروزیس(ام
اس)
. کمکاری تیروئید (به نام هیپوتیروئید)
. دیابت
. سکته قلبی
. پارگیهای ریز در پوست اطراف مقعد
. انسداد در روده
. تنگی روده بزرگ
. سرطان رکتوم
. آسیب به اعصاب مربوط به عملکرد بدن
بیماری پارکینسون
. آسیب نخاعی
. ضعیف شدن عضلات لگن
. دیابت
. پرکاری غده پاراتیروئید
. تیروئید کمکار
علت یبوست در زنان
این عارضه در خانمها بیشتر از آقایان شایع است. بهخصوص در زمانهای خاصی مانند روزهای قبل از قاعدگی و در دوران بارداری، پس از یائسگی به دلیل افزایش هورمون پروژسترون ماهیچههای روده شل میشود. در نتیجه مواد غذایی و مواد زائد در طول دستگاه گوارش بهآرامی حرکت میکنند .علت دیگر آن حرکت کندتر غذا در روده زنان نسبت به مردان است
علت یبوست نوزادان
این عارضه در نوزادان و کودکان موقت بوده و بهسرعت به حالت قبل بازمیگردد. معمولا این عارضه زمانی ایجاد میشود که در رژیم غذایی نوزاد تغییراتی به وجود میآید. اضافهکردن مواد غذایی جامد به رژیم کودک یا تغییر وضعیت از شیر مادر به شیر خشک از اصلیترین دلایل ابتلا به این مشکل است.
علائم یبوست چیست؟
شما ممکن است در صورت ابتلا به یبوست علائم زیر را داشته باشید:
. کاهش نیاز به دفع مدفوع
. دشواری در دفع مدفوع (نیاز به فشار بیش از
حد جهت خروج مدفوع)
. مدفوع سفت یا کوچک
. داشتن مدفوع حجیم یا سفت
. احساس عدم تخلیه کامل روده
. احساس وجود انسداد در راستروده و رودهها
. نفخ شکم
. کاهش اشتها
. بیحالی و کرختی
. همچنین ممکن است احساس
کنید که برای خالی کردن روده خود نیاز به کمکهایی مانند فشار دادن روی شکم یا
استفاده از انگشت
برای
خارج کردن مدفوع دارید
. دفع کمتر از سه مرتبه مدفوع در هفته
. زور زدن برای اجابت مزاج
. احساس درد مقعدی و
سوزش
عوارض یبوست چیست؟
اگر گاهی دچار خشکی مزاج میشوید، عوارضی نداشته و نباید برای آن
نگران بود. اما اگر این مشکل را به طور مداوم تجربه میکنید و تبدیل به یک بیماری
مزمن شده است، باید قبل از ایجاد عوارض زیر آن را درمان کنید.
اگر یبوست مزمن شود و یا طولانی باشد، عوارض زیر را به همراه خواهد
داشت:
ایجاد بواسیر: بواسیر وریدهای متورم در مقعد است که علت اصلی ظاهرشدن
این زائده زور زدن زیاد هنگام اجابت مزاج است.
شقاق مقعد یا فیشر: بهسختی خارجشدن مدفوع میتواند باعث پارگیهای
ریز در مقعد شود شیارهای کوچک در پوست اطراف مقعد که اغلب همراه با خارش، درد و
خونریزی هستند.
نهفتگی مدفوع یا گیر افتادم مدفوع : زمانی که این عارضه چندین هفته
ادامه داشته باشد، باعث میشود، مدفوع در روده تجمع کرده و گیر کند.
پرولاپس رکتوم یا بیرونزدگی راست روده : زور زدن زیاد برای دفع مدفوع
ممکن است باعث بیرون زدن قسمت کمی از راستروده شود.
روش های پیشگیری و درمان یبوست
. سعی کنید از مواد غذایی حاوی فیبر بیشتر استفاده کنید.مصرف غذاهایی که فیبر کمی دارند، محدود کنید. مواد غذایی مانند گوشت،
شیر، پنیر و غذاهای فرآوری شده ازایندست هستند.
. غذا بخورید. غذا خوردن یکی از بهترین درمانها برای یبوست است. هنگامی
که غذا میخورید، احساس دفع شما شدت پیدا میکند، هرچند که ممکن است احساس دل درد
و ناخوشی بکنید اما خوردن به شما کمک میکند.
. از لوبریکانت برای مقعد خود استفاده کنید.
. جهت پیشگیری از ابتلا به یبوست، دو تا چهار لیوان آب اضافی در روز
بخورید، مگر اینکه پزشک به شما توصیه کرده باشد که به خاطر دلایل دیگر مصرف مایعات
را محدود کنید. بهخصوص در صبح، مایعات گرم را امتحان کنید.
