سرماخوردگی کودک چگونه است؟

بیش از ۲۰۰ نوع ویروس می‌توانند باعث سرماخوردگی شوند، ولی راینوویروس‌ها شایع‌ترین آن‌ها هستند.

آنتی‌بیوتیک‌ها که برای مقابله با باکتری‌ها موثر هستند و سرماخوردگی کودک ما را درمان نخواهند کرد؛ چراکه سرماخوردگی یک بیماری ویروسی است. بیماری‌های ویروسی با آنتی بیوتیک درمان نمی‌شوند.

سیستم ایمنی کودکان هنوز کامل نشده و برای همین در مقابل عوامل بیماری‌زا حساس است. همین باعث می‌شود که در طول سال، امکان ابتلای به سرماخوردگی در دفعات مختلف برای آن‌ها وجود داشته باشد.

عفونت نواحی فوقانی دستگاه تنفس یا همان سرماخوردگی کودک چیز عجیب و خطرناکی نیست. هر زمانی که کودک با نوعی از ویروس سرماخوردگی مواجه می‌شود، سیستم ایمنی او شروع به تولید آنتی‌بادی‌ها می‌کند. این آنتی‌بادی‌ها توانایی بدن او در مواجهه بعدی با ویروس‌ها بالا می‌برند.

ویروس سرماخوردگی چیست؟

سرماخوردگی نوعی عفونت مسری دستگاه تنفسی فوقانی است که بینی، گلو، سینوس‌ها و نای را تحت تاثیر قرار می‌دهد. بیش از ۲۰۰ نوع ویروس وجود دارند که می‌توانند منجر به بروز این بیماری شوند، اما بیشتر سرماخوردگی‌ها توسط راینو ویروس ایجاد می‌شوند.

ویروس سرماخوردگی به‌آسانی از فردی به فرد دیگر یا از سطحی به سطح دیگر منتقل می‌شود. بسیاری از این انواع ویروس‌ها می‌توانند ساعت‌ها و یا حتی روزها روی سطوح زندگی کنند.

علائم سرماخوردگی در کودکان

❊ علائم اولیه

. ناخوشی و کسالت

. خستگی و بی‌حالی

. خارش یا سوزش خفیف گلو

. تب خفیف

. آبریزش بینی

. عطسه

. گلودرد

. سردرد

. سرفه

. درد عضلانی

. کاهش اشتها

. ترشحات بینی غلیظ به رنگ زرد یا سبز

. خلط ته حلق

❊ اگر بیماری وخیم‌تر شود

. آبریزش شدید بینی

. ریزش اشک از چشم‌ها

. گلودرد شدید

. سرفه مداوم

. دل‌ پیچه در کنار بی‌ اشتهایی 

ویروس سرماخوردگی کودکان می‌تواند سینوس‌ها، گلو، گوش‌ها و برونش‌ها (نایژه‌ها) را درگیر کند. سرماخوردگی می‌تواند همراه با اسهال و استفراغ نیز باشد.

این علائم معمولاً نگران‌کننده نیستند و در عرض ۱ هفته از بین می‌روند البته بهبود سرفه کمی بیشتر طول می‌کشد. با این حال، این مشکل هم نگران‌کننده نیست و در بیشتر موارد آسیبی به ریه‌های کودک وارد نمی‌کند.

اگر در کنار موارد بالا، علائم زیر هم در کودک دیده شد، باید خیلی سریع به پزشک اطفال مراجعه کنید:

. مشکلات تنفسی مانند خس‌خس یا نفس‌کشیدن بلند

. ناتوانی و دشواری در بلع

. وجود درد در گوش، سر یا گلو

. ظهور نقاط و زخم‌های قرمز روی پوست

. درد سینه

. تبی که ۵ روز طول بکشد یا با دارو درمان نشود.

. سرفه‌ای که یک ماه طول بکشد و در شب یا هنگام فعالیت بدتر شود.

. تورم غدد گردن

علل سرماخوردگی کودکان چه مواردی است؟

. علت اصلی سرماخوردگی کودکان ویروسی به‌ نام رینوویروس است.

. این ویروس‌ها از طریق قطرات بسیار ریزِ غیرقابل رویت که در هوا یا روی اشیا هستند، منتقل می‌شوند.

. ویروس‌ها بر روی لایه‌ی مخاطی محافظ بینی و گلو می‌نشیند و باعث شروع فعالیت دستگاه ایمنی بدن می‌شوند. از این لحظه، گلودرد، سردرد و مشکل تنفس از راه بینی احساس می‌شود.

. معمولاً دو تا سه روز پس از انتقال ویروس، علائم سرماخوردگی نمایان می‌شود و تا یک هفته طول می‌کشد.

