• کوررنگی
• 
  

کوررنگی هنگامی رخ می‌دهد که شرایط و مشکلات موجود در رنگدانه‌های حسگر رنگ در چشم باعث ایجاد اختلال یا عدم توانایی در تشخیص رنگ‌ها شود. به طور معمول اکثر افراد کور رنگ نمی‌توانند بین قرمز و سبز تفاوت قائل شوند. تشخیص زرد و آبی نیز ممکن است مشکل ساز باشد، اگرچه این شکل از کور رنگی کمتر دیده می‌شود.

این بیماری از خفیف تا شدید متغییر است. اگر کاملاً کور رنگ هستید، این بیماری به عنوان کوررنگی مطلق “achromatopsia” شناخته می‌شود. کوررنگی مطلق زمانی اتفاق می‌افتد که همه چیز را فقط به رنگ خاکستری یا سیاه و سفید مشاهده می‌کنید. با این حال، این وضعیت بسیار نادر است.

بیشتر افراد مبتلا به کور رنگی در نمودارهای رنگی، رنگ‌های زیر را به جای رنگ قرمز، سبز و کله غازی مشاهده می‌کنند:

●  زرد

●  خاکستری

●  رنگ بژ

●  آبی

کوررنگی چیست ؟

کور رنگی یک بیماری ارثی وابسته به کروموزوم X مغلوب است که در این اختلال کروموزومی سلول های مخروطی که در شبکیه مسئول درک رنگ هستند دچار اختلال می شوند و به همین دلیل بیمار رنگ ها را درست تشخیص نمی دهد . این بیماری یک مشکل در چشم انداز است که باعث می شود تشخیص رنگ ها نا ممکن باشد.

رایج ترین نوع کوررنگی به رنگ قرمز و سبز است هر چند برخی دیگر مشکل در تشخیص رنگ آبی و زرد را تجربه خواهند کرد. این بیماری ژنتیکی در مردان حدود هشت برابر بیشتر از زنان دیده می شود زیرا ژن های مسئول بر روی کروموزوم X هستندو تقریباً همیشه از مادر به پسر به ارث می رسد .

کور رنگی نه تنها از طریق وراثت انتقال می یابد بلکه ممکن است بر اثر بیماری های عصب بینایی یا شبکیه ویا بیماری چشم ایجاد شود که در این موارد، فقط چشمی که مشکل دارد دچار کور رنگی می شود و بیماری در طول زمان تشدید می گردد بطوریکه ممکن است تبدیل به کوررنگی کامل شود که در آن بیمار دیدی خاکستری دارد. این بیماران معمولاً در تشخیص آبی و زرد مشکل دارند .

کور رنگی همچنین می تواند باعث تغییرزندگی ، کاهش یادگیری و خواندن شود اما کودکان و بزرگسالان با مشکلات بینایی رنگ می توانند یاد بگیرند که چگونه مشکلات دیدن رنگ خود حل کنند.

انواع کوری رنگ کدامند؟

● کوری رنگ  در تشخیص رنگ سه نوع اصلی دارد: 

○ در نوع اول ، فرد در تشخیص تفاوت بین قرمز و سبز مشکل دارد.

○ در نوع دوم  ، فرد در تشخیص زرد و آبی مشکل دارد.

○ نوع سوم  ، آکروماتوپسی “achromatopsia ” نام دارد. فرد بیمار با این نوع از کوررنگی به هیچ وجه نمی‌تواند رنگی را درک کند همه چیز خاکستری یا سیاه و سفید به نظر می‌رسد. آکروماتوپسی کمترین تعداد ابتلا در بیماری کوری رنگ را دارد.

● کوررنگی ارثی یا اکتسابی

کوررنگی می‌تواند ارثی یا اکتسابی باشد : 

○ کوررنگی ارثی

کوررنگی ارثی بیشتر در بین بیماران دیده می‌شود. علت این موضوع نقص ژنتیکی است. این بدان معناست که اختلال و بیماری از طریق خانواده منتقل می‌شود. فردی که دارای اعضای خانواده مبتلا به کور رنگی است با احتمال زیادتری به این بیماری مبتلا می‌گردد.