. اضافهکردن میوهها و سبزیجات به رژیم غذایی خود و پیروی از یک رژیم
غذایی متعادل و سرشار از فیبر بسیار کمککننده است. منابع خوب فیبردار عبارتند از
میوهها، سبزیجات، حبوبات و نان و غلات کامل (به ویژه سبوس) آلوبخارا و غلات سبوس
دار
. اجتناب از مصرف کافئین (جالب است بدانید مصرف کافئین باعث کاهش آب بدن
میشود.)
. کاهش مصرف شیر (مصرف محصولات لبنی باعث یبوست میشود.)
. اکثر روزهای هفته را ورزش کنید، سعی کنید روزانه حداقل ۳۰ دقیقه به
ورزش کردن اختصاص دهید. هنگامی که بدن خود را حرکت میدهید، عضلات روده شما نیز
فعالتر میشوند.
. زمانی که احساس دفع مدفوع داشتید، دفع مدفوع را به تعویق نیندازید و
در اولین زمان ممکن اقدام به دفع مدفوع کنید.سعی کنید زمان مشخصی در هر روز را به
دفع مدفوع اختصاص دهید، مثلا ۱۵-۴۵ دقیقه بعد از صبحانه ( مصرف غذا فعالیت روده را
تحریک میکند.)
. در این شرایط استفاده از سرویس بهداشتی فرنگی دفع مدفوع را مشکل میکند.
اگر از سرویس فرنگی استفاده میکنید، زیر پاهای خود زیرپایی قرار دهید تا زانوها
بالا بیایند
ملینهای مختلفی وجود دارند که میتوانند اجابت مزاج را آسانتر کنند.مسهلها انواع مختلفی دارند و بسیاری از آنها داروهای بدون نسخه هستند :
(یکی از این ملینها قرص دینه و یا سیلاکس است.)
مکملهای فیبر: این مکملها دفع مدفوع را راحتتر میکنند. شامل
پسیلیوم، کلسیم پلی کربوفیل و متیل سلولز میشوند.
محرکها: این ملینها باعث انقباض روده میشوند. مواردی مانند
بیزاکودیل و سنوزید جز این دارها هستند.
اسموتیکها: این ملینها ترشح مایع در روده را افزایش میدهند.
هیدروکسید منیزیم خوراکی، سیترات منیزیم و لاکتولوز جز این دسته از داروها هستند.
روانکنندهها: روانکنندههایی مانند روغن معدنی باعث حرکت راحتتر
مدفوع میشوند.
راه درمان یبوست نوزاد یک ماهه
در نوزادان یکماهه علت یبوست میتواند تغییر وضعیت از شیر مادر به
شیر خشک باشد. در این شرایط میتوانید با برخی اقدامات حرکات روده را تسریع کنید.
بهآرامی پاهای نوزاد را بالا ببرید و مانند حرکت دوچرخه حرکت بزنید. همچنین میتوانید
شکم نوزاد را ماساژ دهید. با متخصص اطفال مشورت کنید و در صورت صلاحدید پزشک بین
وعدههای غذایی نوزاد کمی آب به او بدهید.
بهترین راه درمان یبوست کودکان
اگر به دنبال ملینهای طبیعی برای کودک هستید، میتوانید از آبمیوه
یا شیره گلابی، انگور یا آلو برای درمان این مشکل استفاده کنید. این میوهها ملین
هستند. ماساژ شکم نیز به حرکات روده کمک کرده و مدفوع راحتتر دفع میشود. کودک
باید در رژیم غذایی خود آب بیشتری مصرف کرده و از غذاهای پر فیبر استفاده کند.
درصورتیکه میخواهید برای درمان کودک از دارو استفاده کنید، داروی لاکتولوز میتواند گزینه خوبی باشد. این دارو رایجترین دارو برای درمان یبوست در کودکان است.
برای درمان یبوست چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر به صورت ناگهانی دچار یبوست همراه با درد شکمی شدید و قادر به دفع
مدفوع و یا خارج کردن گاز معده از خود نشدید ، سریعا باید به دکتر داخلی ( گوارش ) مراجعه کنید.
اگر برای اولین بار دچار یبوست شدهاید و تغییر در شیوه زندگی کمک کننده
نبوده است.
درد شدید هنگام دفع مدفوع
وجود خون در مدفوع
کاهش وزن بدون هرگونه تلاش در این راستا
اگر یبوست شما بیش از ۲ هفته طول بکشد.
تغییر چشمگیر اندازه، شکل و قوام مدفوع
پزشک شما ممکن است جهت تشخیص علت یبوست انجام تستهای زیر را توصیه
کند:
آزمایش
خون جهت چک کردن سطح هورمون
تست جهت چک کردن ماهیچههای مقعد
تست جهت مشاهده چگونگی خروج مواد زائد از روده بزرگ
کولونوسکوپی جهت چک کردن وجود احتمالی انسداد در روده بزرگ.
ما را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
برچسب ها :
ارسال دیدگاه :
آخرین دیدگاه ها
فعلا موردی یافت نشد!