. هوای خشک (چه درون خانه و چه در بیرون) مقاومت در برابر این عفونت ویروسی را کم می‌کند و به سرماخوردگی می‌انجامد. همچنین، اشخاصی که سیگار می‌کشند و کسانی که اطراف فرد سیگاری زندگی می‌کنند، نسبت به افرادی که با یک شخص سیگاری ارتباط ندارند بیشتر سرما می‌خورند.

. برخلاف باورعموم  نپوشیدن ژاکت در هوای سرد، نشستن یا خوابیدن با لباس کم و بیرون رفتن با موهای خیس باعث بروز سرماخوردگی نخواهد شد.

کودک شما می­تواند از چند طریق به ویروس سرماخوردگی آلوده شود:

. هوا

هنگامی که فردی که بیمار است سرفه، عطسه یا صحبت می­کند، ممکن است مستقیماً ویروس را به کودک شما منتقل کند.

. تماس مستقیم

فرد مبتلا به سرماخوردگی که دست کودک شما را لمس می­کند، می­تواند ویروس سرماخوردگی را به کودک شما منتقل کند، که ممکن است پس از لمس چشم، بینی یا دهان او آلوده شود.

.  سطوح آلوده

برخی از ویروس­ها به مدت دو ساعت یا بیشتر روی سطوح زندگی می­کنند. کودک شما ممکن است با دست زدن به یک سطح آلوده مانند یک اسباب بازی به ویروس مبتلا شود.

 عوامل خطر

سیستم ایمنی نابالغ نوزادان ذاتاً در معرض خطر سرماخوردگی هستند زیرا هنوز در معرض بیشتر ویروس‌هایی که باعث آن‌ها می‌شوند مقاومت نکرده‌اند یا نسبت به آن­ها مقاومت پیدا نکرده‌اند.

قرار گرفتن در معرض کودکان دیگر: گذراندن وقت با سایر کودکان، که همیشه دست­های خود را نمی­شویند یا سرفه و عطسه خود را نمی­پوشانند، می­تواند خطر سرماخوردگی کودک شما را افزایش دهد. قرار گرفتن در معرض افراد مبتلا به سرماخوردگی می­تواند خطر ابتلا به سرماخوردگی را افزایش دهد.

زمان سال : سرماخوردگی از پاییز تا اواخر بهار شایع‌تر است، اما کودک شما در هر زمانی ممکن است دچار سرماخوردگی شود.

جلوگیری از سرماخوردگی کودک

. شستن دست ها مهم ترین راه برای کاهش شیوع سرماخوردگی است.

.  اهمیت شستن دست­ها را به فرزندان بزرگ­تر خود بیاموزید.

. از لمس چشم­ها، بینی یا دهان خود با دست­های شسته نشده خودداری کنید.

. کودک را از دود سیگار دور نگه داریم.

. داشتن تغذیه مناسب

. اگر آب و صابون در دسترس نیست، از یک ضدعفونی کننده دست مبتنی بر الکل که حداقل 60 درصد الکل دارد استفاده کنید

. به همه افراد خانواده آموزش دهید که در دستمال کاغذی سرفه یا عطسه کنند. دستمال­های استفاده شده را فورا دور بیندازید و سپس دست­های خود را کاملا بشویید.

. اگر نمی­توانید به موقع به دستمال کاغذی برسید، در قسمت داخلی آرنج خود سرفه یا عطسه کنید. سپس دستان خود را بشویید.

. مطمئن شوید که کودک شما تمام واکسن­های توصیه شده را دریافت می­کند. در حالی که واکسن­ها از سرماخوردگی جلوگیری نمی­کنند، اما به جلوگیری از برخی از عوارض، مانند عفونت­های باکتریایی گوش یا ریه کمک می­کنند.

. داشتن رژیم غذایی سالم و استفاده از مکمل‌های ویتامین D و C که از سوی پزشک تأیید شده باشند هم راهی برای تقویت بدن و دوری از بیماری است.

. از معاشرت و تماس با افراد بیمار و دچار سرماخوردگی دوری کنید.

عوارض سرماخوردگی در کودکان چیست؟

اکثر کودکانی که سرماخوردگی دارند دچار عارضه نمی‌شوند. با این حال، باید از علائم و نشانه‌های عوارض احتمالی آگاه باشیم.

❊ عفونت گوش

کودکان مبتلا به سرماخوردگی ممکن است به عفونت گوش باکتریایی یا ویروسی مبتلا شوند. اگر کودکی بعد از سه روز از شروع علائم سرماخوردگی، دچار تب (درجه حرارت بالاتر از ۳۸ درجه سانتیگراد) شود، ممکن است دچار عفونت گوش شده باشد.

❊ آسم

سرماخوردگی می‌تواند باعث شروع خس خس سینه و یا تشدید آسم در کودکانی که سابقه این بیماری را دارند، شود.

