گل مژه

گل مژه التهاب و عفونت غده ‌ای به نام «میبومین» در جدار پلک است و ترشح چربی را برعهده دارد. فراموش نکنیم که چربی یکی از اجزا مهم برای سلامت لایه اشکی است. گل مژه اغلب دردناک و چرکی بوده و گاهی حتی در قسمت داخلی پلک نیز به وجود می‌آید. در اکثر موارد پس از چند روز گل مژه خود به خود از بین می‌رود.

انواع مخحتلف گل  مژه

● stye یا هوردئولوم (hordeolum)

هوردئولوم، آبسه یا چرک در غدد چربی چشم و یکی از شایع‌ترین انواع گل مژه است. هوردئولوم یک عفونت حاد است که باعث می‌شود گل مژه قرمزرنگ، متورم و نسبت به تماس حساس شود. اگر این گل مژه بیشتر از دو روز باقی بماند باید به بینایی‌سنج یا چشم‌پزشک مراجعه کنید؛

● شالازیون (Chalazia) یا کیست میبومین 

توده‌ای در پلک است که معمولا دراثر هوردئولوم درمان‌نشده به‌وجود می‌آید. اگر عفونت درمان نشود، میکروب و آلودگی‌های ناشی از آن به یک توپ سفت در زیر پلک تبدیل می‌شود که به آن شالازیون می‌گویند. شالازیون غیرمسری و مزمن است و می‌تواند هشت تا شانزده هفته باقی بماند. شالازیون معمولا دردناک یا حساس به لمس نیست، اما اگر خودش برطرف نشود ممکن است به عمل جراحی نیاز داشته باشد که توسط چشم‌پزشک انجام می‌شود؛

● کیست غده‌ی عرق(Sweat Gland):

 این نوع گل مژه توده‌ای کروی شکل و براق است که نزدیک مجرای اشکی ظاهر می‌شود. این گل مژه باید توسط چشم‌پزشک معاینه شود تا مطمئن شوید که مورد خطرناکی مانند سرطان سلول پایه‌ای یا سرطان سلول‌های سنگ‌فرشی نباشد؛

● کراتوز (Keratosis) 

این نوع گل مژه ترکیبی از کراتین پوست و بافت است و به شکل‌های گوناگونی وجود دارد. کیست کراتوز سه نوع دارد:

○ اکتینیک (actinic)

○ سبورهیک (seborrheic)

○ کراتوز پیلاریس (keratosis pilaris)

● کیست اینکلوژن(Inclusion):

 این نوع گل مژه‌ها سفید و پر از مایع هستند و تورمی دردناک در پلک ایجاد می‌کنند. هرچند این نوع گل مژه عموما بی‌خطر تلقی می‌شود اما باید توسط پزشک معاینه شود.

علت ایجاد گل مژه

انتقال آلودگی، گردوخاک و میکروب به ناحیه‌ی اطراف چشم یا داخل آن می‌تواند گل مژه ایجاد کند

● میکروب استافیلوکوک

باکتری استافیلوکوک عامل ایجاد بسیاری از عفونت‌ها است و یکی از عوامل ایجاد کننده گل مژه نیز محسوب می‌شود پس علت ایجاد گل مژه را می‌توان عفونت دانست.

● دست زدن یا مالیدن چشم‌ها مخصوصا با دست‌های آلوده

باکتری که گل مژه را ایجاد می‌کند، در داخل بینی به وفور یافت می‌شود و به همین دلیل به سهولت می‌تواند توسط دست به چشم منتقل شود.

● سابقه بلفاریت (ورم پلک) مزمن

گل مژه در افرادی که سابقه بلفاریت دارند، بسیار شایع است.

● ضعف سیستم ایمنی

اگر به فواصل زمانی کوتاه دچار گل مژه می‌شوید، ممکن است با ضعف سیستم ایمنی روبرو باشید بنابراین بهتر است به چشم پزشک مراجعه نمایید.

● مسدود شدن مجرا یا غدد چشم

معمولًا آلودگی میکروبی و یا استفاده از مواد آرایشی در لبه پلک، باعث انسداد مجاری غدد چربی می شود. با این وجود علل دیگری هم در بروز گل مژه نقش دارند. چاقی، دیابت، افزایش کلسترول موجب افزایش میزان ترشح چربی و افزایش فعالیت غده میبومین می ‌شود. در نتیجه میزان چربی بیشتری در پلک ترشح و دهانه بین مژه‌ ها را می بندد؛ در این صورت چربی در بین لایه‌ های پلک تجمع می ‌یابد و موجب بروز گل مژه می ‌شود.

