ایست قلبی چیست ؟

ایست قلبی از دست دادن ناگهانی عملکرد  پمپ قلبی ، تنفس و هوشیاری است که ممکن است با مداخله فوری برگشت‌پذیر باشد، ولی در غیر اینصورت موجب مرگ یا آسیب‌ دایمی‌ مغز می‌شود این عارضه معمولاً به دلیل اختلال در سیستم الکتریکی قلب ایجاد می‌شود و عملکرد پمپاژ قلبی را مختل کرده به‌طوری‌که جریان خون به اعضای بدن متوقف می‌شود.

علائم ایست قلبی چیست؟

بیش از نیمی از موارد ایست قلب بدون علائم قبلی اتفاق می‌افتند و اگر علائمی بروز کند در مردان و زنان مشابه خواهد بود. این بدین معنی هستند که یک مشکل بالقوه خطرناک در ریتم قلب شروع شده و باید بلافاصله به پزشک مراجعه گردد علائم و عبارت‌اند از:

♦ از دست دادن هوشیاری

♦ ضربان تند

♦ درد قفسه سینه

♦ سرگیجه

♦ سبکی سر

♦ تنگی نفس

♦ احساس ناراحتی معده و استفراغ

♦ افتادن و از دست دادن تعادل

♦ از بین رفتن نبض

♦ گاهی اوقات علائم و نشانه‌های قبل از ایست قلبی ظاهر می‌شوند که مهم‌ترین آن‌ها شامل موارد زیر است:

♦ ناراحتی قفسه سینه

♦ تنگی نفس

♦ ضعف و بی‌حالی

♦ تپش قلب

♦ البته در بیشتر موارد ایست بدون هشدار قبلی رخ می‌دهد.

علت ایست قلبی چیست؟

علت ایست قلبی تغییر ناگهانی ریتم طبیعی قلب است (آریتمی) و این حالت زمانی اتفاق می‌افتد که سیستم الکتریکی قلب عملکرد اولیه خود را از دست بدهد. سیستم الکتریکی قلب سرعت و ریتم ضربان قلب را کنترل می‌کند. اگر مشکلی در این سیستم رخ دهد، قلب ممکن است دچار تپش، ضربان‌های نامنظم (آریتمی) و گاهی کند شدن ضربان گردد. اغلب آریتمی‌ها کوتاه و بی‌ضرر هستند، اما بعضی از انواع آن می‌توانند منجر به ایست قلبی شوند.

مهم‌ترین بیماری‌های قلبی که خطر ایست را افزایش می‌دهند، عبارت‌اند از:

♦ بیماری عروق کرونر

شایع ترین علت ایست قلبی ناگهانی در افراد بالای 35 سال است.بیشتر موارد ایست قلبی در افرادی رخ می‌دهد که به بیماری عروق کرونر مبتلا هستند. در این بیماری شریان‌های قلبی به دلیل رسوب چربی و کلسترول مسدود می‌شوند و جریان خون به قلب کاهش می‌یابد.

♦ سکته قلبی

حمله قلبی یا همان سکته قلبی که در نتیجه بیماری عروق کرونر رخ می‌دهد، می‌تواند باعث آسیب به بافت بطن قلب و در نتیجه ایست قلبی شود. همچنین، حمله قلبی می‌تواند منجر به زخم بافت قلبی شده و سیستم الکتریکی و ریتم قلب را با مشکل مواجه کند.

♦ بزرگ شدن قلب (کاردیومیوپاتی)

این مشکل زمانی دیده می‌شود که دیواره‌های عضلانی قلب کشیده، بزرگ یا ضخیم شوند. با کشیده شدن ماهیچه قلبی خاصیت الکتریکی اولیه دچار اختلال می‌شود و علائمی مثل ضربان قلب نامنظم بروز می‌کند. ادامه چنین حالتی ممکن است منجر به ایست قلبی شود.

♦ بیماری دریچه‌ای قلب

یکی از دلایل ایست قلبی بیماری دریچه‌ای قلب است. باریک شدن و یا نشت دریچه‌های قلب می‌تواند منجر به کشش یا ضخیم شدن عضله قلب شود. هنگامی‌که بطن به دلیل فشار ناشی از دریچه بزرگ می‌شوند، خطر ابتلا به آریتمی افزایش می‌یابد.

