آبسه چیست؟

آبسه به تجمع چرک در زیر پوست یا داخل بدن گفته می‌شود. آبسه‌ها معمولاً به دلیل عفونت باکتریایی یا به دلیل گیر افتادن یک جسم خارجی در بدن شما ایجاد می‌شوند. هنگامی که بدن شما با عفونت مبارزه می‌کند یا سعی می‌کند یک جسم خارجی را که در داخل آن گیر افتاده است از بین ببرد، گلبول‌های سفید خون بافت‌های آسیب دیده را پر می‌کنند و مایع حاصل که چرک نامیده می‌شود منجر به ایجاد آبسه در آن ناحیه می‌شود. چرک حاوی باکتری‌های زنده و مرده، گلبول‌های سفید زنده و مرده، و بقایای سلول‌ها و بافت‌هایی است که در اثر عفونت یا پاسخ ایمنی بدن کشته یا زخمی شده‌اند.

آبسه‌ها اغلب در داخل یا نزدیک پوست یا در دهان نزدیک دندان‌ها ایجاد می‌شوند. آبسه اغلب شبیه برآمدگی به اندازه‌های مختلف است که قرمز و اغلب متورم هستند و داخل برجستگی فضایی پر از چرک وجود دارد

انواع مختلف آبسه کدامند؟

آبسه‌ها می‌توانند در سراسر بدن ایجاد شوند، چه در مکان‌هایی که قابل مشاهده هستند و چه در داخل بدن که قابل مشاهده نیست و مورد توجه قرار نمی گیرد و باعث بروز عوارض جدی از جمله آسیب اندام‌ها شوند.

 رایج ترین انواع آبسه عبارتند از :

آبسه پوستی

ناشی از عفونت‌هایی است که منجر به جمع شدن چرک در پوست می‌شود. اینها می‌توانند شامل عفونت‌های ناشی از باکتری (معمولاً استافیلوکوک)، عفونت‌های فولیکول مو (فولیکولیت)، جوش‌ها یا زخم‌ها یا جراحات جزئی که عفونی می‌شوند، باشد.

آبسه‌های پوستی ممکن است در هر جایی از بدن ایجاد شوند.

 آبسه دندانی

زمانی که باکتری‌ها از طریق سوراخی مانند حفره ناشی از پوسیدگی دندان یا آسیبی که منجر به شکستگی، بریدگی یا ترک خوردگی دندان می‌شود، وارد شوند، دندان ممکن است عفونی شود. آبسه دندانی می‌تواند در مرکز دندان (پالپ) ایجاد شود و به ریشه یا ساختارهای استخوانی که دندان را نگه می‌دارد گسترش یابد.ابسه دندانی سبب و ناشی   از تجمع چرک در زیر دندان یا در لثه و استخوان نگهدارنده می شود .

سایر نوع‌های آبسه که کمتر رایج هستند، عبارتند از: (  آبسه های داخلی)

آبسه شکمی

 این آبسه ممکن است نزدیک یا داخل اندام‌های شکمی مانند کبد، پانکراس یا کلیه‌ها باشد. علل آبسه شکمی عبارتند از عفونت‌ها، پارگی اندام‌ها (مانند آپاندیس یا تخمدان) و بیماری التهابی روده .

آبسه کبد آمیبی

  ناشی از آمیبیاز، یک عفونت روده‌ای است که می‌تواند به کبد سرایت کند. عفونت ناشی از انگل روده‌ای انتامبا هیستولیتیکا است که از طریق غذا و آب آلوده به مدفوع حاوی انگل پخش می‌شود. آمیبیازیس در جمعیت‌های شلوغ با بهداشت نامناسب شایع است.

آبسه آنورکتال

 در داخل یا نزدیک مقعد یا راست روده قرار دارد و بیشتر در اثر بیماری‌های مقاربتی، عفونت شقاق مقعد، مسدود شدن غدد یا ضربه به آن ناحیه ایجاد می‌شود.

آبسه بارتولین (یا کیست)

 می‌تواند در غدد بارتولین که واقع در هر طرف دهانه واژن می باشند  ایجاد شود. مجرای غده ممکن است مسدود شود و باعث تجمع مایع در طول زمان شود و به طور بالقوه عفونت و تشکیل آبسه را به دنبال داشته باشد.

