آرتریت در ناحیه ستون فقرات گردنی در اثر ساییدگی  و تحلیل رفتگی  مزمن مهره‌های گردنی و در نتیجه دیسک‌های بین مهره‌ای ایجاد می‌شود. در مراحل بعدی، اتصالات استخوانی نیز می‌تواند باعث گیرکردن دردناک اعصاب و محدودیت حرکت گردن شود. حدود ۲/۳ از زنان و مردان بالای ۶۰ سال دارای علائم ساییدگی و پارگی در ستون فقرات گردنی هستند که می‌تواند با اشعه ایکس نشان داده شود، اما این علائم لزوما منجر به علائم آرتروز نمی‌شوند.

آرتروز  گردن

آرتروز گردن یا اسپوندیلوز گردن، یک اصطلاح کلی برای فرسایش دیسک های ستون فقرات گردنی بر اثر افزایش سن است. با کاهش سطح آب دیسک ها و جمع شدن آنها، علائم آرتروز خود را نشان می دهند که این علائم شامل برآمدگی استخوان و تشکیل خار استخوان (زائده های استخوانی) در لبه های استخوان می شود.

آرتروز گردن بسیار شایع است و با افزایش سن تشدید می شوداکثر افراد هیچ علائمی را تجربه نمی کنند، اما در صورت بروز علائم، روشهای غیرجراحی می توانند مؤثر باشند. در بیماری  آرتروز گردن مهره های گردن و دیسک های موجود بین آن ها و عروق خونی  که به سمت مغز می روند تحت تاثیر قرار می گیرند.

اندام گردن  به دلیل داشتن بافتی نرم و نیز قابلیت انحنایی به سهولت در هنگام وقوع حوادثی نظیر پرتاب و یا تصادف می تواند دچار آسیب شود. علاوه بر آن عبور رگ های مهم و حساس از گردن به سمت  سر و مغز می رونذد تحت تاثیر قرار می گیرند و   باعث قطع جریان خون و مشکلات  حسی در صورت  صدمه گردن می شود.

اصطلاح آرتروز گردن زمانی بکار می رود که  به طور کلی ساییدگی و پارگی در ناحیه مفاصل گردن قابل مشاهده باشد . همه مفاصل بدن انسان می‌توانند تحت تاثیر تغییرات آرتروز قرار گیرند.

آناتومی ستون فقرات گردنی

تمام ستون فقرات از 24 مهره (استخوان های ستون فقرات) تشکیل شده است. ستون فقرات گردنی شامل 7 مهره می شود که از پایه جمجمه شروع می شوند. کانال نخاعی و ریشه های عصبی از دهانه تمام مهره های ستون فقرات عبور می کنند. کانال نخاعی و ریشه های عصبی پیام های بین مغز و بقیه بدن از جمله عضلات و اندام ها را منتقل می کنند.

دیسک ها در بین مهره ها قرار گرفته اند و مانند کمک فنرهای بدن عمل می کنند. دیسک ها از بافت های همبند قوی و انعطاف پذیری ساخته شده اند که با ماده ای ژل مانند پر شده اند. دیسک ها، مانند دونات های پر از ژله ای هستند که در بین مهره ها قرار گرفته اند.

تفاوت بین آرتریت گردن و آسیب گردن

تفاوت در این است که در آسیب گردن  سفتی و درد به تدریج طی چند روز یا چند هفته بهبود پیدا می کند، اما آرتریت روماتوئیدی در گردن ممکن است بهتر نشود و در صورت عدم درمان، تشدید پیدا کند. حتی اگر علائم بهبود پیدا کردند، التهاب، تورم و سفتی با آرتریت روماتوئیدی در گردن قابل برگشت است.

علائم آرتروز گردن

از جمله علائم این بیماری :

● درد و محدودیت حرکتی در ناحیه گردن

● درد و سفتی گردن

● کم شدن حس

● دردهای تیر کشنده به سمت شانه ,دست و پشت سر

● کاهش قدرت عضلانی  

● سردرد هایی که از پشت سر تیر می کشند و با انجام دادن برخی از حرکات خاص ایجاد می شوند

● درد های بین شانه و کتف

تنگی کانال نخاعی

آرتروز گردن می تواند خواب، توانایی انجام کار یا فعالیت های عادی روزانه را تحت تأثیر قرار دهد و اغلب می تواند منجر به مشکلات دائمی شود. یکی از این مشکلات، تنگی کانال نخاعی است که در آن زائده های استخوانی (استوفیت) درون مهره ها رشد می کنند و موجب کاهش فضای کانال نخاعی می شوند. علائم آن می تواند شامل درد ارجاعی یا  تیر کشیدن در بازوها و پاها باشد و باعث عدم توانایی در راه رفتن با سرعت بالا و مشکلاتی در مهارت های حرکتی شود.

