پلک

پلک حدود 2 میلیمتر ضخامت دارد و بین قسمت بیرونی و درونی آن غدد میبومین وجود دارد. غدد میبومین 40 عدد در پلک فوقانی و 2عدد در پلک تحتانی قرار دارد. این غدد ترشح چربی را به عهده دارند که سبب  تثبیت اشک می‌شوند و از تبخیر اشک و خشکی چشم جلوگیری می‌کنند. چربی اضافه در لبه‌ی پلک سبب افزایش استعداد به آلودگی و منجر به عفونت پلک می‌شود.

بلفاریت

بلفاریت التهاب پلک است.آنها ممکن است قرمز و متورم به نظر برسند یا احساس سوزش یا درد داشته باشند. ممکن است پوسته پوسته یا ذرات روغنی (پوسته پوسته) پیچیده شده در پایه مژه های شما نیز وجود داشته باشد. بلفاریت در واقع التهاب پلک‌ها و شایع‌ترین علت قرمزی پلک می‌باشد. بلفاریت وضعیتی است که باعث قرمزی، تحریک، خارش و خشکی چشم می‌شود.

بیماری بلفاریت مسری نیست اما کسانی که مبتلا به بیماری های پوستی مانند “درماتیت سبوره” ، “آکنه روزاسه” ، پوست چرب و شوره سر هستند بیشتر به بیماری بلفاریت مبتلا می شوند.

انواع بلفاریت

● بلفاریت سبوره‌ای یا ناشی از چربی

● بلفاریت میکروبی

● ترکیبی

● بلفاریت قدامی

بلفاریت قدامی اغلب به دلیل باکتری استاف روی پوست رخ می‌دهد. دیواره جلویی و خارجی پلکها که محل قرارگیری و اتصال مژه ها است درگیر این بیماری می شود از عوامل اصلی ابتلا به بلفاریت قدامی می توان به عفونت های میکروبی و بسوره (پوسته پوسته شده)، باکتری ها (استافیلوکوک) نام برد.اگرچه باکتری های استاف معمولاً بی‌ضرر هستند، اما در برخی شرایط به دلایل نامعلومی باعث بلفاریت قدامی می‌شوند. علت شایع دیگر بلفاریت قدامی درماتیت سبورئیک است که بیشتر به عنوان شوره سر شناخته می‌شود. بسیاری از افراد مبتلا به شوره سر، پوسته‌های پوستی روی پوست سر و ابروها دارند. اگر جهت درمان آن اقدام نشود می تواند باعث ضخیم تر شدن لبه پلک ها (اکتروبیون) و یا منجر به برگشتن لبه پلک ها به داخل (تریکیازیس، انتروپیون) شوند.در عارضه انتروپیون و تریکیازیس، رویش مژه ها در جهت های غیرعادی با سطح قرنیه برخورد داشته و بر روی آن کشیده می شوند و ممکن است خراشیدگی قرنیه را به دنبال داشته باشند.

● بلفاریت خلفی

بلفاریت خلفی به دلیل اختلال در عملکرد غدد چربی پلک (میبومین) ایجاد می شود غدد میبومین وظیفه ترشح چربی و مواد روغنی جهت نرم کردن چشم ها را به عهده دارند. در بلفاریت خلفی قسمت داخلی پلک که بخش مرطوب و در تماس با چشم است درگیر می شود.غدد میبومین در داخل پلک قرار دارند و منافذ غدد روی لبه پلک، پشت ریشه مژه‌ها باز می‌شوند. غدد به طور معمول یک ترشح روغنی مخصوص برای اشک تولید می‌کنند. غدد میبومین گاهی ملتهب و مسدود شده و باعث کاهش مقدار و اختلال در کیفیت ترشحات روغنی می‌شود. این نه تنها می‌تواند باعث تحریک حاشیه پلک شود، بلکه اثرات خشکی چشم ثانویه روی سطح چشم نیز دارد.بیماریهای پوستی مانند آکنه روزاسه و شوره سر نیز می توانند از عوامل ابتلا شخص به بلفاریت باشند. کنترل بلفاریت خلفی که به آن بلفاریت میبومین نیز گفته می شود به سختی صورت می پذیرد و در این بلفاریت ،اشک حالت کف آلود پیدا می کند.

