آنژيوپلاستی چیست و چطور انجام می‌شود؟

اگر عروق خونی شما بر اثر تجمع  چربی و کلسترول، سلول‌ها یا موادی دیگر مسدود یا تنگ شده باشد که به این تجمع پلاک (plaque) می‌گویند ودر این صورت سرعت جریان خون رونده به قلب کاهش یافته و امکان دارد وضعیتی به نام آنژین به وجود آید برای رفع انسداد شریان‌ها کرونری (آترواسکروز یا تصلب شرایین ) و بازگرداندن جریان طبیعی خون به اندام‌ها یا بافت‌های خاص بدن پزشک ممکن است روشی به نام بالن زدن رگ قلب یا آنژیوپلاستی (Angioplasty) را به شما پیشنهاد کند.

در یک حمله قلبی، ممکن است پلاک پاره شود و کلسترول را به داخل شریان بریزد و به‌طور بالقوه منجر به لخته شدن جریان خون شود.

در طی آنژیوپلاستی استاندارد، پزشک از  یک لوله  باری و دراز بنام کاتتر استفاده می کند که حاوی یک بالون کوچک بر روی نوک خود می باشد که پلاک یا لخته را جابه‌جا می‌کند و به‌طور موثر شریان را باز می‌کند. ؛از طریق برشی  که در کشاله ران یا مچ دست ایجاد کرده به داخل رگ وارد می‌کند. سپس کاتتر را به سمت بالا می‌برند و در رگ خونی آسیب‌دیده اطراف قلب قرار می‌دهند.

این تجمع بسته به اینکه در چه جایی از بدن رخ می‌دهد، سرخرگ‌های باریک یا مسدود شده که بدون درمان می‌مانند باعث مرگ بافتی، حمله قلبی، سکته مغزی و حتی مرگ می‌شوند. با اینکه این موضوع در ارتباط با شریان های کرونری در قلب می باشد اما بالن بالن آنژیوپلاستی می تواند بر روی شریان آئورت (شریان اصلی که از قلب می آید)، ایلیاک (درون لگن)، رانی (در قسمت بالایی ران)، پوپلیتئال (پشت زانو)، تیبیال و پرونئال (قسمت پایینی پاها) نیز انجام شود آنژیوپلاستی می تواند برای باز کردن عروق تنگ شده در بسیاری دیگر از بخش های بدن نیز استفاده شود.

برای مثال، پزشکان برای بازکردن شریان های کاروتید تنگ شده آنژیوپلاستی کاروتید را انجام می دهند. شریان های کاروتید، عروقی هستند که خون را به مغز می رسانند. یک سکته مغزی اغلب هنگامی اتفاق می افتد که شریان های کاروتید مسدود شده و مغز اکسیژن کافی دریافت نمی کند .

برخلاف جراحی قلب باز، آنژیوپلاستی کمتر تهاجمی است زیرا نیازی به باز کردن قفسه سینه ندارد .

انواع  آنژیوپلاستی :

آنژیوپلاستی دو نوع اصلی دارد:

 آنژیوپلاستی با بالون (Balloon angioplasty) قلب  یا همان بالون زدن که شامل استفاده از فشار بالن بادی برای پاک کردن پلاک‌هایی است که باعث انسداد شریان و برای باز کردن عروق باریک و مسدود شده استفاده می‌شوند. این کار به‌ندرت به‌تنهایی انجام می‌شود مگر در مواردی که پزشکان قادر به قرار دادن استنت در موقعیت لازم نیستند.

استفاده از بالن گذاری به تنهایی احتمال انسداد مجدد را بیشتر می‌کنند.

قرار دادن استنت  یا فنر در شریان (Stent angioplasty) که شامل یک لوله یا فنر است که به شکل شبکه هستند که به‌عنوان داربست عمل می‌کنند تا شریان را باز نگه دارد استنت‌ها کمک می‌کنند تا بعد از آنژیوپلاستی دوباره از تنگی شریان جلوگیری شود.

استنت‌ها ممکن است از فلز خالی ساخته شوند یا دارای پوشش دارویی باشند. هنگامی که آن‌ها شامل دارو باشند، به آن‌ها استنت‌های شستشوی دارویی گفته می‌شود و احتمال اینکه دوباره پر شوند کمتر است.