♦ نقص‌های مادرزادی

گاهی کودک از همان بدو تولد دچار بیماری‌های مادرزادی قلب است این حالت حتی می‌تواند منجر به ایست قلبی در کودکان و نوجوانان نیز شود. برای البته با تشخیص چنین مشکلاتی و انجام عمل‌های لازم، خطر ایست قلبی به شدن کاهش می‌یابد.

حتی اگر برای اصلاح یک نقص جراحی انجام داده اید، باز هم در معرض خطر ایست ناگهانی قلبی هستید.

♦ مشکلات الکتریکی در قلب

در برخی افراد سیستم الکتریکی قلب به‌صورت ذاتی دچار مشکل است. این اختلالات به نقایص اولیه ریتمی قلب معروف هستند و بیماری‌هایی مثل سندرم بروگادا و سندرم QT از این دسته اختلالات هستند.

♦ کاردیومیوپاتی

هنگامی که به این بیماری دچار هستید، عضله قلب شما بزرگ یا ضخیم می شود، بنابراین ضعیف می شود.

♦ سندرم QT طولانی و سندرم بروگادا

 این اختلالات در سیستم الکتریکی قلب می تواند باعث ریتم غیر طبیعی قلب شود.

♦ سندرم مارفان

 این اختلال ارثی می تواند باعث کشیده شدن و ضعیف شدن قسمت هایی از قلب شود.

در هنگام ایست قلبی ناگهانی چه باید کرد؟

√ با اقدام سریع، می توانید از ایست ناگهانی قلبی جان سالم به در ببرید

♦ CPR یا احیای قلبی ریوی باید فوراً شروع شود و طی چند دقیقه درمان با دستگاه دفیبریلاتور خارجی خودکار (AED) انجام شود.

( دفیبریلاتور یا  دفیبریلاسیون  خارجی خودکار وسیله ای قابل حمل است که در صورت نیاز شوک الکتریکی را از طریق قفسه سینه به قلب ارسال می کند. شوک می تواند ریتم طبیعی را به قلب بازگرداند. دفیبریلاتور خارجی خودکار در بسیاری از مکان های عمومی مانند مراکز خرید، فرودگاه ها، هتل ها و مدارس وجود دارد.)

معمولاً در اماکن عمومی پرازدحام مثل فرودگاه‌ها، مدارس، دانشگاه و استخرها این دستگاه وجود دارد تا در صورت نیاز مورد استفاده قرار گیرند. توصیه می‌شود که روش استفاده از الکتروشوک‌ها را یاد بگیرد تا در صورت لزوم برای کمک به دیگران از آن استفاده کنید.

♦ در صورت ابتلا به موارد زیر با اورژانس تماس بگیرید:

. درد قفسه سینه

. ناراحتی در یک یا هر دو بازو یا در پشت، گردن یا فک

. تنگی نفس بدون دلیل

. اگر فردی که همراه شماست علائم ایست ناگهانی قلبی را نشان داد،

. اورژانس تماس بگیرید ویا از شخص دیگری بخواهید که با او تماس بگیرد

. آرام باشید و بررسی کنید که آیا آن شخص می تواند به شما پاسخ دهد یا خیر. اگر بیهوش بود و نفس نمی کشید بلافاصله شروع به CPR کنید .

.  CPR گردش خون را در مغز و سایر اندام ها حفظ می کند. اگر فرد شروع به تنفس کرد، یا هنگامی که خدمات پزشکی اورژانسی رسید، می توانید توقف کنید.

♦  یکی از اعضای خانواده شما باید در مورد CPR و استفاده از AED آموزش دیده باشد.

دستگاهی به نام ICD (دفیبریلاتور قلبی قابل ایمپلنت) می تواند به جلوگیری از ایست قلبی ناگهانی در برخی از افراد در معرض خطر کمک کند. دستگاه معمولاً در قسمت بالای سینه شما زیر پوست قرار می گیرد. ریتم قلب را زیر نظر دارد. اگر ریتم نامنظم را تشخیص دهد، از پالس های الکتریکی یا شوک برای بازگرداندن ریتم طبیعی استفاده می کند.

