بیماری برونشیت

برونشیت در کودکان یا نایژه‌ آماس Bronchitis in children به التهاب نایژه‌ها در شش گفته می‌شود. مجاری هوایی ریه برونش نامیده می شوند و این عارضه در اثر تورم نای یا نایژک‌ها یا برونشها بروز می‌کند و فرآیند تنفس را دچار مشکل و التهاب می نماید. این بیماری به علت عفونتهای باکتری‌ها و ویروس‌ها یا در اثر تحریکاتی مانند هوای آلوده و سیگار کشیدن ایجاد می‌شود. برونشیت بر دو نوع حاد و مزمن می باشد. 

شیوع بیماری برونشیت بیشتر در فصل زمستان است.

انواع برونشیت در کودکان

برونشیت دارای دو نوع است (برونشیت حاد و برونشیت مزمن) که علت بروز آن‌ها با یکدیگر متفاوت است.

انواع برونشیت در کودکان، به موارد زیر طبقه بندی می شود:

● برونشیت مزمن

کودکان مبتلا به برونشیت مزمن، معمولا خلط زیادی داشته که سعی در خروج آن به همراه سرفه دارند. زمانی که این سرفه های خلط دار  و التهاب و عفونت مکرر برونش ها که منجر به تخریب برونش ها می شود علی رغم درمان دارویی پس از سه الی چهار هفته بهبود پیدا نکنند، به آن برونشیت مزمن گفته می شود. 

کودکان مبتلا به برونشیت مزمن، مستعد عفونت های میکروبی برونش هستند. اگر این عفونت های میکروبی برونش به درستی درمان نشوند، می توانند منجر به بیماری چرکی ریه و تخریب برونش شوند.

خس خس سینه ، احساس تنگی نفس و سرفه عوارض اصلی این بیماری است که می تواند منجربه  سخت تر شدن تنفس گردد.

● برونشیت حاد

برونشیت حاد یکی از بیماری های شایع تنفسی است که معمولا  همراه با سرفه است که حدود سه هفته طول می کشد.

برونشیت حاد در کودکان، معمولا همراه با عفونت های ویروسی دستگاه تنفسی تحتانی است و به ندرت ممکن است علل باکتریال منجر به برونشیت حاد در کودکان سالم شوند.

از جمله شایع ترین ویروس هایی که منجر به برونشیت حاد در کودکان می شوند، می توان به آدنوویروس ها، ویروس های آنفولانزا و پاراآنفولانزا، رینوویروس ها و کوکساکی ویروس ها اشاره کرد. 

خس خس سینه ، احساس تنگی نفس و سرفه عوارض اصلی این بیماری است که می تواند منجربه  سخت تر شدن تنفس گردد.

کودکانی که از آلرژی‌ها و سینوزیت مزمن رنج می‌برند یا آن‌هایی که لوزه‌ها و آدنوئیدهای بزرگی دارند در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به برونشیت حاد هستند.

گرد و غبار، آلرژن‌ها، بوهای قوی، دود سیگار دیگران و حمله‌های آسم مهمترین عوامل بروز برونشیت حاد هستند.

برونشیت حتی می‌تواند به ذات‌الریه شدید تبدیل شود، که خود یکی از شایع‌ترین عوارض برونشیت محسوب می‌شود.

علل ایجاد برونشیت در کودکان 

در بیش از ۹۰ درصد موارد علت بیماری ویروسی  (ویروس سین ‌سیشیال تنفسی( RSV)  است ، گاهی اوقات، سرماخوردگی و آنفولانزا نیز می توانند باعث ایجاد برونشیت شوند.در چند در موارد کمی هم این بیماری به دلیل آلودگی شدید هوا و وجود گرد و غبار بروز می‌کند.

ویروس ها ی عامل برونشیت در دو حالت می توانند منتشر شوند:

هنگامی که فردی مبتلا به برونشیت سرفه می کند و قطرات آلوده را به هوا می فرستد.

هنگامی که شخصی بعد از تماس با مایعات تنفسی شخص بیمار ، دهان ، چشم ها یا بینی خود را لمس می کند.