استنت‌های شستشوی دارویی اکنون تقریبا به‌طور انحصاری با استفاده بسیار کم از استنت‌های فلزی برهنه مورد استفاده قرار می‌گیرند. همچنین معمولاً در هنگام حمله قلبی، برای باز کردن سریع شریان مسدود شده و کاهش میزان آسیب به قلب استفاده می شود.

انواع استنت های داخل کرونری :

. استنت فلزی برهنه 

این نوع از فنرها جزو اولین ها در حیطه خود هستند که از فولاد ضد زنگ ساخته شده اند و روکش خاصی ندارند. این استنت برای آنژیوپلاستی جزئی استفاده می شود.

بعد ازقرار گرفتن  آن در شریان، بافت دور آن منبسط  شده و فنر را در جای خود نگه می دارد. تنها ایرادی که می توان به این روش وارد است، این است که احتمال رشد اسکار را همچنان حفظ می کند که می تواند عروق را دوباره مسدود کند.

مزایا:

این یک گزینه عالی برای آنژیوپلاستی سریع و آسان است و زمان مورد نیاز برای داروهای ضد انعقاد را کاهش می دهد.

. استنت دارویی

به منظور پیشگیری از عوارض جانبی روش فوق، از استنت های پزشکی برای از بین بردن بافت اسکار دیواره داخلی شریان استفاده می شود. استنت ها همچنین خطر تنگی مجدد شریانی را کاهش می دهند، اما می توانند باعث لخته شدن خون شوند.

فواید:

از تجمع و ساخت بافت اسکار در دیواره داخلی شریان پیشگیری می نماید و درصد خطر انسداد شریان را کم می کند.

. استنت های مهندسی زیستی

این نوع استنت، بدون دارو است و روند بهبود را تسریع می کند. این امر به وسیله آنتی بادی های روی سطح آن که سلول های پیش ساز اندوتلیال را جذب می کنند، ممکن می شود. این سلول ها از مغز استخوان مشتق می شوند و روند بهبود طبیعی را ارتقا می دهند.

فواید:

سریعتر از مورد قبلی، از لخته شدن زودهنگام و دیررسی خون جلوگیری می کند و غشای سلولی را التیام می بخشد.

. بسته عروقی قابل جذب

این نوع فنر با یک پوشش آزاد کننده دارو روی یک پلت فرم اتصال محلول پوشیده شده است که در طول زمان توسط بدن جذب می شود.

این دارو از تنگ شدن مجدد رگ ها جلوگیری می کند. این گیره به قسمتی از بدن بدل می گردد و خطر انسداد مجدد را کاهش می دهد. با این حال در نظر داشته باشید که روند بهبودی با سرعت کمتری پیش می رود.

فواید:

از تنگی شریان ها جلوگیری می کند و به طور خود به خود از دیواره رگ های خونی به جلو و عقب حرکت می کند.

. استنت درمان دوگانه

این فنرها یکی از بهترین ها هستند. این فنر تمامی مشکلات و کاستی های سایر همتایان خود را رفع می نماید. همین طور دارای فواید مشابه استنت دارویی است، زیرا داروهای موجود در آن دارای تکنیک های تقویت فعال هستند.

مزایا:

پوشش‌های داخلی و خارجی دارویی روی این استنت، پتانسیل التهاب و لخته شدن خون را کاهش می ‌دهد. به طور فعال روند بهبودی را تقویت می‌ کند و از تنگی مجدد شریانی جلوگیری می ‌کند. استنت های دارویی مزایای زیادی نسبت به سایر استنت ها دارند.

برای استفاده از هر کدام از انواع مذکور، با متخصصان بیمارستان ایرانشهر مشاوره داشته باشید. متخصصین بیمارستان ایرانشهر، با توجه به شرایط شما، بهترین تصمیمی را می گیرند

هدف از بالون گذاری  قلب چیست؟

این عمل  برای درمان تصلب شرایین که به عنوان تصلب شرایین شناخته می شود و بیماری های مرتبط با تنگی عروق خونی  استفاده می شود از جمله بیماری‌هایی که برای درمان آن‌ها می‌توان از بالون زدن استفاده کرد عبارت هستند از:

حمله قلبی  : بعنوان سکته قلبی نیز شناخته می شود .

ایسکمی محیطی  : اختلال در جریان خون در قسمت هایی از بدن به غیر از قلب یا مغز به دلیل بیماری شریان محیطی .

تنگی شریان کلیوی تنگی سرخرگ‌ها در کلیه‌ها به‌دلیل بیماری مزمن کلیه یا فشار خون کلیه .

