بواسیر (هموروئید چیست ؟

بیماری بواسیر (به انگلیسی hemorrhoid) یا (piles) همان رگ های خونی متورم و آسیب دیده در ناحیه مقعد و یا بخش تحتانی روده بزرگ می‌باشد. دلیل عمده هموروئید را ایجاد فشار زیاد در بخش تحتانی روده که به خروجی مقعد وصل می شود دانسته اند،بدین معنا که در هنگام عمل دفع سیاهرگ های ناحیه مقعد پرخون شده و در نهایت متورم می شود که در صورت تکرار فشار سطح ناحیه مقعد زخم شده و باعث خونریزی می‌شود.

بیماری بواسیر یا هموروئید نوعی بیرون زدگی مقعدی است که در اثر ملتهب  و پر خون شدن سیاهرگ های اطراف مقعد(بواسیر خارجی) یا داخل کانال رکتوم (راست روده)  یا اطراف آنوس هستند (بواسیر داخلی)  به وجود می آید. معمولا حدود نیمی از بزرگسالان  تا سن 50 سالگی  به دلیل سبک زندگی خود علائم هموروئید را تجربه کرده و به آن مبتلا می شوند. بواسیر مقعدی در سنین بالا بیشتر بروز می‌کند، چون بافت نگهدارنده ی رگ ها در روده و مقعد ضعیف و آسیب پذیر شده و راحت تر کشیده و ملتهب می‌شوند.

هموروئید به سه نوع هموروئید خارجی، داخلی و پرولاپس،  هموروئید ترومبوزه دسته بندی می شوند. در حالی که بواسیر داخلی معمولا در داخل کانال رکتوم به وجود می آید، بواسیر خارجی بیرون از دریچه مقعد ظاهر می شود.

هموروئید داخلی و پرولاپس

زمانی که این سیاهرگ های ملتهب شده در داخل مقعد رشد می کنند، در داخل کانال رکتوم توده ای برجسته به وجود می آورند که به آن هموروئید داخلی گفته می شود، بدون درد می باشد ، ولی با خونریزی همراه است.

 همچنین با توجه به وضعیت تورم و بیرون زدگی عروق درگیر بواسیر یا هموروئید داخلی، این عارضه به چهار درجه تقسیم می شود:

. درجه یک که التهاب رگهای داخلی کانال مقعد است که هنوز بیرون نزده اند.

. در درجه دو بیرون زدگی و پرولاپس در زمان دفع اتفاق می افتد، اما بدون هیچ دخالتی به داخل باز می گردند.

. در هموروئید داخلی درجه سه برای بهبود پرولاپس و بازگشت عروق به جای خود نیاز به فشار خارجی است.

. در درجه چهار، این عروق برای بازگشت به حالت اولیه نیاز به روش های درمان قطعی مثل جراحی و لیزر بواسیر دارند.

هموروئید خارجی

شایع ترین و دردناک ترین نوع، هموروئید خارجی است که بیرون از مقعد ظاهر می شود و حتی نشستن را برای فرد سخت می کند. این برآمدگی های برجسته می توانند همراه با درد، سوزش و خارش باشند.

هموروئید ترومبوزه

تشکیل لخته خون در زائده بواسیری را ترومبوزه می گویند که بطور ناگهانی و در عرض چند ساعت می تواند ایجاد شود. این نوع عارضه، دردناک ترین فرم هموروئید خارجی می‌باشد و در این درجه خیلی سریع باید به دکتر متخصص هموروئید مراجعه کرد تا تخلیه انجام شود.

علائم هموروئید یا بواسیر چیست؟

علائم هموروئید ممکن است در هر بیمار با توجه به نوع هموروئید و مدت زمانی که از شروع بیماری گذشته متفاوت باشد، اما شایع ترین نشانه های این بیماری شامل موارد زیر است:

خونریزی مقعدی

خونریزی مقعدی بدون درد و هنگام اجابت مزاج که به رنگ روشن است و می تواند در مدفوع یا روی دستمال توالت مشاهده شود. زمانی که بیماری هنوز پیشرفت نکرده شدت خونریزی کم است اما با پیشرفت بیماری میزان آن افزایش می یابد و اگر طولانی شود مشکلات جدی تری را به دنبال دارد.

توده یا برآمدگی دردناک در مقعد

تورم و پارگی ایجاد شده در رگ های ناحیه مقعد باعث نمایان شدن گوشت اضافه و توده های برآمده در ناحیه مقعد می شود که معمولا حساس اند و هنگام نشستن و اجابت مزاج درد و ناراحتی ایجاد می کنند.