افرادی که دچار چاقى، دیابت، افزایش کلسترول، قند خون و چربی هستند؛ باید به گل مژه توجه زیادی داشته باشند .مصرف زیاد شیرینی ‌و شکلات نیز موجب تجمع گلوکز به شکل چربی در بدن می‌ شود که این موضوع نیز می‌ تواند موجب افزایش ترشح چربی و فعالیت غده میبومین شود و فرد را در معرض ابتلا به گل مژه یا شالازیون قرار دهد.

● لنزهای تماسی آلوده

○ لنزهایی که به درستی تمیز نشده اند

○ لمس کردن لنزها قبل از شستن دست ها

○ استفاده از لنز در هنگام خواب

○ استفاده مجدد از لنزهای یکبار مصرف

○ استفاده از لنزهایی که تاریخ انقضای آنها گذشته

● لوازم آرایشی و باقی ماندن آرایش چشم در طول شب

در موارد زیر ریسک ابتلای شما به گل مژه بیشتر خواهد شد

● افرادی که سابقه‌ی گل مژه دارند

● اگر چشمان خود را با دست‌های شسته نشده و آلوده لمس کنید

● لنز خود را بدون ضد عفونی کردن در چشم قرار دهید

● به هنگام خواب با آرایش بخوابید

● از لوازم آرایش تاریخ گذشته استفاده کنید

● دچار بلفاریت یا التهاب مزمن در پلک باشید

● به بیماری روزاسه مبتلا باشید

● افرادی که مستعد حساسیت‌های چشمی هستند بیش از سایرین در معرض خطر ابتلا به گل مژه قرار دارند. فصل تابستان یکی از فصولی است که در آن ابتلا به گل مژه بیش از دیگر زمان‌ها مشاهده می‌شود.

● داشتن مشکلاتی در زمینه‌ی ترشح غدد چربی در ناحیه‌ی پلک‌ها (اختلال عملکرد غدد میبومین).

علائم گل مژه

نشانه‌های بروز گل مژه شامل موارد زیر است:

● برجستگی  یا توده قرمز رنگ در اطراف پلک و چشم یا روی پلک

● قرمزی

● حساس شدن پلک یا اطراف چشم

● درد پلک

● تورم پلک

● اشک از چشم

● ترشح

● پوسته پوسته شدن پلک یا دور چشم

● احساس ناراحتی هنگام پلک زدن

● خارش

خیلی از افراد هنگام ایجاد گل مژه آن را حس می‌کنند اما خیلی‌ها هم فقط زمانی متوجه می‌شوند که گل مژه کاملا ایجاد شده است. اگر شما نیز هرکدام از علائم گفته شده را دارید، سعی کنید به چشم ‌‌تان دست نزنید یا آن را نخارانید و به چشم ‌پزشک مراجعه کنید.   

تفاوت گل مژه و  شالازیون

یکی دیگر از بیماری‌هایی که سبب التهاب پلک می‌شود، شالازیون نام دارد. شالازیون هنگامی رخ می‌دهد که در یکی از غدد کوچک چربی در پلک انسدادی به وجود آمده باشد. شالازیون و گل مژه بسیار شبیه به هم هستند اما شالازیون معمولا دردناک نیست و بیشتر قسمت داخلی پلک را درگیر می‌کند.

در چه صورتی به پزشک مراجعه کنیم ؟

گل مژه معمولا برای چشم بی‌ضرر است و بر توانایی دید شما نیز تاثیری نخواهد گذاشت. پیش از مراجعه به پزشک بهتر است ابتدا خودتان روش‌های خانگی را امتحان نمایید. اگر علائم گل مژه‌تان تشدید شد باید به چشم‌پزشک مراجعه کنید تا او نوع گل مژه و علت آن را تشخیص بدهد. بیشتر گل مژه‌ها با معاینه‌ی کامل چشم قابل تشخیص هستند.

پزشک پلک‌ها و مژه‌ها را بادقت معاینه و ساختار پلک و ظاهر پوست و مژه را بررسی می‌کند. با تشخیص درست، درمان مناسب تجویز خواهد شد.

 در موارد زیر به پزشک مراجعه نمایید:

○ پس از ۴۸ ساعت گل مژه بدتر شود.

○ قرمزی و تورم، کل پلک را درگیر کند.

○ به جز پلک، دیگر نقاط صورت نیز دچار قرمزی و تورم شوند.

