کلسترول چیست؟

کلسترول نوعی لیپید است. یک ماده مومی شکل و چربی مانند که کبد به طور طبیعی تولید می کند. کلسترول برای تشکیل غشای سلولی، هورمون های خاص و ویتامین D حیاتی است.

کلسترول در آب حل نمی شود بنابراین نمی تواند به خودی خود از طریق خون عبور کند. برای کمک به انتقال کلسترول، کبد لیپوپروتئین تولید می کند.

لیپوپروتئین ها ذرات ساخته شده از چربی و پروتئین هستند. آنها کلسترول و تری گلیسیرید، نوع دیگری از چربی را از طریق جریان خون حمل می کنند. دو شکل اصلی لیپوپروتئین عبارتند از لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL) و لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL).

کلسترول LDL هر کلسترولی است که توسط لیپوپروتئین های با چگالی کم حمل می شود. اگر خون حاوی کلسترول LDL بیش از حد باشد، ممکن است کلسترول بالا تشخیص داده شود. در صورت عدم درمان، کلسترول بالا ممکن است منجر به بسیاری از مشکلات از جمله حمله قلبی و سکته شود.

کلسترول بالا به ندرت در آغاز علائمی ایجاد می کند. به همین دلیل مهم است که سطح کلسترول خود را به طور منظم بررسی کنید.

انواع کلسترول

کلسترول LDL یا کلسترول بد

لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL) اغلب «کلسترول بد» نامیده می‌شود زیرا اگر سطح کلسترول LDL شما خیلی زیاد باشد، می‌تواند روی دیواره رگ‌های شما جمع شود. این تجمع به‌عنوان پلاک کلسترول نیز شناخته شده و  می‌تواند عروق شما را باریک کند، جریان خون شما را محدود کرده و خطر لخته شدن خون را افزایش دهد. اگر لخته خون شریان اصلی قلب یا مغز شما را مسدود کند، می‌تواند باعث حمله قلبی یا سکته شود.

کلسترول HDL یا کلسترول خوب

لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL) گاهی «کلسترول خوب» نامیده می‌شود. این نوع لیپوپروتئین کمک می‌کند کلسترول LDL اضافی به کبد شما بازگردد تا از بدن شما خارج شود. در نتیجه افزایش آن مانع از تجمع پلاک کلسترول در عروق شما می‌شود.

علائم کلسترول بالای خون چیست؟

کلسترول بالا یک مشکل خاموش  است و هیچ علائمی ایجاد نمی‌کند. بسیاری از افراد حتی تا زمانی‌که دچار عوارض جدی مانند فشار خون بالا، حمله قلبی یا سکته مغزی نشوند، نمی‌دانند که کلسترول بالا دارند

علائم رایج‌ :

● ورم گلو و درد قفسه سینه

● حالت تهوع

●  خستگی مفرط

●  تنگی نفس

●  بی حسی یا سردی اندام‌های فرد

●  درد در گردن، فک و بالای شکم یا پشت

علت کلسترول بالای خون چیست و چه کسانی بیشتر دچار این مشکل می‌شوند؟

مصرف بیش‌ازحد مواد غذایی حاوی کلسترول، چربی‌های اشباع شده و چربی‌های ترانس

● عدم تحرک

●  سیگار کشیدن

● نوع ژنتیک

● دیابت

●  کم‌کاری تیروئید

● افراد در هر سن، جنسیت و قومیت امکان دارد کلسترول بالا داشته باشند.

عوارض کلسترول بالای خون

● تصلب شرایین

● سکته

● حمله قلبی

● آنژین (درد قفسه سینه)

● فشار خون بالا

● بیماری عروق محیطی ( بیماری عروق محیطی به معنی باریک شدن یا انسداد رگ‌ های خونی است، که منجر به کاهش جریان خون در رگ‌ های محیطی می‌شود)

● بیماری مزمن کلیوی

● رسوبات چربی در رگ های خونی شما ایجاد کند.

● ایجاد لخته ای که باعث حمله قلبی یا سکته می شود

● عدم تعادل تولید صفرا شود و خطر ابتلا به سنگ صفرا را افزایش دهد

تری‌گلیسیرید، نوع متفاوتی از چربی‌ها یا همان لیپیدها

تری‌گلیسیرید نوع دیگری از لیپیدها ( چربی )  است و ساختار آن با کلسترول متفاوت است. فرق کلسترول خون با تری‌گلیسرید این است که اصولا بدن شما از کلسترول برای ساخت سلول‌ها و هورمون‌های خاص و از تری‌گلیسیرید به‌عنوان منبع انرژی استفاده می‌کند. وقتی کالری بیشتری از آنچه که بدن نیاز دارد دریافت می‌کنید، بدن این کالری‌ها را به تری‌گلیسیرید تبدیل می‌کند و سپس در سلول‎های چربی شما ذخیره می‌شود. جالب است بدانید که از لیپوپروتئین‌ها برای گردش تری‌گلیسیرید در جریان خون شما نیز استفاده می‌شود.