خارش یا سوزش مقعد

یکی از نشانه های شایع بواسیر، خارش و سوزش مقعد است که معمولا بعد از دفع افزایش می یابد و برای بیماری بسیار خجالت آور و آزاردهنده است.

ناراحتی و درد در اطراف مقعد به خصوص هنگام اجابت مزاج

درد هم یکی دیگر از علائم رایج این عارضه است که با پیشرفت بیماری افزایش می یابد. البته معمولا علائمی مثل درد و سوزش در هموروئید خارجی بیشتر احساس می شوند.

تورم اطراف مقعد (مشاهده چیزی شبیه به گوشت اضافه در اطراف مقعد)

مشاهده التهاب و قرمز شدن پوست اطراف مقعد هم یکی دیگر از علائم هشدار دهنده این بیماری است، که به دلیل مخاطی که هنگام تورم عروق ترشح می شوند، ایجاد می شود.

احساس عدم دفع کامل مدفوع

زمانیکه تجمع مدفوع در کانال مقعدی اتفاق می افتد، فرد نیاز به اجابت مزاج پیدا می کند. اما ابتلا به برخی بیماری های مقعدی مثل بواسیر باعث ایجاد اختلال در عملکرد دریچه مقعد یا یبوست می شود و در نتیجه تخلیه کامل صورت نمی گیرد. به همین دلیل فرد حتی بعد از اجابت، احساس عدم دفع کامل مدفوع را خواهد داشت.

علت بواسیر چیست؟

. ابتلا به یبوست مزمن

. ابتلا به اسهال طولانی مدت

. رژیم غذایی کم فیبر

. استفاده ناکافی از مایعات

. اضافه وزن

. نشستن و یا ایستادن به مدت طولانی

. نشستن طولانی مدت در توالت

. کم تحرکی، نشستن زیاد و طولانی

. انجام ورزش های سنگین

. بلند کردن اجسام و وزنه های  سنگین

. وراثت

. بارداری

. سرفه های مزمن

. مصرف مشروبات الکی

. نزدیکی مقعدی

. انجام جراحی‌ راست‌ روده‌ یا پارگی‌ مجرای‌ تناسلی‌ به‌ هنگام‌ زایمان‌ و دوختن‌ آن‌

. ایجاد فشار به هنگام عمل دفع

. استفاده از لباس های تنگ

. مصرف بعضی از داروها

. کهولت سن

. یبوست یا اسهال شدید

. کم آبی بدن

. بلند کردن اجسام و وزنه‌های سنگین

. بیماری‌های زمینه‌ای مثل کولیت، کرون، میکروب معده و سایر عارضه‌های گوارشی که منجر به یبوست می‌شوند.

عوارض بواسیر یا هموروئید چیست؟

در برخی موارد و در صورت عدم درمان به موقع، ممکن است دچار عوارض این بیماری شوید.

. کم خونی یا آنمی Anemia

. کاهش گلبول‌های قرمز یا کم خونی که باعث احساس ضعف و خستگی می‌شود. (خونریزی طولانی مدت بواسیر منجر به این عارضه می‌شود)

. ترومبوزه شدن بواسیر که برای بیمار بسیار دردناک و آزاردهنده است

. نشت مدفوع که در اثر عدم درمان ممکن است اتفاق بیفتد

. عفونت مقعد و خروج ترشحات چرکی که در صورت درمان نشدن می‌تواند به بیماری‌های دیگری مثل فیستول منجر شود.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم ؟

. اگر دچار هر نوع از خونریزی‌های مقعد هستید.

.  اگر هموروئید باعث احساس درد و ناراحتی زیاد در شما می شود.

. اگر رنگ مدفوع تغییر کرده است. (نشان دهنده ی خونریزی از مقعد)

. اگر مقدار زیادی خونریزی رکتال را تجربه کنید که با سرگیجه یا ضعف همراه باشد.

. زمانی که حرکات روده ای بسیار دردناک دارید

. احساس کردید که دریچه مقعد ملتهب شده و به سختی دفع دارید (بیش از یک هفته)

. در صورتی که پزشک از روش هایی مانند مصرف مکمل های فیبر، ورزش، افزایش مصرف آب و حمام سیتزبرای شما تجویز کرده و  درمان نشده اید لازم است با پزشک در این باره مشورت کنید.