چگونه از بروز گل مژه پیشگیری کنیم ؟

● دست‌های خود را بشویید؛ حداقل به مدت ۲۰ ثانیه دستان خود را با آب ولرم و صابون شستشو دهید یا از محلول ضد عفونی کننده دست استفاده کنید.

● دست‌های خود را به چشم خود نمالید.

● با دور انداختن لوازم آرایش قدیمی و تاریخ گذشته خطر عفونت‌های مکرر چشم را کاهش دهید.

● لوازم آرایش خود را با دیگران به اشتراک نگذارید و همراه با آرایش هرگز به رختخواب نروید.

● اگر لنز استفاده می‌کنید، از تمیز بودن آن اطمینان حاصل نمایید؛ پیش از استفاده از لنز دست‌های خود را بشویید و طبق دستور پزشک آنها را ضد عفونی نمایید.

● اگر مستعد ابتلا به انواع خاصی از گل مژه مانند شالازیون هستید، از پزشک‌تان در مورد نحوه‌ی پیش‌گیری از ایجاد آن سؤال کنید

● چنانچه دچار بلفاریت هستید، دستور العمل‌های مراقبت از چشم را مطابق با دستور پزشک اجرا نمایید.

● در فصل تابستان و بهار از عینک آفتابی استفاده کنید.

درمان گل مژه

گل مژه‌ها معمولا فقط از نظر ظاهر و زیبایی ممکن است مشکل ایجاد کنند و به‌ندرت برای سلامت یا بینایی فرد خطر دارند. بیشتر گل مژه‌ها نقصی در بینایی ایجاد نمی‌کنند یا مشکل جدی برای چشم پیش نمی‌آورند.

در بسیاری از موارد گل مژه در عرض چند هفته خود‌به‌خود برطرف خواهد شد اما برخی به درمان با آنتی‌بیوتیک یا جراحی نیاز دارند . در موارد بسیار نادر گل مژه بزرگ‌تر و علائم آن تشدید می‌شود.

گل مژه معمولا به‌خوبی درمان می‌شود، اما برای افرادی که مستعدتر هستند ممکن است مجددا به‌وجود بیاید.

به هنگام بروز گل مژه باید از ماساژ و خاراندن موضع مورد نظر به ویژه با دست آلوده پرهیز کرد و همچنین گل مژه را نباید فشار داد چون در این صورت، ممکن است گل مژه تشدید شود و درد و قرمزی بیشتری پیدا کند.

گل مژه بندرت نیاز به آنتی بیوتیک خواهد داشت مگر اینکه عفونت در ملتحمه و چشم وجود داشته باشد. در این صورت حتما به چشم پزشک مراجعه و از مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک های چشمی خودداری کنید.

● بهداشت شخصی را رعایت کنید

○ اگر گل مژه دارید، بهترین درمان این است که ابتدا بهداشت فردی را رعایت کنید؛ دست‌ها و نواحی اطراف چشم‌هایتان را تمیز نگه دارید و سعی کنید به چشم‌های خود دست نزنید. این کار باعث می‌شود میکروب پخش نشود.

○ حتما فقط از حوله‌ و دستمال مخصوص خودتان استفاده کنید و لوازم شخصی‌تان را با هیچ‌کس شریک نشوید

○ همیشه ناحیه‌ی اطراف چشم‌ها را تمیز نگه دارید

○ لوازم آرایش مربوط به چشم را با هیچ‌کس شریک نشوید حتی با نزدیکترین افراد به خود

○ از چشم‌های خود در برابر خاک و آلودگی مراقبت کنید

● لوازم آرایشی و لنز

○ اگر از لوازم آرایشی استفاده می‌کنید، آنها را برای مدتی کنار بگذارید. از لنزهای تماسی هم استفاده نکنید

○ لوازم آرایش مربوط به چشم مخصوصا ریمل‌ را دست‌ِکم هر شش ماه یک‌بار عوض کنید

● کمپرس گرم

○ یک راه معمول برای تسکین احساس ناخوشایند گل مژه استفاده از کمپرس گرم است. کمپرس را به ‌مدت پنج تا ده دقیقه روی پلک نگه دارید و این کار را چند بار در روز تکرار کنید.

● شست‌و‌شوی چشم ها  

○ پلک‌ها را با کمی شامپوبچه‌ی رقیق‌شده در آب گرم مرتبا شست‌و‌شو بدهید یا از محصولاتی که برای این منظور تولید شده‌اند استفاده کنید.

● درمان های خانگی 

○ برگ گواوا

○ برگ اقاقیا

○ سرکه‌ی سیب

○ روغن کرچک

○  چای سبز کیسه‌ای

○ آلوئه‌ ورا

○ جعفری