درماتیت چیست؛ انواع، علل و درمان 

یک واژه ی عمومی برای توصیف التهاب پوست است. در هنگام ابتلا به درماتیت پوست فرد معمولا خشک، متورم و قرمز دیده می‌شود، شدت خارش پوست می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. انواع مختلفی از درماتیت می‌توانند مدت ها ادامه داشته باشند در حالیکه انواع دیگر نیز می‌توانند به صورت فصلی و یا در اثر استرس و مواجهات خاص تشدید شوند.

برخی انواع درماتیت در کودکان و برخی نیز در بالغین شایع ترند. ممکن است بتوان با استفاده داروها و کرم های موضعی علائم درماتیت را برطرف نمود.به عنوان مثال می‌توان به درماتیت آتوپیک(اگزما) درماتیت تماسی و درماتیت سبورئیک (شوره سر) اشاره کرد، درماتیت های دیگرباعث بثورات قرمز، خشکی پوست و خارش می‌شوند.

در صورت وجود عفونت، درد و ناراحتی در پوست و یا گسترش درماتیت و شدیدتر شدن آن باید به دکتر متخصص پوست مراجعه شود.

انواع دیگر درماتیت

برخی دیگر از انواع درماتیت عبارتند از:

◆ نورودرماتیت

 در این نوع درماتیت، در اثر استرس یا عوامل تحریک کننده ی دیگر، پوست دچاره ضایعات خارش دار می‌شود.

◆ درماتیت سکه‌ای (Nummular)

درماتیت سکه‌ای شامل ضایعات بیضی شکل پوستی است که اغلب پس از آسیب به پوست به وجود می‌آید، نومولار به معنای ‘سکه مانند’ است.

◆ درماتیت ناشی از استاز Stasis dermatitis) )

این نوع درماتیت با تغییرات پوستی ناشی از گردش خون ضعیف همراه است. می تواند باعث تغییر رنگ پوست در اندام تحتانی شود و حتی ممکن است باعث ضخیم شدن بافت پوست شود.

◆ درماتیت نگلکتا (فراموشی)

 این نوع درماتیت در اثر عدم رعایت بهداشت مناسب پوست ایجاد می‌شود. در ناحیه‌ای از پوست ایجاد می‌شود که پوسته‌ای فشرده و چسبنده را تشکیل می‌دهد.

علائم و نشانه‌های درماتیت

علائم به نوع درماتیت بستگی دارند. ممکن است یک نوع از آن را داشته باشید یا ممکن است به چند نوع آن مبتلا باشید. هر نوع ممکن است یک یا چند مورد از علائم زیر را داشته باشند:

• قرمزی

• تورم

• خارش پوست

•  راش

• تاول

• بثورات و برجستگی‌های قرمز

• بثوراتی که مانند سوختگی به نظر می‌رسند.

• در صورت خراش، ممکن است بثورات از مایع خارج شده یا خونریزی کنند.

•  پوست خشک

•  تاول‌های پر از مایعات

•  ضخیم شدن، سفت شدن و تورم پوست

• پوسته شدن، پوسته ریزی و چروکیدن پوست

•  زخم‌های دردناک

•  خشکی و ترک خوردگی پوست

• درد همراه با سوزش

• درماتیت همچنین باعث تغییر رنگ پوست می شود. با این حال، این در رنگ های مختلف پوستی، متفاوت به نطر می رسد.

• تاول ها

علت بیماری درماتیت

درماتیت به دلیل ترکیبی از فعال سازی سیستم ایمنی بدن، ژنتیک و محرک‌های محیطی ایجاد می‌شود. علل درماتیت بسته به نوع آن متفاوت است. برخی انواع درماتیت نظیر اگزمای دیس هیدروتیک و درماتیت سکه‌ای علت ناشناخته دارند.

◆ سیستم ایمنی

گاهی اوقات سیستم ایمنی بدن بیش از حد از خود واکنش نشان می‌دهد. اگر به درماتیت آتوپیک مبتلا هستید، سیستم ایمنی بدن به محرک‌ها یا مواد حساسیت زای به ظاهر کوچکی نیز واکنش نشان خواهد داد که این باعث التهاب می‌شود.

ژنتیک: محققان مشاهده کرده اند که اگر دیگران در خانواده تان به درماتیت مبتلا هستند، احتمال ابتلا فرد به آن بیشتر است. علاوه بر این، متخصصان تغییراتی در ژن‌هایی که پروتئینی کنترل می‌کنند که به بدن تان در حفظ سلامت پوست کمک می‌کند را نیز شناسایی کرده اند. پوست بدون داشتن سطح طبیعی آن پروتئین نمی‌تواند سالم بماند.

