نرمی استخوان (راشیتیسم)
استخوان
استخوان یک بافت زنده و به طور دائم در حال تولید سلولهای جدید برای جایگزینی با سلولهای قدیمیاست. این چرخه “گردش استخوان” نام دارد. در داخل استخوان ساختار نرم و سبک تری وجود دارد که ماتریکس نام دارد.هر استخوان از دو نوع بافت استخوانی فشرده و اسفنجی تشکیل شده است . برای محافظت از قسمت داخلی استخوان، لایههایی از کلسیم و فسفر روی آن گذاشته میشود تا پوسته بیرونی را تشکیل دهد. استحکام استخوان بستگی به مقداری از این مواد معدنی دارد. ویتامین D سطح کلسیم و فسفر را در بدن شما کنترل میکند.
نرمی استخوان یا راشیتیسم چیست؟
راشیتیسم نوعی اختلالِ ناشی از کمبود ویتامین D، کلسیم یا فسفات است و انواع مختلفی دارد اما ریشهی همگی آنها کمبود مواد معدنی نظیر کلسیم و فسفات در بدن است. نرمی استخوان، همانطور که از نامش هم پیدا است، باعث نرمی و تضعیف استخوانها میشود. این مشکل بیشتر در کودکان ۶ تا ۲۴ ماهه دیده میشود. نرم شدن استخوان معمولا در سنین نوزادی که استخوانها در حال شکل گیری هستند ممکن است که دچار نرمیشوند. نرمی استخوان در کودکان عوارض جدیای نظیر پرانتزی شدن را به دنبال دارد.
علل ابتلا به راشتیسم
ریشه اصلی این اختلال به کمبود ویتامین D، کلسیم یا فسفات بازمیگردد.
۳ عامل اصلی راشیتیسم شامل :
● تغذیهی نامناسب
این نوع از راشیتیسم که به استئومالاسی (osteomalacia) نیز موسوم است، در اثر
کمبود ویتامین D به وجود
میآید. نوزادان و کودکان، بهویژه کودکان سیاهپوست، درمعرض خطر این نوع از نرمی
استخوان هستند. نوزادان شیرخوار و کسانی که مادرشان دچار کمبود ویتامین D بوده نیز، بیشتر از بقیه در خطر هستند. کودکی با داشتن رژیم
غذایی گیاهخواری اگر
درمعرض نور خورشید هم نباشد، در خطر ابتلا به این مشکل خواهد بود.
● هیپوفسفاتمی
این نوع از نرمی استخوان هم ناشی از کمبود مداوم سطح فسفر در خون است.
درنتیجه، استخوانها بهشکل دردناکی نرم و منعطف میشوند. علت هیپوفسفاتمی، عوامل
ارثی وابسته به کروموزوم X است که
در آن، برای کنترل مقدار فسفات دفعشده در ادرار مشکل وجود دارد. یعنی فرد میتواند
فسفات و کلسیم را از رودهها جذب کند، اما فسفات از کلیهها به ادرار رفته و دفع
میشود. هیپوفسفاتمی ناشی از کمبود ویتامین D نیست.
افراد مبتلا به این نوع نرمی استخوان دچار علائم مشخصی هستند که از همان ۱ سالگی
خود را بروز میدهند. درمان هیپوفسفاتمی هم معمولا از طریق مصرف مکملهای فسفات و
کلسیتریول (شکل فعالشدهی ویتامین D) پیگیری
میشود.
●نرمی استخوان ناشی از کلیهها
این نوع از راشیتیسم اختلال در کلیه ها ایجاد میشود. اشخاصی که به
بیماری های کلیوی دچار هستند، معمولا در تنظیم الکترولیت بدن دچار مشکل هستند.
الکترولیتها در واقع همان نمک و مایعاتی هستند که دربدن وجود دارند و دربیماران
کلیوی این مواد از طریق ادرار از دست میروند و دفع میشوند. درواقع، بدن در
مدیریت صحیح مقدار کلسیم و فسفات دچار اختلال میشود و بهخاطر عدم مصرف مواد
غذایی مناسب علائمی چون نرم شدن استخوانها را از خود نشان میدهد. برای بیماران
اینچنینی، مصرف مکمل های غذایی و درمان
مشکلات اساسی کلیوی لازم است.