تنگی ورید ساب کلاوین : تنگی شریان اصلی (تنگ شدن سیاهرگ اصلی )که خون را از اندام های فوقانی تخلیه می کند.

آنژین ناپایدار که در اثر اختلال جریان خون در قلب ایجاد می‌شود.

چه کسانی نیاز به فنر قلب دارند؟

این عمل برای تسکین علائم بیماران مبتلا به بیماری انسدادی شریانی که از درد قفسه سینه یا تنگی نفس رنج می برند و این شرایط را در طول ورزش یا در دوره های هیجان شدید تجربه می کنند، استفاده می شود.

اگر با اصلاح رویه زندگی و مصرف دارو، سلامت قلب شما حاصل نشده است.

 فنر قلب در درمان بیماری عروق کرونر(انسداد شریان ها) بسیار موثر است و تا حد زیادی از انسداد مجدد آن پس از باز شدن رگ جلوگیری می کند.

این عمل برای همه مناسب نیست. بسته به شدت بیماری قلبی و سلامت عمومی پزشک تصمیم به انجام که پیوند عروق کرونر بر آنژیوپلاستی می گیرد اگرسکته قلبی کرده اید. این عمل می تواند به سرعت شریان مسدود شده را باز کند و آسیب به قلب را کاهش دهد.

در برخی از بیماران، ممکن است به عنوان جایگزینی برای جراحی بای پس استفاده شود. بیماران دیابتی با انسداد شریان های متعدد ممکن است نتایج بهتری از جراحی بای پس بگیرند.

(در جراحی بای پس عروق کرونر، قسمت مسدود شده شریان با استفاده از رگ های خونی سالم از قسمت دیگری از بدن بای پس می شود)

جراحی بای پس عروق کرونر ممکن است در موارد زیر مورد نیاز باشد:

. شریان اصلی که خون را به سمت چپ قلب می برد، نازک است.

. عضله قلب شما ضعیف است.

. دیابت و انسداد شدید عروق وجود دارد.

مزایای بالون زدن قلب نسبت به بای پس چیست ؟

در مقایسه با جراحی بای‌پس (bypass)، آنژیوپلاستی با بالون و قرار دادن استنت تهاجم بسیار کمتری دارند و نسبتا کم خطر و کم هزینه هستند.

این عمل با استفاده از بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. از آن‌جایی که در اکثر بیماران بیهوشی عمومی انجام نمی‌شود، بنابراین لازم به طولانی بودن مدت اقامت در بیمارستان نیست.

هیچ برش جراحی لازم نیست؛ فقط یک بریدگی کوچک در پوست که نیازی به بخیه ندارد.

اندکی پس از عمل قادر خواهید بود به فعالیت‌های عادی خود برگردید.

وقتی استنت را قرار می دهیم، چه اتفاقی می افتد؟

حتما از دستورات پزشک خود پیروی کنید :

 داروهایی که لازم است مصرف کنید.

. استنت را حداقل 24-48 ساعت خشک نگه دارید.

. به مشاوره بهداشتی و مراقبت از زخم  توجه کنید زخم را بررسی کنید تا مطمئن شوید که عاری از عفونت است. اگر خونریزی، تغییر رنگ، گرما یا قرمزی در محل استنت دارید با پزشک خود صحبت کنید.

. اگر متوجه خونریزی در ورودی کاتتر شدید، صاف دراز بکشید و به آن ناحیه فشار وارد کنید و سریعا پزشک خود را در جریان بگذارید .

.  مقدار زیادی آب بنوشید   

. از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید

. از ورزش های شدید خودداری کنید. بهتر است با ورزش های با شدت متوسط ​​مانند راه رفتن روی سطح صاف شروع کنید

. شما باید حداقل یک هفته از فعالیت جنسی خودداری کنید

. حداقل به مدت یک هفته شنا و حمام نکنید 

 . اکثر افراد، حداقل به یک هفته برای از سرگیری فعالیت عادی نیاز دارند

. بگذارید دیگران به شما کمک کنند، تا زمانی که احساس بهتری داشته باشید

. احساس افسردگی پس از یک عمل پزشکی بسیار رایج است اگر احساس ناراحتی می کنید، با یک دوست یا همسایه صحبت کنید

. از خود در برابر استرس محافظت کنید

. اگر دچار درد شدید قفسه سینه یا معده یا مشکلات تنفسی شدید، با پزشک خود صحبت کنید

. در قرار بعدی شما با پزشک یا جلسه پیگیری بعد از استنت قلبی شرکت کنید

. وزن سالم را حفظ کنید

. اگر بیماری های دیگری (مانند دیابت یا فشار خون بالا) دارید، آن ها را درمان کنید

. تغییرات الزامی را در رژیم غذایی و سبک زندگی خود ایجاد کنید

(  یکی از اقدامات مهم برای بیمارانی که از استنت قلبی استفاده می کنند، داشتن یک رژیم غذایی مناسب برای قلب است.

