همه چیز درباره آپاندیس و بیماری آپاندیسیت

تا چه اندازه در مورد آپاندیس و عملکرد آن در بدن آشنایی دارید؟ آیا می‌دانید آپاندیس کجاست ؟علائم التهاب آن چیست؟

آپاندیس چیست ؟

آپاندیس زائده کوچکی و انگشتی شکل است که به روده بزرگ متصل شده است و در سمت راست پایین شکم قرار دارد

آپاندیس تمامی افراد در یک محل قرار ندارد بسته به اینکه مشکلات رشدی غیرطبیعی از جمله چرخش ناقص روده یا هر شرایط خاص دیگری مانند بارداری یا جراحی‌های قبلی شکم وجود داشته باشد، می‌تواند تقریباً در هر ناحیه از شکم قرار گیرد؛ بنابراین و گاهی اوقات می‌تواند در پشت روده بزرگ، پشت کبد یا در لگن قرار داشته باشد این عضو هیچ عملکرد شناخته شده ای ندارد و همراه با روده از غذا پر و خالی می شود.

اگرچه آپاندیس بخشی از دستگاه گوارش است، اما یک عضو ارثی است. این بدان معنی است که هیچ عملکرد حیاتی را برای بدن فرآهم نمی‌کند و فرد بدون آن نیز می‌تواند یک زندگی عادی و سالم داشته باشد.

آپاندیسیت چیست؟

از آن جا که مجرای آپاندیس کوچک است ممکن است به‌خوبی تخلیه نشود؛ لذا انسداد ایجاد شده در آن باعث تکثیر باکتری‌ها در داخل آپاندیس شده که این می‌تواند منجر به تشکیل چرک و تورم و فشار دردناک در شکم شما شود.

همچنین در پی عفونت های انگلی ، باکتریایی یا ویروسی لوله ی گوارش، آپاندیس نیز می تواند درگیر شود و علائم آپاندیسیت بروز پیدا کند

کاملا مشخص نیست که چه چیزی باعث بروز آپاندیسیت می شود ، اما گاهی اوقات آپاندیسیت به علت عفونت ویروسی، باکتریایی، قارچی که در آپاندیس پخش می شود ، رخ می دهد

علت بروز آپاندیسیت چیست؟

اغلب موارد انسداد آپاندیس، باعث آپاندیسیت می‌شود و می‌تواند جزئی یا کامل باشد.

. انسداد اغلب به دلیل تجمع مدفوع سفت و خشک رخ می‌دهد.

.  انسداد به دلیل وجود تومور در ناحیه یا ضربه و آسیب شکمی یا تروما و پیچش یا تورم غدد لنفاوی ایجاد شود.

.  پس از انسداد آپاندیس، باکتری‌ها درون آن تجمع می‌کنند. فشار ناشی از تورم آپاندیس ملتهب همچنین عروق خونی محلی را فشرده می‌سازد. عدم جریان خون به آپاندیس ممکن است باعث ایجاد گانگرن و از بین رفتن آن شود. در صورت پارگی آپاندیس ملتهب، ماده‌ی عفونی درون آن شکم را پر می‌کند

. پریتونیت یا التهاب صفاق یکی دیگر از پیامدهای احتمالی پارگی آپاندیس است. علاوه بر آن اندام‌های دیگر نیز می‌توانند بعد از پارگی آپاندیس ملتهب شوند. اگر آپاندیس آلوده به جای پارگی نشت نموده و سوراخ شود، می‌تواند منجر به آبسه در محل شود. این آبسه، عفونت را به ناحیه‌ی کوچکی از دیواره محدود می‌کند 

. آپاندیکولیت یا فکالیت  

. کرم روده یا انگل، از جمله کرمک 

. التهاب و زخم در دستگاه گوارش (GI) ناشی از اختلالات طولانی مدت، مانند بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو

. بزرگ شدن بافت های لنفاوی از دیوار آپاندیس، که معمولا در نتیجه عفونت در دستگاه گوارش رخ می دهد

. اشیاء خارجی مختلف، مانند سنگ، گلوله و پین

علائم آپاندیست

علامت بارز عود آپاندیس، احساس دردی ناگهانی و تیز است – دردی در سمت راست پایین شکم یا درد در نزدیکی ناف که به سمت پایین حرکت می‌کند (که این معمولا اولین علامت است). این درد ممکن است در ابتدا مانند یک گرفتگی باشد و به هنگام سرفه، عطسه یا تحرک بدتر شود.

. درد شکم: این درد ابتدا در اطراف ناف بوده بعد از مدتی به ناحیه ی تحتانی راست حفره ی شکم منتقل می شود. درد کم کم مداوم شده و شدت پیدا می کند و از حالت مبهم به صورت کاملاً مشخص درمی آید. این درد با تنفس عمیق، سرفه، عطسه، اجابت مزاج، دفع ادرار، حرکت کردن، راه رفتن و لمس بدتر می شود.