چه کسانی در معرض ایست قلبی هستند؟

ایست قلبی اغلب با بیماری عروق کرونر مرتبط است، همان عواملی که شما را در معرض خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر قرار می‌دهند، می‌توانند شما را در معرض خطر ایست قلبی نیز قرار دهند. این عوامل شامل:

♦ سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری عروق کرونر

♦ مصرف سیگار

♦ فشار خون بالا

♦  کلسترول خون بالا

♦ چاقی

♦ دیابت

♦ سابقه ایست قلبی یا سابقه خانوادگی ابتلا به ایست قلبی

♦ داشتن سابقه حمله قلبی

♦ سابقه ابتلا به بیماری‌های قلبی مانند اختلال آریتمی، نقایص مادرزادی قلب، نارسایی قلبی و کاردیومیوپاتی

♦ افزایش سن

♦ جنسیت مرد

♦ استفاده از مواد مخدر مانند کوکائین یا آمفتامین‌ها

♦ کمبودهای تغذیه‌ای مانند سطوح پایین پتاسیم یا منیزیم

♦ آپنه انسدادی خواب

♦ بیماری مزمن کلیوی

تشخیص ایست قلبی

مهم‌ترین آزمایشاتی که به این منظور تجویز می‌شوند، عبارت‌اند از:

♦ آزمایشات خونی

 بدین منظور نمونه‌ای از خون فرد برای بررسی سطوح پتاسیم، منیزیم، هورمون‌ها و سایر فاکتورهای خونی که بر عملکرد قلب تأثیرگذارند، دریافت می‌شود.

♦ تست‌های تصویربرداری

الکتروکاردیوگرام (ECG): 

در این آزمایش از امواج صوتی برای تولید تصاویر قلبی استفاده می‌شود. این تصاویر به آشکارشدن آسیب ماهیچه‌های قلبی، اختلال دریچه‌ها و ارزیابی قدرت پمپاژ خون کمک می‌کند. آزمایش‌های اکوکاردیوگرام، اسکن هسته‌ای، MRI، سی‌تی اسکن و کاتتریزاسیون قلبی می‌توانند ظرفیت پمپاژ قلب را اندازه‌گیری کرده و خطر ایست قلبی را تخمین بزنند.

در روش ECG، حسگرهایی (الکترودها) که فعالیت الکتریکی قلب را آشکار می‌کنند به قفسه سینه و گاهی به دست و پا نیز متصل می‌شوند. روش ECG می‌تواند اختلالات ریتم قلب را نشان دهد یا الگوهای الکتریکی غیرطبیعی که خطر مرگ را افزایش می‌دهد، تشخیص دهد.

رادیولوژی قفسه سینه

 این روش به پزشک اجازه می‌دهد تا اندازه و شکل قلب و عروق خونی را بررسی کند. همچنین ابتلا به نارسایی قلبی در این تست قابل تشخیص است.

اسکن هسته‌ای

این آزمایش که معمولاً با تست استرس انجام می‌شود به شناسایی مشکلات جریان خون قلبی کمک می‌کند. در روش تصویربرداری هسته‌ای مقادیر کمی از مواد رادیواکتیو مانند تالیم به جریان خون تزریق شده و سپس با آشکارسازهای ویژه‌ای مواد رادیواکتیو را هنگام عبور از قلب و ریه‌ها تشخیص می‌دهند.

کاتتریزاسیون کرونر

 در طی این روش، یک رنگ مایع از طریق یک لوله بلند و نازک (کاتتر) به شریان‌های قلب تزریق می‌شود. با ورود رنگ به سرخرگ‌های قلبی، شریان‌ها و گردش خون در مانیتور قابل‌مشاهده خواهد بود و بدین طریق می‌توان مناطق مسدود شده را تشخیص داد. اگر رگی دچار گرفتگی و انسداد باشد پزشک به روش آنژیوپلاستی و قرار دادن استنت در شریان، انسداد را درمان می‌کند.

