نوار قلب

الکتروکاردیوگرام یا نوار قلب که به آن ECG یا EKG نیز گفته می‌شود، یک تست تشخیصی غیر تهاجمی است که مشکلات قلبی را با اندازه گیری فعالیت الکتریکی تولید شده هنگام انقباض قلب تشخیص می دهد.هر ضربان قلب توسط یک سیگنال الکتریکی تحریک می‌شود که از بالای قلب شروع شده و به پایین می‌رود. ممکن است در طول زندگی به دلیل فشارهای عصبی و استرس یا به دلیل قرارگیری در برابر آلاینده‌های محیطی ( مانند سابقه خانوادگی بیماری قلبی، سیگار کشیدن، اضافه وزن، دیابت، کلسترول بالا یا فشارخون بالا)  احساس کرده باشید که ضربان قلب نامرتب، شدید یا کند دارید. در این مواقع اولین پیشنهاد به شما انجام آزمایشات قلب مانند نوار قلب است، توصیه شده است حتی اگر به بیماری قلبی خاصی دچار نیستید و یا در سنین ۲۰ تا ۴۰ سال قرار دارید حتما برای معاینات دوره‌ای قلب اقدام کنید زیرا مشکلات قلبی اغلب بر فعالیت الکتریکی قلب تاثیر می‌گذارد.

متخصص قلب می‌تواند داده‌های این آزمایش را تجزیه و تحلیل کند تا درک بهتری از ضربان قلب و ریتم قلب داشته باشد، همچنین می‌تواند برخی از انواع بیماری‌های ساختاری قلب را شناسایی و کارایی قلبی را ارزیابی کند. توجه داشته باشید دستگاه EKG برق تولید نمی‌کند. در عوض، فعالیت الکتریکی را هدایت و اندازه‌گیری خواهد کرد.

انواع نوار قلب

سه نوع اصلی ECG عبارتند از:

●ECG در حالت استراحت

در این نوع نوار قلب، بیمار روی تخت دراز می کشد.طی آزمایش، بیمار نباید به هیچ وجه حرکت کند چون پالس های الکتریکی تولید شده توسط دیگر ماهیچه ها با پالس های قلب تداخل دارند.این نوع ECG معمولاً 5 تا 10 دققه طول می کشد.

●ECG سرپایی (مانیتور هولتر)

هولتر مانیتورینگ  به روشی  تشخیصی برای سنجش و مانیتورینگ فعالیتهای  قلب در تشخیص بی نظمیهای در  تپش قلب برای یک دوره زمانی 24 تا 48 ، ساعت گفته می شود 

این دستگاه یک دستگاه نوار قلب همراه است که فعالیت قلب را به مدت یک تا دو روز به صورت شبانه روزی ثبت می کند.پزشک در صورت مشکوک شدن به ضربان قلب غیرعادی، وجود تپش قلب یا کاهش جریان خون به ماهیچه قلب، این نوع نوار قلب را تجویز می کند.مانند نوار قلب استاندارد، این نوع نوار قلب هم دردی ندارد. الکترودهای دستگاه روی پوست چسبانده می شوند.

بعد از وصل کردن الکترودها، بیمار می تواند به خانه رفته و فعالیت های عادی خود را به غیر از دوش گرفتن انجام دهد. پزشک از بیمار می خواهد کارهای انجام شده و هر نوع علائم را در دفترچه ای ثبت کند.

●مانیتور رخداد

در صورتی که بیمار تنها گاهی دچار علائم شود، پزشک استفاده از این دستگاه را توصیه می کند.این دستگاه به این صورت کار می کند که با فشار یک دکمه شروع به ثبت و ذخیره فعالیت الکتریکی قلب به مدت چند دقیقه می کند.بیمار گاهی این دستگاه را به مدت چندین هفته و گاهی چندین ماه می پوشد. هر بار که بیمار متوجه علائم می شود، باید سعی کند موارد نمایش داده شده روی مانیتور را بخواند.این اطلاعات از طریق تلفن همراه برای پزشک ارسال می شود تا مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد.

● تست ورزش (EST)

 این آزمایش برای ثبت نوار قلب هنگام دوچرخه سواری یا راه رفتن روی تردمیل استفاده می شود.این نوع ECG معمولاً 15 تا 30 دقیقه طول می کشد.کارهایی که بعد از آزمایش نوار قلب انجام می شوندبعد از تکمیل آزمایش، الکترودها برداشته می شوند. ECG کاملاً بدون درد و غیر تهاجمی است چون الکترودها به داخل پوست فرو نمی روند.پزشک می تواند نتیجه ECG را فوراً و بر اساس سابقه پزشکی، علائم و معاینه بالینی بیمار، تفسیر کند.