علائم و نشانههای نرم شدن استخوان
● درد و حساس شدن استخوانها و مفاصل
● تغییر شکل دندانها
● شکل گرفتن دیرهنگام دندانها
● کاهش قدرت ماهیچهها
● مستعد شدن بدن برای عفونت
● رشد ناقص
● کوتاهی قد
● گرفتگی عضلات
● شکستن زیاد استخوان باسن، کمر و پا
● ضعف عضلانی بویژه پس از فعالیتهای پایی
● سخت شدن راه رفتن
● تغییر در نحوه راه رفتن
● سوزن و سوزن شدن دست و پا
● از شکل خارج شدن استخوانبندی در برخی از اندامها مثلا شکل غیرعادی
اسکلت سر، پاها، قفسه سینه، استخوان لگن
● تسبیح راشیتیسم (یعنی در محل
اتصال دنده به جناغ سینه، برآمدگیهایی پدید میآیند که مجموعهی آنها بهشکل
تسبیح است)،قفسهی سینه، لگن و ستون فقرات اشاره کرد.
علائم نرمی استخوان در نوزادان
● کم وزنی نوزاد شکل بد جمجمه نوزاد
● نرمی استخوان سر
● انحراف در استخوانهای پا
● عقب افتادن رشد دندان
● رشد نامتعارف مچ دست و پا نسبت به حالت طبیعی
● برآمده شدن بدشکل قفسه سینه
● نقص رشد شدید و کوتاهی قد
● ناتوان شدن کودک در راه رفتن
ویتامین D
ویتامین D نوعی
ویتامین محلول در چربی است که وجود آن برای تشکیل طبیعی استخوانها و دندانها
ضرورت دارد. ضمن اینکه برای جذب کلسیم و فسفر از رودهها نیز لازم است.( این
ویتامین به مقدار اندکی در برخی از ماهیان دریاهای شور (ماهی
سالمون، ساردین، شاه ماهی و در روغن جگر ماهی) دیده میشود. بهطور طبیعی هم سلولهای
پوست با قرار گرفتن درمعرض نور خورشید، ویتامین D تولید میکنند.
عوامل خطر نرمی استخوان چیست؟
عوامل ایجاد و علت نرمی استخوان شامل موارد زیر است:
● زایمان زودرس : کمبود سطح
ویتامین D، کلسیم و فسفر
● قرار نگرفتن در معرض نور کافی خورشید : به ویژه در عرضهای جغرافیایی
مرتفع و پست
● بیماری های متابولیک( مربوط به سوخت و ساز بدن): ارثی
● افراد با رنگدانههای پوستی تیره
● نوزادانی که مادرانشان دچار کمبود ویتامین D بودند.
● بیماریهای کلیوی که مانع از جذب ویتامین D و فسفر میشوند.
● کمبود دریافت کلسیم، ویتامین D و فسفر
ازطریق غذا به ویژه در افرادی که رژیم های گیاهخواری دارند و
از خوردن انواع لبنیات و شیر اجتناب
میکنند.
تشخیص راشیتیسم چگونه صورت میگیرد؟
● مشکل نرم شدن استخوانها با بررسی سوابق پزشکی و تغذیهی افراد با
معاینهی کامل بدن از سوی متخصص سلامت صورت میگیرد
● در صورت که علائم بیرونی دیده نشود، به عکسبرداری با اشعه ایکس از
ناحیهی استخوانهای و دندهها نیاز است.
● درصورت مشاهده موارد زیر از طریق اشعهی ایکس ، سطح ویتامین D، فسفات آلکالین، هورمون پاراتیروئید
(هورمونی که در کنترل کلسیم و فسفات نقش دارد) و الکترولیتها و آنچه در عملکرد
کلیه بهطور غیرمستقیم (BUN
که نیتروژن اورهی خون است و کراتینین) نقش دارند، باید بررسی شوند:
○ پهن شدن یا شکلگیری غیرعادی پهنهی استخوان (فعالترین بخش درحال رشد استخوان زیر صفحه رشد استخوان)
○ خم شدن مشهود استخوان ران
○ کاهش تراکم استخوانی (استئوپنی) که نشانهای از کمبود مواد معدنی است
○ تسبیح راشیتیسم
○ شکستگیهای چندگانه در مراحل مختلف درمان
پیشگیری از نرمی استخوان
● متخصصان اطفال، زنان و زایمان و پزشکان عمومی وظیفه دارند تا خانوادهها
را در زمینهی نرمی استخوان، آگاه سازند.