● علل برونشیت حاد 

 این ویروس ها ممکن است هنگامی که افراد دچار سرفه می شوند یا از طریق تماس مستقیم و از طریق هوا پخش می شوند

● علل برونشیت مزمن در کودکان 

می توان به موارد زیر اشاره کرد: آسم، بیماری فیبروز سیستیک، بلع جسم خارجی و تماس با مواد محرک.

علائم و نشانه های برونشیت در کودکان چیست؟

اغلب در طول یک سرماخوردگی یا بعد از آن ایجاد می‌شود، بنابراین کودک معمولاً ابتدا دچار علائم سرماخوردگی می شود.

اولین علائم برونشیت معمولاً شبیه علائم سرماخوردگی است که شامل موارد زیر می باشند :

. گرفتگی بینی و احتقان

. آبریزش بینی

. سرفه (گاهی ممکن است سرفه شدت یافته و کودک دچار خس خس سینه شود و یا تنفس پر سر و صدایی داشته باشد)

. تب

.  گلودرد

.  خستگی

.  آبریزش بینی

. لرز

.  درد

. عق زدن یا استفراغ در حین سرفه کردن

 .درد یا تنگی قفسه سینه

. تنگی نفس

. سردرد

. دردهای بدنی ملایم

. اگر کودکتان دچار برونشیت شدیدی شده باشد، ممکن است تب او برای چند روز بالا رفته و سرفه‌اش تا چند هفته طول بکشد تا اینکه به تدریج لوله‌های نایژه‌ای دستگاه تنفسی‌اش التیام پیدا کنند.

علائم برونشیت مزمن در کودکان

. سرفه خلط دار که طی یک ماه درمان بهبود پیدا نمی کند

. خس خس قفسه سینه

. احساس ناراحتی در قفسه سینه

. تنگی نفس

تشخیص برونشیت در کودکان

. وقتی پزشکان به برونشیت در کودکان مشکوک می شوند ، معاینه انجام می دهند و با یک استتوسکوپ به سینه کودک گوش می دهند تا میزان خس خس سینه و احتقان آن را بررسی کنند.

. برای تشخیص برونشیت در کودکان نیازی به آزمایش نیست. اما پزشک ممکن است برای رد یک بیماری دیگر مانند ذات الریه از پرتونگاری سینه استفاده نماید .

. بعضی اوقات پزشکان برای بررسی آسم ، آزمایش تنفس (به نام اسپیرومتری) انجام می دهند. بعضی از بچه ها که به نظر می رسد برونشیت نمونه‌ای شدیدی دارند در حقیقت ممکن است دچار آسم باشند و علایم مشابهی را بروز دهند.

. وسیله‌ای را روی انتهای انگشت کودکتان قرار دهد تا میزان اکسیژن خون او را اندازه‌گیری کند (پالس اکسیمتری).

. دستور به گرفتن یک عکس رادیولوژی از قفسه سینه بدهد تا مطمئن شود که کودکتان به ذات‌الریه مبتلا نشده است.

. از ترشحات بینی کودک را آزمایش کند تا تعیین کند که چه میکروبی باعث سرفه او شده است.

عوارض برونشیت در کودکان

به طور کلی اکثر موارد این بیماری در اطفال به طور کامل بهبود می یابند. ولی در صورت عدم درمان مناسب، عوارض برونشیت در کودکان عبارتند از:

. برونشکتازی: نوعی بیماری انسدادی می باشد که در آن راه های هوایی و برونش ها، گشاد می شوند و آسیب می بینند.

. برونکوپنومونی: زمانی که پنومونی باعث ایجاد التهاب در آلوئول ها شود، به آن برونکوپنومونی گفته می شود.

. نارسایی حاد ریه

هنگام برونشیت در کودکان از این موارد پرهیز شود

. قرار گرفتن در معرض دود تنباکو و سیگار ، گرد و غبار و سایر آلودگی هوا

. قرارگیری در کنار فردی که از دخانیات استفاده می نماید نیز بر مستعد شدن در ابتلا به این بیماری موثر است.