◆ محیط

 محیط ممکن است باعث شود سیستم ایمنی بدن تان مانع محافظتی پوست شود. این باعث شده تا رطوبت بیشتری خارج شود و این می‌تواند منجر به درماتیت گردد. عوامل محیطی احتمالی شامل قرار گرفتن در معرض دود تنباکو و برخی از انواع آلاینده‌های هوا می‌باشند. رایحه معطر در برخی از محصولات پوستی و صابون نیز این عارضه را امکان پذیر می‌کند.

◆ قرار گرفتن در معرض بیماری

 برخی از انواع درماتیت در اثر قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی و سایر مواد تحریک کننده ایجاد می‌شود. به عنوان مثال درماتیت پریورال ممکن است در اثر قرار گرفتن در معرض فلوراید در آب یا خمیر دندان ایجاد شود.

◆ محرک های محیطی اغلب می توانند علت تحریک درماتیت باشند :

محرک چیزی است که باعث می شود پوست شما واکنش نشان دهد. محرک می تواند یک ماده، محیط شما یا چیزی باشد که در بدن شما اتفاق می افتد.

محرک های رایج عبارتند از:

. فشار

. تغییرات هورمونی

. محیط زیست

. مواد تحریک کننده

◆ علل درماتیت تماسی

زمانی درماتیت تماسی زمانی رخ می دهد که شما در تماس مستقیم با یک محرک یا آلرژن باشید. مواد رایجی که باعث واکنش های آلرژیک می شوند عبارتند از:

. مواد شوینده

. لوازم آرایشی

. نیکل

. پیچک سمی و بلوط

◆ علل درماتیت آتوپیک

درماتیت آتوپیک اغلب نتیجه ترکیبی از عواملی مانند خشکی پوست، شرایط محیطی و باکتری های روی پوست است.

محرک های درماتیت آتوپیک بین افراد متفاوت است، اما استرس، محرک ها و تغییرات هورمونی از عوامل رایج هستند. عوامل دیگری که می توانند باعث درماتیت آتوپیک شوند عبارتند از افزایش مصرف قند، لبنیات و گوشت قرمز در برخی موارد.

◆ علل درماتیت سبورئیک

علت دقیق درماتیت سبورئیک ناشناخته است. احتمالا در اثر حضور نوعی قارچ  (مخمر مالاسزیا  ) در غدد چربی ایجاد می‌شود.

این نوع درماتیت معمولا در فصل بهار و زمستان تشدید می‌شود؛ همچنین در برخی از افراد علت ژنتیکی دارد.

برخی شرایط می توانند خطر ابتلا به درماتیت سبورئیک را افزایش دهند. این شرایط عبارتند از:

. پسوریازیس

. صرع

. آکنه روزاسه

. بیماری پارکینسون

◆  علل درماتیت استاز

درماتیت استاز به دلیل گردش خون ضعیف در بدن رخ می دهد و معمولا پاها و ساق ها را درگیر می‌کند.

به طور معمول، دریچه های کوچک در رگ های خونی شما ضعیف می شوند و جریان خون شما را به قلب کاهش می دهند و باعث تجمع مایع در اندام های شما می شوند. سپس این مایع باعث تورم در اطراف ناحیه آسیب دیده می شود و درماتیت استاز در این مناطق از پوست متورم رخ می دهد.

 ◆ اگزما

اگزما در اثر مجموعه‌ای از عوامل نظیر خشکی پوست، شرایط محیطی و وجود باکتری در سطح پوست ایجاد می‌شود. این نوع درماتیت اغلب زمینه‌ی ژنتیکی دارد؛ چرا که اکثر افراد مبتلا به آن دارای سابقه ی خانوادگی اگزما، حساسیت و یا آسم می‌باشند.

●  محرک ها
محرک ها عواملی هستند که منجر به واکنش پوستی می‌شوند. این محرک‌ها می‌توانند مواد شیمیایی یا طبیعی، عوامل محیطی و یا یک اتفاق در درون بدن باشند. محرک‌های شایعی که باعث تشدید درماتیت می‌شوند عبارتند از:

. استرس
. تغییرات هورمونی
. محیط
. مواد تحریک کننده

● عوامل خطر درماتیت

عواملی که احتمال ابتلا به درماتیت را افزایش می‎دهند عبارتند از:

. سن

. محیط

. سابقه‌ی خانوادگی

. وضعیت سلامتی

. حساسیت

. آسم

شستشوی مکرر دست‌ها  که  منجر به از بین رفتن چربی محافظ پوست شده و تعادل pH آن را از بین می‌برد. مانند : افراد شاغل در مراکز بهداشتی درمانی به درماتیت دست مبتلا می‌شوند.