آبسه مغزی

معمولاً نتیجه یک عفونت باکتریایی یا قارچی در بخشی ازو یا  در داخل جمجمه مغز است. فشار ایجاد شده توسط آبسه می‌تواند باعث بروز مشکلات مغزی جدی از جمله تشنج، از دست دادن عملکرد عضلانی و مشکلات زبانی شود. آبسه مغزی یک مورد اورژانس پزشکی است که نیاز به درمان فوری دارد .

آبسه اپیدورال

 یک اتفاق نادر ناشی از عفونت ناحیه بین مننژها (غشاهای پوشاننده مغز و نخاع) و استخوان‌های جمجمه یا ستون فقرات است. اگر داخل جمجمه باشد، آبسه اپیدورال داخل جمجمه تشکیل شده است. اگر در ستون فقرات باشد، آبسه اپیدورال نخاعی است که شایع ترین نوع آبسه اپیدورال تلقی می‌شود.

آبسه پیلونیدال

تجمع چرک در پوست شکاف باسن (جایی که باسن جدا می شود)

آبسه پری لوزه  (کوینسی ، آبسه صفاقی)

یک عارضه بالقوه تهدید کننده زندگی لوزه‌ها، عفونت لوزه‌ ها است. اغلب، این عفونت توسط باکتری‌های گروه A استرپتوکوک بتا همولیتیک ایجاد می‌شود و سبب تجمع چرک بین یکی از لوزه ها و دیواره گلو می شود .همان باکتری که باعث گلودرد استرپتوکوکی می‌شود. با این حال، آبسه پری لوزه به دلیل استفاده از آنتی بیوتیک‌ها برای درمان سریع و موثر لوزه نادر است.

آبسه پیوژنیک کبد

به سادگی در ناحیه‌ای روی کبد ایجاد می‌شود که چرک تولید می‌کند. این آبسه می‌تواند ناشی از بسیاری از انواع عفونت‌های شکمی، عفونت لوله‌هایی که صفرا را تخلیه می‌کنند، یا ضربه به کبد باشد.

آبسه نخاع

 یک نتیجه بسیار نادر از عفونت در داخل ستون فقرات است. هنگامی که اتفاق می‌افتد، اغلب یک عارضه آبسه اپیدورال محسوب می‌شود آبسه نخاع سبب تجمع چرک در اطراف نخاع می شود .

علائم انواع آبسه

علائم آبسه بسته به محل آبسه و بیماری زمینه‌ای، اختلال‌ها یا شرایط سلامتی فرد متفاوت است. علائم پوستی که ممکن است همراه با آبسه رخ دهد، عبارتند از:

. ترشح یا تخلیه مایع از پوست

. درد متمرکز روی یک توده یا اطراف آن

. لایه برداری یا زخم شدن پوست

. قرمزی، گرمی یا تورم

__ آبسه ممکن است با علائم مربوط به سایر سیستم‌های بدن همراه باشد. چنین علائمی که عبارتند از:

. بزرگ شدن غدد لنفاوی

. خستگی یا بی حالی

. تب، لرز یا تعریق

. سردرد

. درد مفاصل

. از دست دادن اشتها یا کاهش وزن سریع

. حالت تهوع، استفراغ یا اسهال

. علائم عصبی (هنگامی که آبسه به اعصاب یا قسمت‌هایی از مغز فشار می‌آورد)

. درد، مانند دندان درد برای آبسه دندان یا درد شکم برای آبسه شکمی

. گلو درد

__ برخی علائمی  ممکن است نشانه یک وضعیت تهدید کننده زندگی باشد که باید فوراً در شرایط اضطراری ارزیابی شود.این علائم عبارتند از:

. مشکل در صحبت کردن

. غش یا تغییر در سطح هوشیاری یا بی حالی

. زردی (زردی پوست و چشم)

. تشنج

. ضعف یا فلج شدید

__ تشخیص آبسه داخل بدن دشوارتر است ، اما علائم آن عبارتند از:

درد در ناحیه آسیب دیده
دمای بالا
به طور کلی بیمار احساس ناخوشی می کند

علل ایجاد آبسه

آبسه ناشی از پاسخ سیستم ایمنی بدن شما به نوعی عفونت یا جسم خارجی است. عفونت‌های باکتریایی شایع ترین علت آبسه، به ویژه آبسه پوست یا دهان هستند. انگل‌ها می‌توانند باعث تشکیل آبسه در اندام‌های شما شوند و اگرچه نادر است، اما این مورد امکان دارد یک وضعیت پزشکی جدی باشد. یک جسم خارجی که در داخل بدن شما قرار گرفته است، مانند گلوله نیز می‌تواند باعث ایجاد آبسه شود.