 .تهوع و استفراغ – بلافاصله پس از شروع درد شکم

. تب ۳۸-۴۰ درجه سانتی‌گراد

. نفخ و خارج نشدن باد شکم

. یبوست یا اسهال همراه با نفخ

. ناتوانی در خارج کردن باد شکم

. ورم شکم

. تب و لرز

به طور کل تب به معنای وجود التهاب در بدن است. اگر این تب همراه با درد معده همراه شود احتمال آپاندیسیت افزایش می‌یابد.

. تکرر ادرار

به دلیل اینکه در بعضی افراد آپاندیس به پایین بدن و مثانه نزدیک است، در صورت التهاب آپاندیس و فشار به مثانه، می تواند باعث تکرر ادرار شود که در صورت همراه شدن با علائم دیگر ممکن است نشانه آپاندیسیت باشد.

. تهوع و استفراغ – بلافاصله پس از شروع درد شکم

این علائم می تواند دلایل بسیاری بیماری ها از جمله وجود باکتری در معده باشد. اما گاهی التهاب آپاندیس روی دستگاه گوارش تاثیر می‌گذارد و منجر به حالت تهوع و استفراغ و بی اشتهایی می‌شود که باید حتما به پزشک مراجعه شود.

تشخیص آپاندیسیت

تشخیص ابتلای فرد به آپاندیسیت کمی گیج‌کننده است. علائم آپاندیسیت مبهم و مشابه سایر بیماری‌ها مثل مشکلات کیسه صفرا، عفونت مثانه یا دستگاه ادراری، بیماری کرون  ، ورم معده، عفونت روده و مشکلات تخمدان است. در نتیجه مراجعه به پزشک بسیار مهم و ضروری است. از راه های تشخیص این بیماری می توان به موارد زیر اشاره کرد:

. معاینه ی بالینی توسط پزشک و بررسی راست ‌روده

پزشک ممکن است فشار ملایمی بر ناحیه دردناک شکم شما وارد کند. هنگامی که این فشار به طور ناگهانی وارد می‌شود، درد آپاندیسیت اغلب بدتر می‌شود که نشان‌دهنده ملتهب بودن صفاق مجاور است.

پزشک همچنین ممکن است سفتی شکم و تمایل شما به سفت کردن عضلات شکم در پاسخ به فشار وارد شده از سمت او به آپاندیس ملتهب (گاردینگ) را بررسی کند.

. گام بعدی معاینه رکتوم دیجیتال یا DRE است

 که این روش معاینه شامل قراردادن انگشت همراه با دستکش روغن‌کاری شده برای معاینه رکتوم پایینی شما است. زنان در سنین باروری ممکن است برای بررسی مشکلات احتمالی زنان که می‌توانند باعث درد شوند، معاینه لگنی انجام دهند

پزشک طی معاینه‌ی انگشتی مقعد پس از پوشیدن دستکش و آغشته نمودن انگشت به ژل لغزنده، رکتوم و روده‌ی کوچک را بررسی می‌کند.

. آزمایش شکم برای تشخیص التهاب

. آزمایش ادرار برای تشخیص عفونت ادراری

ممکن است از شما درخواست شود که یک آزمایش ادرار انجام دهید تا مشخص شود که عفونت ادراری یا سنگ کلیه باعث ایجاد درد در پایین شکم شما نشده است.

. آزمایش خون برای بررسی عفونت در بدن

این روش به پزشک شما اجازه می‌دهد تا بالا بودن تعداد گلبول‌های سفید خون را بررسی کند که ممکن است نشان‌دهنده عفونت باشد.

. سی‌ تی‌ اسکن یا سونوگرافی

ارائه‌دهنده خدمات سلامتی همچنین ممکن است برای کمک به تایید آپاندیسیت یا یافتن علل دیگر درد شما (همچون گاستروانتریت، عفونت مجاری ادراری، حاملگی خارج رحمی، بیماری کرون و سنگ کلیه)، عکس‌برداری با اشعه ایکس، سونوگرافی شکم،سی تی اسکن  (CT) یا تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) را برای شما توصیه کند.

. لاپاراسکوپی

لاپاروسکوپی یک روش جراحی است که در آن یک لوله‌ی کوچک فیبر نوری با یک دوربین به داخل شکم از طریق یک سوراخ کوچک روی دیواره شکم وارد می‌‌شود.

روش‌های درمان آپاندیسیت

. درمان آپاندیسیت عموماً شامل برداشتن آپاندیس ملتهب شده می‌شود.

. سایر درمان‌ها مثل استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها نیز ممکن است مورد استفاده قرار گیرد.

این عمل جراحی آپاندکتومی (Appendectomy) نامیده می‌شود. اگر آپاندیس باعث آبسه نیز شود، برای درمان ابتدا باید آبسه را خشک و تخلیه کرد.