○ کوررنگی اکتسابی

کوری رنگی اکتسابی در اواخر زندگی ایجاد می‌شود و می‌تواند به طور مساوی بر مردان و زنان تأثیر بگذارد.

بیماری‌هایی که به عصب بینایی یا شبکیه چشم آسیب می‌رسانند می‌توانند باعث کوری رنگ اکتسابی شوند. به همین دلیل، در صورت تغییر دید یا بینایی رنگی، باید به پزشک خود اطلاع دهید. این موضوع ممکن است نشان دهنده یک مسئله اساسی و جدی‌تر باشد.

علائم کوررنگی چیست ؟

کوری رنگ اغلب در سنین جوانی و هنگامی که کودکان انواع رنگ‎ها را می‌آموزند آشکار می‌شود. در برخی از افراد، این مشکل قابل کشف نیست زیرا آن‎ها یاد گرفته‌اند که رنگ‌های خاص را با اشیا خاص مرتبط و نام گذاری کنند. به عنوان مثال آن‌ها می‌دانند که چمن سبز است بنابراین رنگی را که می‌بینند سبز

می‌نامند. اگر علائم بسیار خفیف باشد، ممکن است فرد متوجه نشود که رنگ‌های خاصی را نمی‌بیند. اگر خودتان یا کودکتان مشکوک به کوررنگی است، می‌بایست با پزشک خود مشورت کنید. آن‌ها قادر خواهند بود بیماری را به درستی تأیید کنند و سایر موارد جدی‌تر بهداشتی را رد خواهند کرد.

رایج‌ترین علامت کوررنگی تغییر در بینایی است. به عنوان مثال ممکن است تشخیص بین قرمز و سبز یک چراغ راهنمایی دشوار باشد. همچنین رنگ‌ها ممکن است کمتر از گذشته روشن باشند. این افراد کم دید رنگند اما افرادی دیگری هستند که بکلی از دیدن رنگ ناتوانند ، این افراد کوررنگی کامل دارند و همه رنگها برایشان درجات مختلف خاکستری است .

پزشک می تواند یک آزمون کوررنگی برای تعیین این بیماری و یا مشکل بینایی انجام دهند. اگر کسی قبلاً قادر به دیدن انواع رنگ بوده و به طور ناگهانی مشکل در دیدن رنگ توسعه یافته است باید به دکتر مراجعه کند زیرا از دست دادن توانایی دیدن رنگ یا از دست دادن بخشی از بینایی رنگی به طور ناگهانی اغلب نشانه ای از یک مشکل بینایی زمینه ای است.

علل کوری رنگ چیست ؟

چشم حاوی سلول‌های عصبی به نام یاخته‌های مخروطی “cones” است که باعث می‌شود شبکیه (یک لایه حساس به نور در پشت چشم شما) رنگ‌ها را ببیند. سه نوع یاخته مخروط مختلف طول موج‌های مختلف نور را جذب می‌کنند و هر کدام از آن‌ها به قرمز، سبز یا آبی واکنش نشان می‌دهند. مخروط‌ها اطلاعات را به منظور تشخیص رنگ به مغز ارسال می‌کنند. اگر یک یا چند مورد از یاخته‌های مخروطی در شبکیه چشم شما آسیب دیده یا وجود نداشته باشند، در دیدن صحیح رنگ‌ها مشکل خواهید داشت.

در واقع می توان گفت عدم پاسخ سلول های شبکیه چشم به طول موج گوناگون باعث ایجاد کور رنگی می شود این سلول ها ی گیرنده ، استوانه ای و مخروط هستند که سلول های استوانه ای حساس به نوردر حالی که مخروط ها مسئول تشخیص رنگ هستند .