اگر به درماتیت مبتلا هستید ، ممکن است بیماری دیگری نیز داشته باشید که اغلب در کنار آن دیده می‌شود این بیماری‌ها به شرح زیر هستند:

. کاهش خواب

. افسردگی

. اضطراب

. آسم

. آلرژی

عوارض درماتیت

عوارضی وجود دارند که همراه با درماتیت رخ می‌دهند. موارد زیر برای همه انواع و همه افراد صدق نمی‌کنند اما هنوز هم رایج هستند:

♦ عفونت‌های ویروسی پوست: سعی کنید پوست خود را خراشیده نکنید، زیرا این امر می‌تواند عفونت را بدتر کند.

♦ عفونت‌های باکتریایی پوست: سعی کنید پوست خود را نخراشید، زیرا این امر می‌تواند عفونت را بدتر کند.

♦ کاهش خواب

♦ ورم ملتحمه (چشم صورتی)

♦ بلفاریت (التهاب و قرمزی پلک) 

تشخیص درماتیت

♦ معاینه فیزیکی

پزشک شما یک انجام می دهد و قبل از تشخیص در مورد سابقه پزشکی شما صحبت می کند و از نزدیک پوست را بررسی می‌کند. آن‌ها به دنبال علائم کلاسیک درماتیت مانند بثورات، قرمزی، فلس، خشکی و موارد دیگری خواهند بود. آن‌ها درباره علائمی که تجربه می‌کنید سوال می‌کنند. آیا خارش دارید؟ آیا احساس می‌کنید پوستتان می‌سوزد؟ آیا پوستتان خشک است؟

در برخی موارد، متخصص پوست می تواند نوع درماتیت را تنها با نگاه کردن به پوست تشخیص دهد.

♦ آزمایش خون

آزمایش خون برای بررسی علل بثورات که ممکن است ارتباطی با درماتیت نداشته باشد.

♦ تست پوستی پچ (آزمایش برچسپ)

اگر دلیلی برای شک وجود دارد که ممکن است واکنش آلرژیک به چیزی داشته باشید، پزشک ممکن است تست پوستی پچ انجام دهد.

در این آزمایش پزشک مقدار کمی از مواد مختلف را روی پوست شما قرار می دهد. پس از چند روز، آنها واکنش‌ها را بررسی می‌کنند و تعیین می‌کنند که آیا ممکن است به مواد خاصی حساسیت داشته باشید یا خیر.

♦ نمونه برداری یا بیوپسی(نمونه ی زنده)

در برخی موارد، متخصص پوست شما ممکن است بیوپسی پوست را برای کمک به کشف علت انجام دهد. بیوپسی پوست شامل برداشتن نمونه کوچکی از پوست آسیب دیده توسط پزشک و مشاهده آن در زیر میکروسکوپ است.

پیشگیری از بیماری درماتیت

از عواملی که باعث ایجاد درماتیت می‌شوند، جلوگیری کنید.

این عوامل می تواند شامل غذاهایی باشند که به آن‌ها حساس هستید یا حساسیت دارید نمونه‌هایی از آلرژی‌های شایع شامل آلرژی به بادام زمینی، لبنیات، تخم مرغ، شکر و الکل است.

 محرک ها .

 مواد شیمیایی پوست را تحریک می‌کنند و یا صابون‌هایی که همین کار را انجام می‌دهند.

• به طور مرتب پوست خود را مرطوب کنید

اکثر مردم همچنین با مرطوب کردن مکرر (مخصوصاً بعد از حمام) تسکین می یابند.می توانید از کرم های ابرسان استفاده کنید .

•   بیش از حد گرم نشوید

 تعرق باعث تحریک درماتیت می شود .

•  برای جلوگیری از خشک شدن بیش از حد هوا از مرطوب کننده استفاده نمایید.

 برای کمک به جلوگیری از خشکی پوست، حمام های کوتاه تر، استفاده از صابون های ملایم و حمام کردن در آب گرم به جای داغ را در نظر بگیرید.

• سعی کنید پوست خود را خراشیده نکنید.

خاراندن ناحیه آسیب دیده خودداری کنید. خاراندن می تواند زخم ها را دوباره باز کند و باکتری ها را به سایر قسمت های بدن شما منتقل کند.

. استرس خود را کاهش دهید.