علائم و نشانه های بلفاریت عبارتند از

● سوزش پلک شایع‌ترین علامت بلفاریت است. علاوه بر قرمزی پلک، می‌تواند علائم زیر را نیز تجربه کنید:

● احساس سوزش و جسم خارجی

● قرمزی و وجود پوسته های چرب روی لبه پلک

● اشک ریزش

● خارش و حساسیت به نور

● تورم پلک ها

● تاری دید

● کف آلود بودن اشک در لبه پلکها

● خشکی چشم

● به هم چسبیدن مژه ها که به دلیل ترشحات اضافی ایجاد می شود.( احساس چسبندگی در مژه‌ها هنگام بیدار شدن از خواب)

● پوست پوسته شدن روی مژه ها یا پلک ها

● وجود زخم های کوچک روی پلک ها و لبه آن

● ریختن مژه ها

● رویش مژه ها در جهت های غیر طبیعی

● رسوب پوسته روی مژه‌ها

گاهی اوقات این علائم می‌تواند به این معنی باشد که استفاده از لنزهای تماسی مانند همیشه ناراحت کننده یا حتی غیرممکن است. اگر بلفاریت دارید، تا زمان درمان آن بهتر است از عینک‌های آفتابی در مقابل آفتاب استفاده کنید.

عوامل ایجاد کننده‌ی بلفاریت

همه افراد برخی از باکتری ها را در پوست خود دارند. با این حال، برخی از افراد نسبت به سایر افراد دارای باکتری بیشتری در پایه مژه‌های خود هستند. این می‌تواند باعث ایجاد لکه های پوسته‌  و شوره مانند شود. همچنین برخی از افراد اختلال در غدد چربی دارند که منجر به بلفاریت می‌شود. در مواقع دیگر ، بلفاریت می‌تواند به دلیل تجمع بیش از حد کنه‌های میکروسکوپی، بنام  Demodex، در داخل فولیکول‌های مژه ایجاد شود.

عوارض بلفاریت چیست؟

● گل مژه 

گل مژه برآمدگی دردناک قرمز رنگی است که بر روی پلک به دلیل عفونت حاد غدد چربی پلک ها و ریشه مژه ها به وجود می آید.معمولاً گل مژه به شکل توده ای دردناک در لبه پلک ها و یا داخل آن ظاهر می شود و در اکثر مواقع گل مژه به سمت پوست پلک بیشتر نمایان می شود.

● شالازیون 

شالازیون در اکثر مواقع به شکل یک توده غیر عفونی بدون درد و سفت است. شالازیون وقتی به وجود می آید که غدد چربی کوچک روی لبه پلک ها مسدود شود. غدد چربی ممکن است عفونی شده و قرمزی و تورم پلک ها پدیدار شود.اگر شالازیون توأم با عفونت باشد آن قسمت ، قرمز رنگ و دردناک خواهد شد.

● اختلالات اشکی (خشکی چشم یا اشک ریزش) 

کم شدن چربی ترشح اشک و یا ترشحات غیر طبیعی بخش چربی اشک می تواند باعث اشک ریزش یا خشکی چشم شود.

● برآمدگی پلک

این مشکل در زمان انسداد یكی از غدد كوچك لبه‌ی پلک و پشت مژه‌ها به وجود می‌آید. این انسداد باعث التهاب غده شده و باعث تورم و قرمزی پلک می‌شود. برآمدگی پلک می‌تواند کاملا برطرف شود یا اینکه به برآمدگی سفت و توده‌ای متورم تبدیل شود. 

● چشم صورتی مزمن

بلفاریت می‌تواند منجر به دوره‌های مکرر چشم صورتی یا ورم ملتحمه شود.