❊ سینوزیت

عدم بهبودی گرفتگی بینی پس از ۱۰ روز ممکن است نشانه ابتلای کودک به عفونت باکتریایی سینوس باشد.

❊ ذات الریه

کودکانی که بعد از سه روز از شروع علائم سرماخوردگی، دچار تب می‎شوند، ممکن است به ذات‌الریه باکتریایی مبتلا شده باشند، به خصوص اگر کودک سرفه نیز داشته باشد و تند نفس بکشد.

درمان سرماخوردگی کودک با داروهای بدون نسخه ایرادی ندارد؟

کودکان زیر ۶ سال نباید هیچ‌گونه داروی سرماخوردگی بدون نسخه مصرف کنند. شواهدی مبنی بر اثرگذاری این داروها روی روند درمان سرماخوردگی کودک وجود ندارد. ضمن اینکه مصرفشان می‌تواند همراه با عوارضی مانند مشکلات خواب، بروز حساسیت و حتی توهم باشد.

مصرف هرگونه دارو فقط با تجویز پزشک اشکالی ندارد. در دادن دُز دارو هم از دستور پزشک پیروی کنید. بنا به صلاح‌دید خودتان دست به تغییر مقدار داروی مصرفی کودکان نزنید.

درمان سرماخوردگی کودکان

❊ دارو 

❊ داروهای ضد احتقان بینی

داروهای ضد احتقان بینی به برطرف‌کردن گرفتگی بینی کمک می‌کنند. این داروها با باریک کردن رگ‌های خونی در پوشش بینی عمل می‌کنند. در نتیجه بافت متورم منقبض می‌شود و تولید مخاط کاهش پیدا می‌کند. در این شرایط هوا می‌تواند راحت‌تر از بینی عبور کند.این داروها همچنین می‌توانند به برطرف‌کردن آبریزش از عقب بینی کمک کنند.

داروهای ضد احتقان بینی به‌صورت قرص، اسپری بینی و قطره مایع موجود هستند. این داروها برای کودکان ۳ سال یا کمتر توصیه نمی‌شوند.

مواد موثره استفاده شده در داروهای بدون نیاز به نسخه (OTC) ضد احتقان بینی عبارت‌اند از:

. فنیل افرین بینی (نئو سینفرین)

. اکسی متازولین بینی (Afrin)

. سودوافدرین (Sudafed)

. فنیل افرین خوراکی (Sudafed PE)

. داروهای ضد سرفه

در حقیقت سرفه با دفع میکروب‌ها، هوا و مخاط ناخواسته، از بدن محافظت می‌کند. این داروها با مسدودکردن محرک عصبی ای که باعث بروز سرفه می‌شود عمل می‌کنند و می‌توانند به تسکین کوتاه‌مدت سرفه کمک کنند. رایج‌ترین داروی ضد سرفه دکسترومتورفان است. دکسترومتورفان ماده موثره در داروهایی نظیر این موارد است:

. آنتی‌هیستامین‌ها

آنتی‌هیستامین‌ها آزاد شدن هیستامین را مسدود می‌کنند. هیستامین یک ماده طبیعی است که وقتی در معرض آلرژن‌ها قرار می‌گیریم، بدن آن را آزاد می‌کند. آنتی‌هیستامین‌ها می‌توانند به تسکین برخی از علائم مربوط به ترشح هیستامین در بدن کمک کنند. برخی از این علائم شامل موارد زیر هستند:

. عطسه

. خارش گوش و چشم

. آبریزش چشم

. سرفه

. ترشحات بینی

 آنتی‌هیستامین‌های نسل دوم که باعث خواب‌آلودگی نمی‌شوند عبارت‌اند از:

. ستیریزین (زایرتک)

. فکسوفنادین (آلگرا)

. لوراتادین (کلاریتین)

. مسکن‌ها

مسکن‌ها به کاهش انواع مختلف درد ناشی از این بیماری کمک می‌کنند، همچون:

. دردهای عضلانی

. سردرد

. گلودرد

. گوش درد

مسکن‌های رایج عبارت‌اند از:

. استامینوفن (تایلنول)

. ایبوپروفن (ادویل، موترین)

. ناپروکسن (Aleve)

❊ درمان خانگی سرماخوردگی

. مایعات مصرف کنید

مایعاتی نظیر آب و آبمیوه یا آب‌لیموی گرم به همراه عسل، به تسکین احتقان کمک می‌کنند و از کم‌آبی بدن جلوگیری می‌کنند. از مصرف قهوه و نوشیدنی‌های کافئین‌دار بپرهیزید زیرا این نوشیدنی‌ها می‌توانند منجر به تشدید کم‌آبی شوند.