استرس می‌تواند باعث ایجاد یا تشدید برخی بیماری‌های پوستی از جمله درماتیت شود.درماتیت ممکن است گاهی اوقات در زمانی که استرس دارید شعله ور شود. درمان های جایگزین نظیر موارد زیر ممکن است در کاهش استرس مفید باشد :طب سوزنی ، مراقبه، ماساژ، یوگا

درمان درماتیت

درمان درماتیت به نوع، شدت علائم و علت  و محل آن بستگی دارد. بسیاری از انواع درماتیت خود به خود برطرف می شوند. به عنوان مثال، درماتیت تماسی اغلب زمانی بهبود می یابد که دیگر با محرک های شناخته شده در تماس نباشید.

◆ قدم اول:  جلوگیری از هر آنچه باعث ایجاد درماتیت می‌شود است. این ممکن است استرس، یک ماده شیمیایی، دود تنباکو یا تعدادی از تحریک کننده‌های دیگری باشند که باعث بدتر شدن درماتیت می‌شوند.

◆ قدم دوم  :  این است که روش‌های درمانی را به تنهایی امتحان کنید.

◆ قدم سوم : داروهایی هستند که توسط پزشک تجویز می‌شوند.

راههای درمان پزشکی

با این حال، اگر درماتیت شما به طور طبیعی بهبود نیافت، پزشک یا متخصص پوست ممکن است موارد زیر را توصیه کند:

◆ داروهایی برای کاهش حساسیت و خارش، مانند آنتی هیستامین هایی نظیر دیفن هیدرامین (بنادریل)

◆ کرم های موضعی حاوی استروئید، مانند هیدروکورتیزون، کلسینورین

 این داروهای موضعی التهاب را کاهش می‌دهند.

◆ کرم یا لوسیون برای پوست خشک

 کرم‌هایی که هیدراته می‌شوند و به ترمیم سد پوست کمک می‌کنند.

◆ داروهای خوراکی

 قرص‌هایی که پاسخ‌های ایمنی بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهند و بر درماتیت تأثیر می‌گذارند.

◆ آنتی هیستامین‌ها

این موارد، بعضی اوقات، برای درماتیت تماسی استفاده می‌شوند.

◆ آنتی بیوتیک

این موارد را می‌توان برای افرادی که درماتیت دور دهانی دارند، استفاده کرد.

◆ فتوتراپی

 قرار دادن مناطق آسیب دیده در معرض مقادیر کنترل شده نور مانند نور ماوراء بنفش،  امواج نور ماوراء بنفش A یا B می‌توانند به پوست تان کمک کنند.

درمان‌های خانگی

برخی از درمان‌های زیر می‌توانند در خانه و بدون نظارت انجام دهند:

◆  از مرطوب کننده استفاده کنید

  درست بعد از دوش گرفتن یا استحمام، مرطوب کننده را به پوست خود بمالید. این به مرطوب نگه داشتن پوست کمک می‌کند.

◆ بیش از حد گرم نشوید

 فضای خانه را در دمای خنکی نگه دارید و از رطوبت زیاد خودداری کنید.

◆  از پوست خود محافظت کنید

 از هر چیزی که باعث تحریک پوست شود، دوری کنید. این شامل لباس‌های خشنی مانند پشم است.

◆ استرس خود را کاهش دهید

  برای پایین آوردن سطح استرس خود گام بردارید. در صورت نیاز برای مشاوره به یک درمانگر و یک دارو، به روانپزشک مراجعه کنید.

◆  در آب ولرم استحمام کنید

 حتماً به جای آب گرم از آب ولرم استفاده نمایید. بیش از یک بار حمام یا دوش در روز استفاده نکنید.

◆  از صابون ملایم استفاده کنید

 از صابون یا شوینده ای استفاده نمایید که بدون بو است.

◆  از خاراندن خودداری کنید

خراشیدن درماتیت را تحریک می‌کند.

◆ تفاوت بین درماتیت و پسوریازیس چیست؟

پسوریازیس و درماتیت، به ویژه درماتیت سبورئیک، می‌توانند شبیه به هم باشند. به نظر می‌رسد هر دو مانند لکه‌هایی از پوست قرمز با پوسته پوسته در قسمت قرمز و اطراف آن هستند. با این حال، در پسوریازیس، پوسته‌ها اغلب ضخیم‌تر هستند و لبه‌های آن‌ها به خوبی مشخص شده‌اند.

◆ تفاوت بین درماتیت و اگزما چیست؟

اگزما در واقع نوعی درماتیت است. همچنین به عنوان درماتیت آتوپیک شناخته می‌شود.

◆ تفاوت بین درماتیت و روزاسه چیست؟

روزاسه می‌تواند باعث ایجاد قرمزی پوستی شود که شبیه درماتیت باشد. با این حال، روزاسه همچنین می‌تواند باعث ایجاد جوش شود و این قرمزی به طور معمول در پیشانی، بینی، چانه و گونه‌ها دیده می‌شود.