● خراشیدگی یا زخم قرنیه

سوزش مداوم ناشی از پلک‌های ملتهب و یا رشد نادرست مژه‌ها (که گاهی در جهت داخلی به سمت کره چشم می‌رویند) می‌تواند موجب درد قرنیه‌ی چشم شود. عدم ترشح کافی اشک هم می‌تواند به بروز «عفونت قرنیه» منجر شود. 

روش تشخیص بلفاریت و التهاب چشم

● معاینه چشم

● چشم پزشک ممکن است با استفاده از یک دستگاه مخصوص بزرگ‌نمایی، پلک و چشم‌ها را معاینه کند.

● نمونه‌گیری با سواب:

 در موارد خاص، پزشک ممکن است از سواب برای نمونه‌برداری از مواد چرب یا پوسته‌ای که روی پلک تجمع پیدا کرده‌اند استفاده کند. پزشک سپس از این نمونه‌ها برای شناسایی باکتری‌ها، قارچ‌ها یا عوامل آلرژی‌زا استفاده می‌کند.

درمان بلفاریت

بلفاریت درمان قطعی ندارد و نیز درمان آن به سختی انجام میگیرد ، اما رعایت بهداشت پلک ها و شست و شو و تمیز نگه داشتن لبه پلک ها و مو در هر دو تقسیم بندی بلفاریت نقش اساسی را دارد. این به کنترل علائم بلفاریت کمک می‌کند.درمان بلفاریت بستگی به نوع آن دارد. درمان بلفاریت قدامی معمولاً شامل گرمای مرطوب (کمپرس گرم) و قطره‌های چشمی تجویزی است. درمان بلفاریت خلفی معمولاً شامل گرما درمانی، تمرینات پلک زدن برای ارتقای عملکرد سالم غده میبومین و مکمل‌های امگا 3 برای کاهش التهاب و ارتقای عملکرد بهتر غده میبومین است. تعدادی کار وجود دارد که می توانید برای کنترل علائم انجام دهید. درمان شامل موارد زیر است:

● تجویز داروها

▪ آنتی بیوتیک ها

چشم پزشک شما ممکن است برای شما تجویز کند که از پماد آنتی بیوتیکی روی چشم استفاده کنید. آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند به تسکین علائم و رفع عفونت‌های ناشی از باکتری پلک کمک کنند. مقدار کمی پماد را روی نوک انگشت تمیز یا یک سواب پنبه ای قرار دهید. پماد را به آرامی روی پایه مژه خود بمالید. این کار را درست قبل از خواب انجام دهید  یا همانطور که پزشک توصیه می کند.پزشک ممکن است یک داروی آنتی بیوتیکی خوراکی را نیزبرای شما تجویزکند..

▪ قطره چشم

اشک مصنوعی یا قطره چشم استروئید ممکن است قرمزی ، تورم و خشکی چشم را کاهش دهد. ممکن است چشم پزشک شما قطره چشم آنتی بیوتیکی را تجویز کند تا به غدد چربی کمک کند تا بهتر کار کنند.

▪ داروهای سرکوب‌کننده ایمنی 

 موجب برطرف شدن برخی علائم و نشانه‌های بلفاریت می‌شود.

▪ استفاده از روغن سولفور و استروئید و ژل های ضد انگل

انگلهای کوچک به نام مایت (دمودکس فولیکروم) باعث انسداد فولیکول های ریشه مژه می شوند و بلفاریت دمودکسی را ایجاد می کنند.برای درمان بلفاریت دمودکسی از روغن سولفور و استروئید و ژل های ضد انگل استفاده می کنند. برخی از اشخاص نیز به دلیل آلرژی های خاص و واکنش های سیستم ایمنی التهاب زا به نوعی از بلفاریت به نام بلفاریت دمودکسی برویس مبتلا می شوند.

● درمان شوره سر

برای برطرف کردن شوره های سری از شامپوی ضد شوره استفاده کنند اما نکته حایز اهمیت این است که هرگز برای شستشوی پلک ها از این نوع شامپوها استفاده نکنید.