  حتماً قبل از ایجاد هر گونه تغییر رژیم غذایی با پزشک خود صحبت کنید تا برنامه ای را که برای شما مناسب تر است، پیدا کنید

  بیشتر از غذاهای غلات کامل استفاده کنید.

  انواع میوه ها و سبزیجات را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.

  مصرف شکر و نمک (سدیم) را کاهش دهید.

  مصرف غذاهای پرچرب مانند گوشت بدون چربی و پنیر را محدود کنید.

  مصرف چربی چربی های اشباع شده و چربی های ترانس را کاهش دهید. چربی های مضر می توانند میزان کلسترول مضر(LDL)خون را افزایش داده و میزان کلسترول مفید (HDL) را کاهش دهند .)

آمادگی لازم  برای انجام آنژیوپلاستی چیست ؟

افراد باید دستورات پزشک خود را به‌دقت اجرا کنند.

افراد باید پزشک خود را در مورد هرگونه دارو و مکمل که مصرف می‌کنند مطلع کنند. در بعضی موارد ممکن است لازم باشد قبل از انجام بالون زدن قلب، مصرف داروهای خود به‌ویژه داروهای رقیق کننده خون را متوقف کنند.

همچنین ممکن است لازم باشد که فرد چندین ساعت قبل از عمل آنژیوپلاستی از خوردن غذا یا نوشیدنی اجتناب کند زیرا پزشکان باید آن‌ها را بی‌هوش کنند.

ممکن است قبل از آنژیوپلاستی آزمایشات کلیه نیز لازم باشد، زیرا ماده حاجب می‌تواند عملکرد کلیه را تحت تأثیر قرار دهد.

 بالون زدن قلب  چه عوارضی دارد؟

یکی از مسائلی که ممکن است ذهن شما را درگیر کند این است که  آیا بالن زدن قلب خطرناک است؟ به‌طور کلی می توان گفت ، آنژیوپلاستی یک روش ایمن و بدون عارضه است.

اگرچه عوارض ناشی از بالون زدن نادر است اما می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

. خونریزی از رگ خونی که کاتتر درون آن قرار داده شده است.

. آسیب به رگ‌های خونی از طریق کاتتر

. یک واکنش آلرژیک به رنگ داده شده در طی بالن زدن رگ قلب

. آریتمی  یا ضربان قلب نامنظم

. نیاز به پیوند بای‌پس عروق کرونر اورژا نسی در حین عمل این موضوع ممکن است هنگامی اتفاق بیفتد که شریان به جای باز شدن بسته شود.

. آسیب به کلیه‌ها در اثر رنگ استفاده شده

. حمله قلبی

. سکته مغزی

. گاهی طی آنژیوپلاستی ممکن است بیمار دچار درد قفسه سینه  شود، زیرا بالن برای مدت کوتاهی مانع از خونرسانی به قلب می‌شود.

امکان بروز این عوامل در این افراد بیشتر است :

 افراد ۷۵ سال به بالا

افرادی که بیماری کلیوی یا دیابت دارند.

زنان

افرادی که عملکرد پمپاژ ضعیفی در قلب خود دارند.

افرادی که بیماری قلبی گسترده و انسداد دارند.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

آنژیوپلاستی می‌تواند جان انسان‌ها را نجات دهد اما همیشه لازم نیست.تنها کافی است چند تغییر ساده در سبک زندگی شما ایجاد شود تا یک قلب محکم و یک زندگی سالم را در آینده برای شما تضمین شود. آنژیوپلاستی فقط برای برخی افراد یک درمان پزشکی مناسب است. تنها با تجربه کردن حمله قلبی، ایسکمی محیطی، تنگی شریان کلیوی، تنگی ورید ساب کلاوین و آنژین ناپایدار به بالون زدن رگ قلب نیاز پیدا خواهید کرد .