علت های دیگری که سبب کور رنگی می شود :

● وراثت : بیشتر کوررنگی و کم‌بینی رنگ‌ها به صورت ارثی است. به طور معمول از مادر به پسر منتقل می‌شود. کوررنگی ارثی باعث کوری یا کاهش بینایی نمی‌شود.

○ سندرم کالمن 

  بیماری ارثی باعث شکست غده هیپوفیز و توسعه مربوط به جنسیت را محدود می کند این وضعیت همچنین می تواند به کوری رنگ منجر شود.

○ نوروپاتی اپتیک ارثی لبر ( LHON )

 یک بیماری ارثی شایع در مردان است که به کوری رنگ قرمز و سبز منجر خواهد شد.

● افزایش سن

یکی از عوامل پیری است. کاهش بینایی و کم‌بینی رنگ به تدریج و با افزایش سن اتفاق میفتد. علاوه بر این، مواد شیمیایی سمی مانند استایرن “styrene” که در برخی پلاستیک‌ها وجود دارند، با از بین رفتن توانایی تشخیص و دیدن رنگ ارتباط دارند

● بیماری‌ها

○ صدمه

همچنین ممکن است در اثر بیماری یا صدمه به شبکیه‌، به کوری رنگ مبتلا شوید.

○ بیماری پارکینسون ( PD )

 این بیماری می تواند سبب آسیب به سلول های عصبی در شبکیه چشم شود که برای پردازش بینایی مورد استفاده قرار می گیرد.

○ آب مروارید

 آب مروارید باعث می شود که لنز طبیعی چشم کدر شودو برخی از رنگ ها شسته به نظر برسند بر خلاف کوررنگی ژنتیکی، این آسیب رنگی پس از عمل آب مروارید اصلاح خواهد شد.

○ در وضعیت گلوکوم یا آب سیاه “glaucoma”

 فشار یا فشار داخلی چشم بسیار زیاد می‌شود. این فشار به عصب بینایی که سیگنال‌هایی را از چشم به مغز منتقل می‌کنند تا بتوانید ببینید، آسیب می‌رساند. در نتیجه، توانایی شما در تشخیص رنگ‌ها کاهش می‌یابد.

○ تخریب ماکولار “Macular” و رتینوپاتی“retinopathy”

دیابتی باعث آسیب به شبکیه می‌شود؛ دقیقا جایی که مخروط‌ها در آن قرار دارند. این وضعیت می‌تواند باعث کور رنگی شود و در بعضی موارد مسبب کوری است.

● مصرف برخی داروها 

○ تیاگابین

 تیگابین یک داروی ضد صرع است اما ممکن است دید رنگی را تا 41 درصد در طول کاهش دهد.

کوری رنگ چگونه تشخیص داده می‌شود؟

● صفحات رنگ سودوایزوکروماتیک 

پزشک چشم شما می‌تواند در طول یک معاینه طبیعی چشم آزمایش این وضعیت را انجام دهد. آزمایش شامل استفاده از تصاویر خاصی به نام صفحات رنگ سودوایزوکروماتیک “pseudoisochromatic” است. این تصاویر از نقاط رنگی تشکیل شده‌اند که اعداد یا نمادهایی درون آن‎ها تعبیه شده است. تنها افراد با دید طبیعی می‌توانند این اعداد و نمادها را مشاهده کنند.اگر کور رنگ هستید، ممکن است شماره‌ها را به درستی نبینید یا شماره دیگری را ببینید.

این موضوع بسیار مهم است که کودکان قبل از شروع مدرسه مورد ارزیابی و آزمایش قرار بگیرند زیرا بسیاری از مطالب آموزشی موجود در اوایل کودکی شامل شناسایی رنگ‌ها است.