● مادران باردار نیازبه مصرف
ویتامینها قبل از تولد و مشاورههای تغذیه نیاز دارد.
● مادران شیرده به مصرف مکملهای ویتامین D نیاز
دارند.
● وقتی کودک از شیر گرفته میشود هم باید بنا به توصیهی پزشک درمعرض
مقدار مناسبی از نور خورشید قرار بگیرد و والدین او مشاورههای تغدیهای را پیگیری
کنند.
راه های درمان
● استفاده از مکملهای ویتامین D
اگر مشکل نرم شدن استخوانها ناشی از کمبود مواد مغذی و ویتامین D باشد، زمانی که بیماری تشخیص داده شد و ابتلا به نرمی استخوان تأیید شد، مصرف مکملها شروع میشود.
● یکی از منابع ویتامین D نور
خورشید است
وقتی پوست در معرض نور خورشید قرار میگیرد، بدن ویتامین D خود را میسازد.
● ویتامین D از برخی
غذاها هم قابل تامین است
غذاهای دارای ویتامین D است که عبارتند از: ماهی گوشت قرمز زرده تخم مرغ غلات صبحانه غنی شده کرهها و اسپردهای غنی شده خوردن غذاهای سرشار از ویتامین D میتواند کمککننده باشد، اما شما نمیتوانید تمام ویتامین D مورد نیاز خود را تنها از طریق غذا دریافت کنید.
● کلسیم دیگر ماده غذایی مورد
نیاز برای تقویت استخوانها است
کمبود کلسیم میتواند باعث پوکی استخوان شود. از آنجایی که دریافت کلسیم کافی از رژیم غذایی برای اکثر افراد نسبتاً آسان است، کمبود کلسیم تنها علت شایع استئومالاسی نیست. اما هنوز هم ارزش این را دارد که بدانید کدام غذاها سرشار از این ماده مغذی مهم هستند. منابع غذایی کلسیم عبارتند از: ماهیهایی نظیر ساردین که با استخوان خورده میشوند نان و هرچیزی که با آرد غنی شده درست شود نوشیدنیهای سویا با کلسیم اضافه سبزیجات برگ سبز محصولات لبنی دانه سویا توفو آجیل نکته مهم این است که بدانید کلسیم غذا تنها زمانی جذب میشود که ویتامین D کافی در بدن وجود داشته باشد.
● حفظ وزن سالم
بیماران مبتلا به ورم مفاصل باید وزن سالم بدن را حفظ و یک رژیم غذایی متعادل داشته باشند. مواد غذایی مانند میوهها و سبزیها، غلات کامل، روغن زیتون و ماهی ممکن است به بیمار کمک کند تا احساس بهتری داشته باشد.
● ورزش منظم
فایده دیگر ورزش بهبود وضعیت تعادل و هماهنگی در فرد است که این مساله در سنین بالا بسیار ضروری و مهم است،چون سبب پیشگیری از افتادن و سقوط و شکستگی استخوان می شود.
● ترک سیگار
- نیکوتین سیگار روند تولید سلول های استخوانی استئوبلاست (که مسئول ساخت اجزاي آلي ماتريكس استخواني (كلاژن نوع I، پروتئوگليكان ها و گليكوپروتئين ها) هستند) را کند کرده و در نتیجه، توانایی بدن برای تولید استخوان کاهش می یابد.مصرف سیگار باعث کاهش میزان جذب کلسیم غذا می شود. کلسیم یکی از مواد معدنی اصلی استخوان بوده و کمبود آن باعث ضعف و شکستگی راحت استخوان ها (پوکی استخوان) می شود.
● مصرف غلات غنیشدهی صبحانه با ویتامین D در این
زمینه میتواند مفید واقع بشود.
❉ نتیجهی درمان نرمی استخوان کودکان معمولا مطلوب است؛ به ویژه اگر
زود تشخیص داده شده باشد. خمشدگی شدید استخوانها هم ممکن است بدون نیاز به جراحی
در طی چند سال درمان بشود. اما در بیمارانی که نرمی استخوان خیلی جدی و پیشرفته
ظاهر شده است، تغییرات استخوانی احتمالا دائمی خواهد بود.
ما را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
برچسب ها :
ارسال دیدگاه :
آخرین دیدگاه ها
فعلا موردی یافت نشد!