آزمایش نوار قلب برای کسانی تجویز می شود که دارای علائم زیر باشند

● درد قفسه سینه

● تنگی نفس

● سرگیجه

● غش

● ضربان قلب سریع  یا غیرعادی (تپش قلب)

● احساس خستگی یا ضعف

● تپش قلب، تاکی کاردی (ضربان قلب سریع)

● ضربان نامنظم قلب یا آریتمی

● صداهای غیر معمول

● برادی کاردی (ضربان قلب کند)

 همچنین، این آزمایش به پزشک کمک می‌کند تا بتواند موارد زیررا بررسی کند

● عملکرد ضربان سازهای مصنوعی قلب

● اثرات بعضی داروهای خاص بر روی قلب

● تشخیص حفره‌های قلب که بیش از حد بزرگ هستند یا بیش از حد کار می‌کنند

● قبل از هر نوع جراحی قلب، از جمله جراحی برای قرار دادن ضربان ساز

● قبل از هر گونه عمل جراحی که شامل بیهوشی عمومی می‌شود، ECG قبل از عمل ضروری است. زیرا بیماری قلبی خطر عوارض جانبی ناشی از بیهوشی را افزایش می‌دهد. این آزمایش همچنین به متخصصان بیهوشی کمک می‌کند تا داروهای بیهوشی و نظارت بر جراحی را برنامه‌ریزی کنند.

آماده شدن برای انجام آزمایش نوار قلب

هنگام آماده شدن برای EKG باید چند نکته را در نظر گرفت، از جمله:

● خارج کردن هر گونه اشیاء فلزی مانند جواهرات (برداشتن جواهرات به اتصال ایمن‌تر الکترودها کمک می‌کند.)

● اجتناب از نوشیدن آب سرد قبل از آزمایش (نوشیدن آب سرد می‌تواند باعث تغییراتی در الگوهای الکتریکی ثبت شده در تست شود)

● پرهیز از انجام فعالیت شدید مثل ورزش (ورزش می‌تواند ضربان قلب شما را افزایش دهد و بر نتایج آزمایش تاثیر بگذارد)

● همچنین قبل از نوار قلب، بیمار باید با پزشک در مورد داروهایی که مصرف می کند صحبت کند.  

● هر نوع حساسیت و آلرژی نسبت به نوار چسب های استفاده شده برای نصب الکترودها باید با پزشک در میان گذاشته شود.

● بهترین نتیجه ECG زمانی به دست می آید که پوست، تمیز و خشک و عاری از هر نوع روغن و لوسیون باشد.

● قرارگیری در دمای مناسب و جلوگیری از سرد شدن بدن

● تراشیدن موهای سینه در مردان

❃در طول انجام آزمایش قلب

EKG سریع، بدون درد و بی‌ضرر است. چند مرحله در طول آزمایش وجود دارد:

● پس از پوشیدن لباس مخصوص آزمایش، یک تکنسین حدود 10 الکترود نرم را با یک ژل به سینه، بازوها و پاها متصل می‌کند. این الکترودها به سیم‌هایی که به دستگاه EKG متصل هستند متصل می‌شوند.

● در مردان اگر موی این نواحی که الکترودها متصل هستند تراشیده نشده باشند، تکنسین ممکن است آنها را برای بتراشد.

● در طول آزمایش، باید روی میز دراز و به طور طبیعی نفس بکشید.

● در طول آزمایش نباید صحبت کنید.

● دستگاه فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند و نتایج را روی نمودار نشان می‌دهد.

●پس از اتمام آزمایش، الکترودها برداشته می‌شود. کل روش باید حدود ۱۰ دقیقه طول بکشد.

تفسیر نتایج EKG یا نوار قلب

علائم ناهنجاری‌هایی که ممکن است در EKG ظاهر شوند می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

● ضربان قلب نامنظم

● نقایص قلبی از جمله بزرگ شدن قلب، کمبود جریان خون، یا نقایص مادرزادی

● مشکلات الکترولیت

● انسداد عروق

● بیماری عروق کرونر

● اگر آزمایش نشانه‌هایی از این ناهنجاری‌ها را نشان دهد، پزشک گزینه‌هایی را برای بهبود وضعیت قلب بررسی خواهد کرد که ممکن است شامل تجویز دارو یا پیشنهاد تغییرات در سبک زندگی مانند اصلاح رژیم غذایی یا ورزش بیشتر باشد.