. استراحت کنید

بدن برای بهبود یافتن پس از ابتلا به ویروس سرماخوردگی، به استراحت نیاز دارد. استراحت کافی به شما کمک می‌کند تا انرژی خود را حفظ کنید و ویروس را از بدن بیرون کنید.

. عسل بخورید

عسل می‌تواند به کاهش سرفه در بزرگسالان و کودکان بزرگ‌تر از یک سال کمک کند. می‌توانید عسل را به همراه چای مصرف کنید.

عسل دارای خواص آنتی‌باکتریال و ضدمیکروبی فراوانی است. عسل در تسکین سرفه عملکرد بسیار موثری دارد

. از دستگاه بخور سرد استفاده کنید

دستگاه بخور سرد یا دستگاه رطوبت ساز می‌تواند به هوای خانه‌تان رطوبت اضافه کند و به تسکین احتقان کمک کند.

. سبزیجات، گیاهان و ادویه‌جات مصرف کنید

زمانی که سرما می‌خورید باید از هر درمانی که باعث کاهش التهاب می‌شود استفاده کنید. در این شرایط بهتر است سبزیجات، گیاهان و ادویه‌جات زیادی مصرف کنید. فلفل‌دلمه‌ای قرمز و بروکلی، نمونه‌هایی از سبزیجاتی هستند که سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کنند. ادویه‌جاتی نظیر کاری و سیر نیز در درمان التهاب عملکرد بسیار موثری دارند. بهتر است به دنبال انواع غذا برای سرماخوردگی و گلودرد بود تا با استفاده از غذای تقویتی برای سرماخوردگی، علائم را در آنها تسکین داد.

❊ دمنوش‌های سرماخوردگی

یکی از بهترین گزینه‌هایی که برای درمان این بیماری پیشنهاد می‌شود، استفاده از برخی دم‌نوش‌های گیاهی است که خواص دارویی آن‌ها می‌تواند علائم سرما خوردگی را کاهش دهد.

. دمنوش نعناع

نعنا یکی دیگر از دمنوش ‌های بسیار مفیدی است که می‌توان از آن برای درمان این بیماری، کاهش گرفتگی و احتقان بینی و پاک‌سازی راه‌های هوایی درگیر شده استفاده کرد. می‌توان از عسل نیز به همراه آن استفاده کرد. چای نعناع تند یا نعناع فلفلی می‌تواند درد، التهاب و بدن درد را نیز کاهش دهد. خواص ضدمیکروبی و ضدویروسی این ترکیب در بسیاری از منابع تایید شده است.

. دمنوش آب گرم، لیمو و عسل

لیمو حاوی مقادیر بالایی ویتامین سی بوده که برای درمان این بیماری بسیار مفید است. آب گرم نیز می‌تواند به التیام مجاری تنفسی و نرم شدن گلو کمک کند. عسل نیز یک ترکیب دارویی بسیار قوی طبیعی است که در طب سنتی از آن استفاده می‌شود. ترکیب لیمو، آب گرم و عسل یکی از بهترین دم‌نوش‌هایی است که می‌توان از آن برای درمان سرما خوردگی استفاده کرد. این دم‌نوش جز مواردی است که اگر از هرکسی بپرسید چی بخورم سرماخوردگیم خوب بشه، این دم‌نوش را پیشنهاد می‌کنند.

. دمنوش بابونه

گل‌های بابونه برای کمک به خواب بهتر در این بیماری بسیار مفید است. گیاهان بابونه دارای فلاونوئیدهایی در گلبرگ‌هایشان هستند که آثار آرامش بخشی در بیمار دارد. دم‌نوش بابونه دارای خواص ضدالتهابی است و می‌تواند مزایای زیادی برای کاهش علائم این بیماری داشته باشد. از دم‌نوش بابونه می‌توان برای درمان تنگی نفس در این بیماری نیز استفاده کرد.

. دمنوش زنجبیل

چای زنجبیل می‌تواند برای تسکین گلو درد یا گفتگی گلو بسیار موثر باشد. این دمنوش همچنین می‌تواند به رفع حالت تهوع و رفع گرفتگی سینوس‌ها و احتقان بینی نیز کمک کند. در کل دم‌نوش زنجبیل می‌تواند علائم سرماخوردگی را تسکین دهد.

. دمنوش چای سبز

یکی از بهترین دم‌نوش‌های گرمی که می‌توان خواص بسیار زیادی را از آن به دست آورد، چای سبز است. این چای می‌تواند به دلیل سطح بالای آنتی‌اکسیدانی که دارد، به ازبین‌بردن باکتری‌ها و ویروس‌ها کمک کرده و احتقان بینی، سرفه‌های شدید و گرفتگی گلو را کاهش دهد.