● تست دید رنگی (  تست رنگ ایشی‎هارا )

یک تست دید رنگی که به آن تست رنگ ایشی‎هارا “Ishihara” نیز می‌گویند، توانایی شما را در تشخیص تفاوت بین رنگ‌ها اندازه گیری می‌کند. اگر از این آزمایش به راحتی عبور نکنید، این احتمال وجود دارد که دید شما ضعف تشخیص رنگ داشته باشد همچنین در این وضعیت پزشک ممکن است به شما بگوید که کور رنگ هستید. با این حال، کور رنگ بودن واقعاً یک وضعیت بسیار نادر است که در آن فقط می‌توانید سایه‌های خاکستری را ببینید.

در طی آزمایش بینایی رنگ چه اتفاقی می‌افتد؟

چشم پزشک شما آزمایش را انجام می‌دهد. شما در یک اتاق با نور معمولی می‌نشینید یک چشم را می‌پوشانید و سپس با استفاده از چشم دیگر خود، به یک سری کارت‌های آزمایشی نگاه می‌کنید. هر کارت حاوی یک الگوی نقطه‌ای چند رنگ است.

در هر الگوی رنگی یک عدد یا نماد وجود دارد. اگر می‌توانید شماره یا نماد را شناسایی کنید، به پزشک اطلاع می‌دهید. اگر دید رنگی طبیعی داشته باشید، می‌توانید اعداد، اشکال و نمادها را از نقاط اطراف آن‌ها به آسان تشخیص دهید. اگر دچار اختلال در بینایی رنگ شده باشید، ممکن است نتوانید نمادها را

ببینید. همچنین در برخی موارد ممکن است در تشخیص الگوهای موجود در بین نقاط مشکل داشته باشید.

بعد از بررسی یک چشم، چشم دیگر را می‌پوشانید و دوباره به کارت‌های آزمون نگاه می‌کنید. پزشک ممکن است از شما بخواهد شدت و نوع رنگ مشخصی که توسط یک چشم بررسی شده است را در مقابل چشم دیگر نیز توصیف نمایید. ممکن است در آزمایش بینایی رنگ نتیجه‌ای طبیعی داشته باشید اما

همچنان از دست دادن تشخیص و درک رنگ در یک چشم یا چشم دیگر را تجربه کنید.

نتایج چه معنی‌ای می‎دهند؟

این تست می‌تواند چندین مشکل بینایی رنگی را مشخص کند از جمله:

 protanopia  :   اختلال در تشخیص آبی از سبز و قرمز از سبز

 tritanopia   :   اختلال در تشخیص زرد از سبز و آبی از سبز

deuteranopia :   اختلال در تشخیص قرمز از بنفش و سبز از بنفش

achromatopsia  :  کوری کامل رنگ (یک بیماری نادر که در آن فقط سایه‌های خاکستری قابل مشاهده است)

چگونه می‌توانم برای تست دید رنگی آماده شوم؟

اگر از عینک یا لنز استفاده می‌کنید، باید در طول تست همچنان از آن‌ها استفاده نمایید. پزشک از شما سوالات می‌پرسد مانند آیا شما دارو یا مکمل مصرف می‌کنید، آیا به بیماری دیگری مبتلا هستید و آیا سابقه ضعف در بینایی رنگی در خانواده شما وجود دارد.

این آزمون هیچ خطری همراه ندارد و هیچگونه آماده سازی خاصی لازم نیست.

بعد از تست بینایی رنگ چه اتفاقی می‌افتد؟

به طور کلی هیچ درمانی وجود ندارد که مستقیماً به مشکلات و اختلالات بینایی رنگ بپردازد. با این حال اگر ضعف بینایی رنگ شما در نتیجه بیماری مانند دیابت یا گلوکوم باشد، درمان  و پرداختن به بیماری زمینه‌ای ممکن است دید رنگی شما را بهبود بخشد.با استفاده از فیلترهای رنگی روی عینک یا لنزهای تماسی رنگی ممکن است تضادهای رنگی را راحت‌تر ببیند. با این حال نه فیلتر و نه تماس‌های رنگی توانایی ذاتی شما در تشخیص رنگ‌ها را بهبود نمی‌بخشند.