EKG غیر طبیعی چیست؟

این آزمایش غیرتهاجمی می‌تواند جنبه‌های زیادی را اندازه‌گیری کند.EKG می‌تواند هرگونه اختلال احتمالی را اندازه‌گیری کند. به خاطر داشته باشید از آنجایی که EKG جنبه‌های مختلف عملکرد قلب را ارزیابی می‌کند، نتایج غیرطبیعی می‌تواند نشانه‌ای از چندین موضوع باشد. که شامل:

● نقص یا ناهنجاری در شکل و اندازه قلب

یک EKG غیرطبیعی می‌تواند نشان دهد که یک یا چند ناحیه از دیواره‌های قلب بزرگ‌تر از دیگری است. این اختلال می‌تواند نشان دهد که قلب برای پمپاژ خون سخت‌تر از حد معمول کار می‌کند.

 ● عدم تعادل الکترولیت

الکترولیت‌ها ذرات رسانای الکتریسیته در بدن هستند که به حفظ ریتم عضله قلب کمک می‌کنند. پتاسیم، کلسیم و منیزیم الکترولیت هستند. اگر الکترولیت‌های نامتعادل باشند، ممکن است EKG غیرطبیعی داشته باشید.

● حمله قلبی یا ایسکمی

در طول حمله قلبی، جریان خون در قلب تحت تاثیر قرار می‌گیرد و بافت قلب می‌تواند شروع به از دست دادن اکسیژن کرده و یا دچار مرگ شود. در نهایت این بافت جریان الکتریسیته را هدایت نمی‌کند که می‌تواند باعث EKG غیر طبیعی شود. ایسکمی یا کمبود جریان خون نیز ممکن است باعث EKG غیرطبیعی شود.

 ●اختلالات ضربان قلب

ضربان قلب معمولی انسان بین 60 تا 100 ضربه در دقیقه (bpm) است. EKG می‌تواند تعیین کند که ضربان قلب خیلی سریع یا خیلی کند است.

●اختلالات ریتم قلب

قلب معمولاً با یک ریتم ثابت می‌تپد. EKG می‌تواند نشان دهد که قلب بدون ریتم یا توالی می‌تپد.

 ● عوارض جانبی دارو

مصرف برخی داروها می‌تواند بر ضربان و ریتم قلب تأثیر بگذارد. گاهی اوقات، داروهایی که برای بهبود ریتم قلب تجویز می‌شوند، می‌توانند اثر معکوس داشته باشند و باعث آریتمی‌ قلب شوند. نمونه‌هایی از داروهایی که بر ریتم قلب تأثیر می‌گذارند عبارتند از مسدودکننده‌های بتا، مسدودکننده‌های کانال سدیم و مسدودکننده‌های کانال کلسیم.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

این علائم را تجربه کردید به دنبال مراقبت‌های پزشکی اورژانسی باشید:

● درد یا ناراحتی قفسه سینه

● مشکل در تنفس

● تپش قلب یا احساس ضربان عجیب قلب

● احساس ضعف و غش

● قلب تپنده

● فشرده شدن سینه

● ضعف ناگهانی

تفاوت بین نوار قلب و اکوکاردیوگرام( اکوی قلب) چیست؟

الکتروکاردیوگرام آزمایشی است که با قرار دادن الکترود روی قفسه سینه، بازوها و پاها برای ثبت فعالیت قلب انجام می‌شود. این آزمایش برای تشخیص ضربان قلب نامنظم و آسیب به ماهیچه یا بافت قلب استفاده می‌شود.

• اکوکاردیوگرافی از امواج صوتی با فرکانس بالا برای گرفتن عکس از قلب استفاده می‌کند. این آزمایش برای دیدن اینکه قلب چقدر خون را خوب پمپاژ می‌کند و برای تشخیص لخته شدن خون، از جمله موارد دیگر، استفاده می‌شود.

سخن پایانی

اگر نوار قلب را به‌عنوان یک آزمایش روتین انجام می‌دهید، بهتر است پزشک خود را از ECG‌های قبلی مطلع کنید و آزمایشات قبلی خود را نگه دارید تا در صورت انجام آزمایش‌های بعدی، آن‌ها را به پزشک متخصص قلب نشان دهید. این امر می‌تواند به پزشک متخصص قلب شما اجازه دهد تا تغییرات را در طول زمان مقایسه کند.