همچنین اگر پزشک به آپاندیسیت شدن یا نشدن شما شک داشته باشد، باز هم برای جلوگیری از خطرات احتمالی ممکن است اقدام به برداشتن آپاندیس کنید. انتخاب اینکه این جراحی به شکل لاپاروسکوپی یا جراحی باز انجام شود به تشخیص پزشک و شرایط شما وابسته است.

به‌طورکلی، جراحی لاپاراسکوپی، امکان بهبود سریع – با درد و جای زخم کمتر – را فراهم می‌کند که ممکن است گزینه مناسبی برای افراد چاق و مسن باشد، نه برای همه افراد! چراکه اگر آپاندیس شما پاره شده و عفونت به خارج از آپاندیس گسترش‌یافته باشد یا آبسه داشته باشید، ممکن است به آپاندکتومی باز نیاز پیدا کنید تا جراح به‌راحتی بتواند حفره شکمی شما را تمیز کند

مراقبت‌های بعد از عمل آپاندیس

پس از آپاندکتومی یا در صورت پارگی آپاندیس انتظار می‌رود که با سپری شدن چند هفته بهبود پیدا کنید. برای این منظور:

. داروها، خصوصاً آنتی بیوتیک های خوراکی را طبق دستور پزشک به صرت منظم مصرف کنید

 لازم به ذکر است که داروهای آنتی بیوتیک خوراکی را بهتر است با یک لیوان آب میل کنید، سپس بعد از نیم ساعت یک لیوان آب دیگر نیز میل نمائید تا داروها معده و روده ی شما را تحریک نکنند.

. به مدت دو هفته بعد از عمل از انجام فعالیت‌های شدید خودداری کنید

اگر آپاندکتومی شما به روش لاپاراسکوپی انجام شده است، فعالیت خود را به مدت سه تا پنج روز و اگر آپاندکتومی باز انجام داده‌اید، فعالیت‌های خود را به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز محدود کنید. در مورد محدودیت‌های مربوط به ازسرگیری فعالیت‌های روزمره خود بعد از انجام عمل جراحی از تیم پزشکی خود سوال کنید.

. هنگام سرفه مراقب شکم خود باشد

برای این منظور قبل از سرفه، خندیدن و یا انجام هر حرکتی یک بالش روی شکم خود قرار دهید و با فشردن ملایم آن روی شکم، به کاهش درد خود کمک کنید.

. در صورت موثر واقع نشدن داروهای مسکن با پزشک خود در ارتباط باشید

داشتن درد، استرس مضاعفی بر بدن شما وارد می‌کند و روند بهبودی‌تان را کند می‌کند. اگر با وجود مصرف داروهای ضد درد، همچنان درد داشتید، حتما به پزشک خود اطلاع دهید.

. به هنگام احساس آمادگی، حرکت کنید

به‌آرامی و آن ‌طور که راحت هستید فعالیت‌های خود را شروع و به‌ مرور افزایش دهید. می‌توانید این کار را با پیاده‌روی‌های کوتاه ‌مدت شروع کنید.

. در صورت نیاز استراحت کنید

در دوران ریکاوری، ممکن است متوجه شوید که بیش از حد معمول احساس خواب‌آلودگی می‌کنید. راحت باشید و در صورت نیاز استراحت کنید.

. در مورد بازگشت به محل کار یا مدرسه با پزشک خود مشورت کنید

زمانی که احساس آمادگی کردید با اجازه تیم پزشکی خود می‌توانید به کار خود بازگردید. کودکان نیز ممکن است کمتر از یک هفته پس از جراحی بتوانند به مدرسه بازگردند. بااین‌حال، آن‌ها برای ازسرگیری فعالیت‌های سنگین خود (مانند کلاس‌های بدنسازی یا ورزش)، باید دو تا چهار هفته منتظر بمانند.

.  از دست کاری ناحیه های بخیه شده خودداری کنیدوبهتر است پانسمان ناحیه ی عمل خشک نگه داشته شود حمام رفتن از روز سوم یا چهارم بعد از عمل به شرط عدم تحریک ناحیه ی جراحی شده بلامانع است.

رژیم غذایی

بعد از عمل ابتدا رژیم مایعات و در صورت تحمل رژیم جامدات برای شما شروع می شود

رژیم غذایی شما بعد از ترخیص رژیم معمولی می باشد و استفاده از هر نوع غذایی بلامانع است اما مصرف غذاهایی که باعث سفتی شکم، حرکت کند روده ها، و یا نفخ شکم می شوند مثل تخم مرغ، لوبیا و مواد محرک از جمله غذاهای سرخ شده در روغن، ادویه جات محرک مثل فلفل و ترشی و انواع سس ها به خصوص وقتی که آنتی بیوتیک خوراکی مصرف می کنید، ممنوع است.

تا حد امکان از مواد پروتئینی مثل شیر، گوشت، ماست و میوه هایی که حاوی ویتامین C بیشتری می باشند استفاده کنید. همچنین ازمصرف میوه ها و سبزیجات تازه و پخته و مایعات زیاد که جهت ترمیم زخم به شما کمک می کنند، غافل نشوید