آزمایشات و نحوه تشخیص بیماری هموروئید

بواسیر خارجی با مشاهده و معاینه قابل تشخیص است ولی برای تشخیص نوع داخلی، گاهی نیاز به آزمایشات ذیل می باشد:

معاینه کانال رکتوم و مقعد برای هرگونه مورد غیر عادی :

تست رکتال دیجیتال 

 در  این آزمایش بیمار در حالت سجده روی تخت دراز می‌کشد و دکتر با وارد کردن انگشت، هرگونه رشد غیر طبیعی داخل رکتوم را تشخیص میدهد و در صورت نیاز آزمایشات بعدی را تجویز میکند

بررسی بصری رکتوم و مقعد با  آنوسکوپی ، سیگموئیدوسکوپی یا کولونوسکوپی 

در این آزمایشات ، یک دوربین کوچک همراه با فیبر نوری داخل یک لوله کوچک قرار گرفته و سپس به داخل راست روده هدایت می شود. با انجام این آزمایش ، پزشک دید واضحی از داخل راست روده شما دارد تا بتواند بواسیر را به خوبی معاینه کند

طبق موارد زیر و صلاح دید دکتر، کولونوسکوپی نیز توصیه می‌گردد:

هموروئید بعلت نرمی قابل لمس نیست و آزمایش بالا جواب نمیدهد

علائم نشان دهنده بیماری دیگری( مانند بیمارسی های گوارشی ) است.

شما در خطر سرطان روده بزرگ هستید.

بالای 50 سال سن دارید و کولونوسکوپی انجام نداده اید.

راه های پیشگیری و درمان 

پیشگیری

بهترین راه برای پیشگیری از هموروئید این است که مدفوع نرم و عبور آن عادی باشد. برای جلوگیری و کاهش علائم بیماری نکات زیر را رعایت کنید:

غذاهای فیبردار مصرف کنید: میوه، سبزیجات و غلات سبوس دار. این مواد مدفوع را نرم و حجم آن را زیاد میکند تا فشاری که دلیل اصلی هموروئید یا بدتر شدن این بیماری است را کاهش دهند. برای جلوگیری از ایجاد گاز باید فیبر به کندی وارد رژیم غذایی شود.

نوشیدنی زیاد مصرف کنید: در روز بین شش تا هشت لیوان آب یا نوشیدنی های دیگر (غیر الکلی) مصرف کنید.

فشار نیاورید: نگه داشتن نفس و فشار آوردن هنگام اجابت، فشار بیشتری روی رگ های تحتانی وارد می کند.

به محض احساس مدفوع کنید: اگر صبر کنید و بر احساس غلبه کنید مدفوع خشک و عبور آن مشکل میشود.

ورزش: برای جلوگیری از یبوست ورزش کنید تا فشار روی رگ ها کاهش یابد. ورزش در ضمن وزن تان را کم میکند.

از نشستن بیش از حد خودداری کنید: نشستن زیاد از حد مخصوصا هنگام اجابت فشار روی رگ ها را افزایش می دهد.

درمان

تغییر سبک زندگی ودرمان خانگی

مصرف مواد غذایی فیبر دار به منظور جلوگیری از یبوست

نوشیدن آب کافی در روز به مقدار 8 لیوان

ورزش کردن و داشتن فعالیت بدنی به مدت حداقل 30 دقیقه در روز

تا می توانید به مدت طولانی یک جا ننشینید یا نایستید 

زمانی که احساس دفع دارید، سریعا به دستشویی بروید

مصرف بی رویه سیگار و مشروبات الکلی شما را در معرض ابتلا به بواسیر قرار می دهد

درمان سریع یبوست و استفاده از ملین های طبیعی در صورت لزوم

پرهیز از فشار آوردن به مقعد در توالت

عدم مصرف برخی از داروها مانند داروهای اعصاب و روان ، قرص آهن و مواردی از این دست می تواند باعث بروز یبوست شود.

استفاده از ملین های گیاهی: مصرف خاکشیر، آلو، انجیر و زردآلو، لواشک، برگه های میوه در فصول سرد سال

استفاده از روغن زیتون در غذا و یا در سالاد به عنوان جایگیزین سس استفاده شود.

استفاده ازسبزیجات پخته که باعث تحریک معده و یا روده نخواهند شد.

مصرف مواد مخدر و یا استعمال دخانیات می تواند زمینه ساز ابتلا به یبوست محسوب شود.

جراحی

در صورت نیاز به جراحی هموروئید و با در نظر گرفتن شرایط بیماری معمولا یکی از روش های هموورئیدکتومی، رابربند، استاپلر و عمل سرپایی لیزر بواسیر به بیمار پیشنهاد می شود.