علل آبسه های پوستی

وقتی باکتری ها به سطح پوست می رسند ، ممکن است آبسه ایجاد شود. این مشکل می تواند در هر نقطه از بدن رخ دهد ، اگرچه آبسه های پوستی بیشتر در موارد زیر شایع هستند.

زیر بغل
دست و پا
بدن
دستگاه تناسلی
باسن
در صورت داشتن زخم جزئی روی پوست ، مانند بریدگی یا چربی کوچک ، یا غده چربی یا غدد عرق در پوست مسدود می شود و باکتری ها می توانند وارد پوست شوند و باعث ایجاد آبسه شوند.

علل آبسه های داخلی

آبسه هایی که در داخل شکم بوجود می آیند در اثر عفونت در بافت های عمیق تر در بدن ایجاد می شوند. این مشکل می تواند در نتیجه موارد زیر رخ دهد:

یک آسیب

جراحی شکم

گسترش عفونت از ناحیه مجاور

راه های زیادی وجود دارد که عفونت می تواند به داخل شکم گسترش یابد و باعث ایجاد آبسه شود.

به عنوان مثال ، آبسه ریه می تواند پس از عفونت باکتریایی در ریه ها ، مانند ذات الریه ایجاد شود و یا اگر آپاندیس شما در نتیجه آپاندیسیت بترکد ، باکتری ها می توانند در داخل شکم پخش شده و باعث ایجاد آبسه شوند.

علل شایع ایجاد آبسه

آبسه ممکن است به دلیل انواع شرایط رایج ایجاد شود از جمله:

. جسم خارجی در درون بدن شما به دام افتاده است، مانند خار یا تکه فلزی که در پوست شما می‌شکند. همچنین، پس از تلاش قبلی برای حذف جسم خارجی، قطعاتی از جسم خارجی در بدن باقی می‌ماند.

. دیورتیکول عفونی در روده بزرگ می‌تواند باعث ایجاد آبسه دیورتیکول شود.

. عفونت در محل جراحی قبلی (آلودگی زخم حین عمل)

. عفونت پوست ممکن است منجر به آبسه شود

. عفونت دندان ممکن است به آبسه پریودنتال تبدیل شود

. زخم یا ضربه به پوست، به خصوص زخمی که سوراخ شده است، ممکن است باعث آبسه شود

. در موارد نادر ، آبسه ممکن است توسط ویروس ، قارچ یا انگل ایجاد شود

علل زمینه ساز بروز آبسه

مواردی که احتمال ایجاد آبسه را افزایش می دهند می توانند شامل موارد زیر باشند:

. داشتن سیستم ایمنی ضعیف – این مشکل می تواند به دلیل بیماری مانند HIV یا درمانی مانند شیمی درمانی باشد

. ابتلا به دیابت

. داشتن یک بیماری التهابی زمینه ای ، مانند هیدرآدنیت چرکی که معمولا نزدیک فولیکول های مو و غدد چربی و عرق بروز می کند، که حامل باکتری های استافیلوکوک است

عوارض احتمالی آبسه چیست؟

از آنجا که آبسه می‌تواند به دلیل بیماری‌های جدی ایجاد شود، عدم مراجعه به موقع به پزشک به منظور درمان می‌تواند منجر به بروز عوارض جدی و آسیب دائمی شود. خطر عوارض احتمالی از جمله:

. آسیب مغزی یا نخاعی

. آسیب کبدی

. آسیب عصبی که منجر به ضعف یا گزگز می‌شود

. فلج

. سپسیس (پاسخ التهابی گسترده بدن به عفونت در هر نقطه از بدن)

. انتشار عفونت (محلی یا داخل خون)

راه‌های درمانی آبسه چیست؟

. آبسه کوچک پوستی ممکن است به طور طبیعی تخلیه شود ، یا به سادگی کوچک شود ، خشک شود و بدون هیچ گونه درمانی از بین برود.

. چرک ممکن است نیاز به تخلیه شدن  و پاکسازی عفونتی داشته باشد ،این کار معمولاً با قرار دادن سوزن در پوست یا با ایجاد یک برش کوچک در پوست روی آبسه انجام می شود.