● درمان خانگی 

▪  کمپرس گرم

یک حوله تمیز را با آب گرم مرطوب کنید و آنرا بپیچانید که تا حدی خشک شود. حوله را حداقل ۱ دقیقه روی چشمان بسته خود قرار دهید. حوله را هر چند وقت یکبار مرطوب کنید تا گرم بماند. این به شل شدن پوسته های چسبیده به مژه های شما کمک می کند. همچنین به جلوگیری از گرفتگی غده های چربی در آن ناحیه کمک می کند.همچنین یک دستگاه الکترونیکی وجود دارد که از گرما و ماساژ استفاده می کند تا غدد چربی را در پلک باز کند. این درمان توسط چشم پزشک در مطب انجام می شود.

▪  ضایعات پلک

یک حوله تمیز ، پارچه پنبه ای (Q-tip) و یا پد بدون پارچه را در شامپو بچه رقیق شده در آب گرم خیس کنید. سپس از آن استفاده کنید تا پایه مژه های خود را به آرامی پاک کنید. حدود ۱۵ ثانیه اسکراب (مالش) کنید.

▪  بهداشت پوست و پلک

پاک کردن پلک ، پوست و مو بسیار مهم است. این کار علائم بلفاریت را کنترل می کند. هر روز مژه های خود را با دقت به وسیله شامپو رقیق شده در آب گرم بشویید. همچنین موها ، پوست سر و ابرو خود را با یک شامپو ضد باکتری بشویید. اسپری ضد عفونی کننده جدیدی وجود دارد که می توانید روی پوست استفاده کنید که باعث جلوگیری رشد بیش از حد باکتری ها می شود.

▪ ماساژ پلک

باعث می‌شود چربی‌ها به سمت جلو حرکت کنند و در دمای 32-35 درجه به حالت خمیری در می‌آیند.

▪  اسیدهای چرب ضروری

امگا 3 به‌واسطه تولید متابولیسم پروستاگلاندین‌ها خاصیت ضدالتهابی دارد و نیز مصرف خوراکی آن در سندرم خشکی چشم موثر است.

▪  اسکراب پلک

یک دستمال تمیز، اپلیکاتور پنبه‌ای (Q-tip)، یا پد بدون پرز را در شامپو بچه رقیق شده در آب گرم خیس کنید. سپس از آن برای مالش ملایم پایه مژه‌های خود استفاده کنید. حدود 15 ثانیه اسکراب کنید.

● جراحی

سونداژ داخل مجرا در درمان غدد MGD موثر است.

روش‌های جلوگیری از بلفاریت چشم

● دست و صورت خود را تمیز نگه دارید.

● سعی کنید چشم و صورت خود را زیاد لمس نکنید. در صورت لزوم می‌توانید از یک پارچه‌ی نرم استفاده کنید. 

● پیش از خواب، تمام مواد آرایشی صورت و چشم را پاک کنید.

● بیماران مبتلا به بلفاریت خلفی بهتر است جهت برطرف شدن چربی جمع شده در غده پلکی، پلک های خود را ماساژ دهند.

● بیمارانی که به صورت همزمان مبتلا به بیماری آکنه روزاسه و بلفاریت هستند باید به صورت همزمان تحت درمان های مربوطه قرار گیرند.

● خانم هایی که مبتلا به بلفاریت هستند بهتر است آرایش نکنند یا کمتر آرایش کنند چرا که آرایش باعث دشوارتر شدن حفظ بهداشت پلک ها می شود.

● ممکن است مکمل های غذایی مانند اسیدهای چرب امگا برای کمک به غدد لبه پلک ها تجویز شود.

● استفاده از قطره های اشک مصنوعی به دلیل ایجاد خشکی چشم در اکثر بلفاریت ها مرسوم است.

● اشک یا قطره چشم را با استفاده از پارچه‌ای نرم پاک کنید.

● در زمان بروز علائم و التهاب، به جای لنزهای تماسی از عینک طبی استفاده کنید.