اگر به طور مرتب کالری زیاد دریافت کنید، سطح تری‌گلیسیرید شما بالا می‌رود. این مسئله ممکن است خطر چندین مشکل سلامتی از جمله بیماری‌های قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد.

پزشک معمولا از یک آزمایش خون ساده برای اندازه‌گیری سطح تری‌گلیسیرید و همچنین سطح کلسترول استفاده می‌کند.

پیشگیری ازکلسترول بالا

رژیم غذایی مغذی و متنوع بخورید که دارای کلسترول و چربی‌های حیوانی کم و فیبر (میوه و سبزیجات) زیادی باشد.

● از مصرف زیاد الکل خودداری کنید.

● وزن سالم داشته باشید.

● به طور منظم ورزش کنید.

● از سیگار کشیدن اجتناب کنید

● سنجش معمول کلسترول خون

نحوه صحیح تشخیص کلسترول بالای خون

برای اندازه‌گیری سطح کلسترول، پزشک از یک آزمایش خون ساده (تست کلسترول خون) استفاده می‌کند و برای تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. معمولا ، کلسترول LDL، کلسترول HDL و تری‌گلیسیرید همزمان ارزیابی می‌شوند.

. برای انجام صحیح این آزمایش، نیاز است که حداقل از ۱۲ ساعت قبل از خوردن و نوشیدن هر چیزی خودداری کنید.

اگر سطح کلسترول کل یا کلسترول LDL شما بیش از حد بالا باشد، ممکن است پزشک شما را مبتلا به کلسترول بالا تشخیص دهد. زمانی که سطح LDL بسیار بالا و سطح HDL شما بسیار پایین باشد، کلسترول بالا می تواند خطرناک باشد.

کلسترول کل اکثر بزرگسالان را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد:

● کمتر از 200 میلی گرم در دسی لیتر مطلوب است

● 200-239 میلی گرم در دسی لیتر مرزی

● 240 میلی گرم در دسی لیتر و بالاتر - بالا

 همچنین سطوح کلسترول LDL ("بد") به شرح زیر است:

● کمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر - بهینه

● 100-129   میلی گرم در دسی لیتر نزدیک به حد مطلوب

● 130-159 میلی گرم در دسی لیتر - مرزی

●  160-189 میلی گرم در دسی لیتر - بالا

● 190 میلی گرم در دسی لیتر و بالاتر - بسیار زیادکل 

راه‌های درمان کلسترول بالا

◆ داروهای رایج مربوط به کاهش کلسترول خون

در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهایی برای کمک به کاهش سطح کلسترول تجویز کند. استاتین‌ها بیشترین داروهای تجویز شده برای کلسترول بالا هستند که از تولید کلسترول بیشتر در کبد جلوگیری می‌کنند. نمونه‌هایی از استاتین‌ها عبارتند از:

● آتورواستاتین

● فلوواستاتین

● روزوواستاتین

● سیمواستاتین

● نیاسین

● کلستیپول

● کلستیرامین

● مهارکننده‌های جذب کلسترول 

◆ تغییر سبک زندگی

● در برخی موارد، ممکن است بتوانید سطح کلسترول خود را بدون مصرف داروهای شیمیایی کاهش دهید.

●مصرف غذاهای سرشار از کلسترول، چربی های اشباع شده و چربی های ترانس را محدود کنید.

● منابع پروتئین بدون چربی مانند مرغ، ماهی و حبوبات را انتخاب کنید

● غذاهای متنوعی دارای فیبر بالا مانند میوه ها، سبزیجات و غلات کامل بخورید

● به جای غذاهای سرخ شده، غذاهای پخته، کبابی، بخارپز و برشته انتخاب کنید.

● در صورت امکان از فست فود و غذاهای شیرین و از پیش بسته بندی شده خودداری کنید

 غذاهایی که دارای کلسترول، چربی های اشباع شده یا چربی های ترانس هستند عبارتند از:

● گوشت قرمز، زرده تخم مرغ و محصولات لبنی پرچرب

● غذاهای فرآوری شده با کره کاکائو یا روغن پالم

● غذاهای سرخ شده مانند چیپس سیب زمینی، پیاز حلقه ای و مرغ سرخ شده

● برخی از محصولات پخته شده مانند برخی از کلوچه ها و کیک ها

● خوردن ماهی و سایر غذاهای حاوی اسیدهای چرب امگا 3

● ورزش و تحرک

● ترک سیگار

◆ درمان های خانگی برای کاهش کلسترول

● سیر

● زالزالک

● گون

● سبوس جو دوسر

● برنج مخمر قرمز

● مکمل های گیاهی استرول و استانول

● پسیلیوم بور که در پوسته دانه پسیلیوم یافت می شود

● دانه کتان آسیاب شده

● مکمل پسیلیوم

● عرقیجات یا دمنوش‎های گیاهان شوید، کاسنی، جعفری و زنیان

همیشه قبل از مصرف هرگونه مکمل گیاهی یا غذایی با پزشک خود صحبت کنید. در بعضی موارد، آن‌ها ممکن است با سایر داروهایی که شما مصرف می‌کنید تداخل کنند.