. قرار گرفتن در معرض دودهای شیمیایی و سایر آلاینده های هوا برای مدت طولانی نیز ممکن است ریه های را در خطر ابتلا به این بیماری قرار دهد.

راه های پیشگیری از برونشیت 

بهتر است برای محافظت از اعضای خانواده علی الخصوص کودکان،  افراد سیگاری خانواده را به ترک این مواد تشویق نمایید  زیرا دود سیگار اطرافیان می تواند سبب  ابتلا کودک به عفونت های ویروسی و افزایش احتقان در مجاری هوایی آنها گردد.

در حقیقت با انجام اقدامات ساده ای میتوان جلوی ابتلا به برونشیت در کودکان و برگسالان گرفت:

. شستن صحیح و مکرر دستها به ویژه در فصل سرما و شیوع آنفولانزا با آب گرم و صابون

. دست های خود را تا حد ممکن از صورت خود دور نگه دارید.

. استفاده از دستمال در هنگام سرفه یا عطسه

درمان برونشیت در کودکان

درمان برونشیت در کودکان، به حاد یا مزمن بودن آن بستگی دارد. همچنین رعایت نکات بهداشتی نیز در درمان برونشیت در کودکان، حائز اهمیت فراوان می باشد.

● درمان های غیردارویی

. به استفاده از دستگاه های بخور سرد در منزل جهت حفظ رطوبت هوا . این استفاده از این روش به کاهش سرفه ها و دفع راحت تر خلط کمک می کند.

. مصرف آب در طی شبانه روز

.  اعضای خانواده اطفال مبتلا به برونشیت به هیچ وجه نباید در اطراف کودک از سیگار استفاده کنند، زیرا منجر به آسیب ریوی در این اطفال می شود.

● درمان برونشیت حاد در کودکان

برونشیت حاد معمولا خودمحدود بوده و علائم آن بدون نیاز به مداخله دارویی، طی ۱۰ الی ۱۴روز به طور کامل برطرف می شود. در اغلب موارد آنتی بیوتیک ها نقشی در درمان برونشیت حاد کودکان ندارند. تنها استفاده از مسکن ها و تب برها و داروهای کاهش دهنده سرفه جهت درمان علامتی توصیه می شوند.

. استراحت 

.  دریافت کافی مایعات

. استفاده از مسکن ها و داروهای تب بر

.  برونکودیلاتورها (داروهای گشادکننده برونش) و

.  پرهیز از قرار گرفتن در معرض دود سیگار و آلرژن های محیطی مانند حلال ها و مواد شوینده می باشد

. اگر سرفه های کودک به درمان های فوق مقاوم باشد، می توان از یک دوره کوتاه درمان با کورتون و یک دوره درمان آنتی بیوتیکی نیز جهت درمان بیماری بهره گرفت.

چه موقع باید با پزشک تماس بگیرم؟

برونشیت در کودکان اغلب یک بیماری خفیف است. اما گاهی اوقات می تواند علائم شدیدی داشته باشد. وقتی این اتفاق می افتد، کودک باید در بیمارستان بستری شود. 

در صورت مشاهده موارد زیر در کودک بلافاصله به پزشک و مرکز درمانی مراجعه کنید:

. دارای تنفس سریع و کم عمق یا سطحی است و شکم کودک در هنگام تنفس به سرعت بالا و پایین می رود 

. تنفس دشواری دارد به طوری که هنگام نفس کشیدن ، ناحیه زیر دنده ها، بین دنده ها و  یا گردن کودک فرو می رود

. گشاد شدن سوراخ های بینی

. بسیار پر سرو صدا است و نمی توان او را آرام کرد 

. بسیار خسته است و قادر نیست برای تغذیه از خواب بیدار شود

. اشتهای کمی دارد یا تغذیه خوبی ندارد

. کمتر از حد معمول ادرار یا مدفوع دارد

. لب ها، زبان یا ناخن ها به رنگ آبی است.