درمان بلندمدت ایست قلبی

پس از بهبودی، آزمایش‌هایی برای تشخیص علت بروز ایست قلب تجویز می‌شوند تا با درمان عامل زمینه‌ای از رخ دادن مجدد این مشکل پیشگیری شود. درمان‌های بلندمدت برای درمان ایست قلبی به شرح زیر است.

♦ تجویز دارو

پزشکان از داروهای مختلف برای درمان اورژانسی یا طولانی‌مدت ضد‌آریتمی یا عوارض مرتبط با آن استفاده می‌کنند. دسته‌ای از داروها به نام مسدودکننده‌های بتا معمولاً برای افرادی که در معرض خطر ایست قلبی هستند، تجویز می‌شود. سایر داروهای احتمالی که برای درمان آریتمی استفاده می‌شوند، عبارت‌اند از داروهای مهارکننده‌ی ACE و مسدودکننده‌های کانال کلسیم.

♦ جراحی

.  دفیبریلاتور قلبی قابل کاشت (ICD)

دفیبریلاتور قابل کاشت یکی از مؤثرترین روش‌های درمانی آریتمی قلبی است. این وسیله که با نیروی باطری کار می‌کند در زیر پوست نصب می‌شود تا سیستم الکتریکی قلب را تنظیم کند. الکتروشوک ICD به طور دائم ریتم قلب را کنترل می‌کند. برای مثال اگر ریتم قلب کند شود با ارسال پیام‌هایی، ریتم طبیعی را به قلب برمی‌گرداند.

.  آنژیوپلاستی

در روش آنژیوپلاستی عروق کرونر مسدود شده باز می‌شوند و این امکان فراهم می‌شود تا خون آزادانه‌تر به قلب جریان پیدا کند. این مکانیسم باعث کاهش خطر آریتمی در بیماران می‌شود. در این روش یک لوله بلند و نازک از طریق یک سرخرگ، به شریان مسدود شده در قلب منتقل می‌شود. سر این لوله (کاتتر) مجهز به بالون مخصوصی است که برای باز کردن شریان مسدود شده کاربرد دارد.

در همین حالت، ممکن است یک استنت فلزی در شریان قرار داده شود تا در بلندمدت رگ را باز نگه دارد و جریان خون طبیعی را به قلب بازگرداند. آنژیوپلاستی عروق را می‌توان همزمان با کاتتریزاسیون عروق کرونر (روشی برای تعیین موقعیت عروق مسدود شده) انجام داد.

.  جراحی قلب باز

جراحی بای پس که عمل قلب باز نیز گفته می‌شود، شامل برداشتن بخشی از رگ‌ها در قسمتی از بدن و پیوند آن به وریدهای مسدود شده قلب است تا جریان خون طبیعی به قلب بازگردد.

♦ سبک زندگی و درمان‌های خانگی

. برای پیشگیری از مشکلات قلبی و داشتن یک سبک زندگی سالم رعایت نکات زیر حائز اهمیت است:

. .از استعمال دخانیات خودداری کنید

.  وزن و شاخص توده بدنی (MBI) خود را در محدوده نرمال حفظ کنید

. از مصرف الکل پرهیز کنید

. از یک رژیم غذایی سالم برای قلب پیروی کنید

. تحرک بدنی خود را افزایش دهید

. استرس خود را به کمترین میزان ممکن کاهش دهید

. کاهش کلسترول و درمان آریتمی قلب

. درمان هرگونه مشکل قلبی

. انجام آزمایشات ژنتیک در صورت توصیه پزشک

متادون و ایست قلبی

متادون یکی از دلایل احتمالی مرگ ناگهانی به دلیل ایست قلبی است. متادون نه‌تنها در حالت اوردوز بلکه حتی در سطوح درمانی که برای تسکین دردهای مزمن یا ترک اعتیاد مصرف می‌شود نیز پتانسیل القای ایست قلبی دارد.

 متادون حتی در افرادی که نظر قلبی سالم هستند و هیچ‌گونه سابقه بیماری قلبی ندارند می‌تواند باعث مرگ ناگهانی به‌واسطه اختلال قلبی گردد.