. آبسه های بزرگتر ممکن است نیاز به درمان با آنتی بیوتیک ها برای از بین بردن عفونت داشته باشند

. جراحی برای برداشتن آبسه یا ترکیبی از این گزینه‌ها

با این حال، افراد مبتلا به هر نوع نقص ایمنی باید هر زمان که علائم تشکیل آبسه ظاهر شد، فورا به دنبال مراقبت‌های پزشکی باشند.

چه زمانی برای درمان آبسه دندان به دندانپزشک مراجعه کنیم؟

هدف از درمان آبسه دندان پاکسازی عفونت، پیشگیری یا کاهش عوارض و جلوگیری از از دست دادن دائمی دندان است. درمان خاص شما به شدت عفونت و اندازه آبسه دندان بستگی دارد. لازم است بدانید، آبسه دندان به خودی خود از بین نمی‌رود و در صورت عدم درمان می‌تواند عوارض جدی و حتی تهدید کننده زندگی مانند سپسیس ایجاد کند.

دندانپزشک شدت آبسه دندان شما را ارزیابی می‌کند و یکی از راه‌های درمانی که اغلب شامل موارد زیر است را توصیه می‌کند:

. تجویز آنتی بیوتیک برای مبارزه با عفونت

. برداشتن دندان عفونی (در صورت نیاز)

. کانال ریشه برای برداشتن بافت عفونی و تخلیه آبسه

. جراحی برای تخلیه آبسه

__ می توانید در طول بهبودی از یک روش درمانی برای تسکین استفاده کنید :

. مسکن‌های بدون نسخه برای کاهش درد و تب

. برای تسکین درد، آب نمک گرم را بشویید

درمان آبسه پوست در منزل

آبسه‌های خفیف پوست ممکن است خود به خود تخلیه شوند و می‌توانید با استفاده از کمپرس مرطوب و گرم چند بار در روز به “باز شدن” آبسه کمک کنید. هرگز سعی نکنید آبسه پوست را خودتان سوراخ یا فشار دهید. این می‌تواند منجر به ایجاد عوارضی از جمله گسترش بیشتر عفونت در عمق بدن شما شود.

جلوگیری از آبسه پوستی

بیشتر آبسه های پوستی در اثر ورود باکتری به زخم جزئی ، ریشه مو یا مسدود شدن چربی یا غده عرق ایجاد می شود. اطمینان از اینکه پوست تمیز ، سالم و تا حد زیادی عاری از باکتری است می تواند خطر ایجاد آبسه های پوستی را کاهش دهد.

با انجام اقدامات زیر می توانید خطر انتشار باکتری ها را کاهش دهید:

. شستن مرتب دستها

. عادت شستن دست‌ها را در بین اعضای خانواده ایجاد کنید

. استفاده از حوله های جداگانه و عدم استفاده از وان

. منتظر بمانید تا آبسه پوست شما به طور کامل درمان و بهبود یابد قبل از استفاده از هر گونه وسایل عمومی ، مانند تجهیزات بدنسازی ، سونا یا استخرها

. خودتان آبسه را فشار ندهید ، زیرا اینکار می تواند به راحتی باکتری ها را به مناطق دیگر پوست منتقل کند. اگر از دستمال برای پاک کردن چرک خارج شده از آبسه استفاده می کنید ، بلافاصله آنها را دور بریزید تا از انتشار میکروب ها جلوگیری شود. بعد از دور انداختن دستمال ها ، دستان خود را به خوبی بشویید.

. هنگام اصلاح صورت ، پاها ، ناحیه زیر بغل یا ناحیه بیکینی مراقب باشید تا از بریدن پوست خود جلوگیری کنید. اگر خود را بریدید، به سرعت زخم را درمان کنید.

. تیغ یا مسواک را هرگز به صورت مشترک استفاده نکنید

. اگر یک بیماری مزمن مانند دیابت دارید که می‌تواند خطر ابتلا به عفونت‌های پوستی را افزایش دهد، با پزشک خود در مورد اقدامات خاصی که می‌توانید برای جلوگیری از آبسه انجام دهید صحبت کنید. ممکن است لازم باشد روزانه “بررسی‌های پوستی” را انجام دهید تا پوست شکسته یا هر نشانه‌ای از عفونت را تشخیص دهید.

__ همچنین ممکن است خطر آبسه های پوستی را با موارد زیر کاهش دهد:

. حفظ رژیم غذایی متعادل و سالم

. کاهش وزن در صورت اضافه وزن یا چاقی

. ترک سیگار

. جلوگیری از آبسه داخلی دشوار است ، زیرا اغلب عوارض سایر بیماری ها هستند.