●  گاهی اوقات، آرتروز گردن منجر به باریک شدن فضای مورد نیاز کانال نخاعی و ریشه های عصبی برای انتقال به سایر نقاط بدن می شود. اگر کانال نخاعی یا ریشه های عصبی دچار گرفتگی شوند، ممکن است موارد زیر را تجربه کنید: 

● سوزن سوزن شدن، بی حسی و ضعف در بازوها، دست ها یا پاها

● عدم هماهنگی اعضای بدن و مشکل در راه رفتن

●  از دست دادن کنترل مثانه یا روده

● سر درد

●  صدا دادن گردن به هنگام حرکت

●  درد گردنی که به بازو یا شانه کشیده می شود

●  درد گردنی که با فعالیت بدتر می شود

علت آرتروز  گردن

● ستون فقرات هم با افزایش سن و کهولت ستون فقرات

● حرکت های نامناسب و با شدت بالا

● تغییر وضعیت های ناگهانی سر به جلو و عقب عالی الخصوص در حوادث رانندگی

● انجام دادن کارهای سخت و سنگین

● اختلالات مادرزادی که از هنگام تولد ظهور می یابند و  باعث بوجود آمدن زودهنگام و با شدت تر این تغییرات می شوند

● خم نگه داشتن سر و گردن به مدت  طولانی

● فشار بر روی مهره های گردن

● سن

 آرتروز گردن، با بالا رفتن سن، امری طبیعی است

● شغل

 برخی از مشاغل شامل حرکات گردن مکرر، وضعیت بد بدن یا کار زیاد در بالای سر هستند که فشار زیادی به گردن وارد می کنند.

● آسیب به گردن

آسیب های گردن قبلی که احتمال ابتلا به آرتروز گردن را افزایش می دهند

● عوامل ژنتیکی

آرتروز گردن می تواند در یک خانواده شایع باشد. برخی از اعضای خانواده، بیشتر این تغییرات را تجربه می کنند و برخی دیگر دچار آن نمی شوند

علت آرتروز گردن در سنین بالا

با افزایش سن، استخوان ها و غضروف های کمر و گردن به تدریج دچار فرسایش می شوند. این تغییرات می تواند شامل موارد زیر باشد:

● برآمدگی یا فتق دیسک

افزایش سن، می تواند سطح خارجی دیسک های ستون فقرات را تحت تأثیر قرار دهد و اغلب باعث ترک خوردگی استخوان ها و بیرون زدگی (فتق) دیسک می شود. این برآمدگی گاهی اوقات می تواند به کانال نخاعی و ریشه های عصبی فشار وارد کند.

● کم آبی دیسک ها

دیسک های کمر مانند بالشتک هایی در بین مهره های ستون فقرات عمل می کنند. دیسک های ستون فقرات بیشتر افراد در سن 40 سالگی، شروع به خشک شدن و جمع شدن می کنند که باعث تماس بیشتر استخوان ها در بین مهره ها و در نتیجه فرسایش آنها می شود.

● خار استخوان (زائده های استخوانی)

 تحلیل رفتن دیسک اغلب باعث تولید استخوان اضافی برای تقویت ستون فقرات می شود. این زائده های استخوانی گاهی اوقات موجب گرفتگی کانال نخاعی و ریشه های عصبی می شوند.

● سفتی رباط ها

رباط ها، بافت های همبند محکمی هستند که استخوان ها را به هم وصل می کنند. رباط های ستون فقرات می توانند با بالا رفتن سن سفت تر شوند و باعث کاهش انعطاف پذیری گردن شوند.

چه کسانی بیشتر در معرض آرتروز گردن قرار دارند؟

● سن بالا، یک عامل خطر برای آرتروز گردن می باشد. علاوه بر سن، شرایط زیر نیز می توانند موجب گردن درد یا دیگر علائم مربوط به آرتروز گردن شوند:

● سیگار کشیدن

● یکی از اعضای خانواده مبتلا به این شرایط باشد

● فشار به گردن به دلیل شغل خود، مانند نگاه کردن مکرر به بالا

● آسیب گردن قبلی همچون آسیب ناشی از تصادف

● بلند کردن اجسام سنگین مانند کارگران ساختمانی

● در معرض لرزش های زیاد بودن مانند راننده های اتوبوس یا کامیون

تشخیص

● معاینه فیزیکی

از جمله عواملی که در تشخیص آرتروز گردن موثر است پاسخ به  پرسش‌هایی است که توسط پزشک از بیمار در زمینه بروز علائم مطرح می‌شود یک معاینه معمولی که توسط پزشک معالج انجام می شود شامل بررسی واکنش‌ها، دامنه حرکتی گردن و ضعف عضلانی است. همچنین احتمال دارد که پزشک نحوه راه رفتن بیمار را نیز مشاهده نماید. سپس با در نظر گرفتن تمامی این موارد تشخیص می‌دهد که آیا اعصاب و نخاع تحت فشار بیش از اندازه هستند و یا نه.  

● آزمایشات

پس از آن مجموعه‌ای از آزمایش‌ها بر روی بیمار انجام می شود.

● آزمایشات تصویربرداری

اگر احتمال پزشک ابتلای بیمار به آرتروز گردن باشد، آزمایش‌های تصویربرداری و آزمون‌های عملکرد عصبی را برای تأیید تشخیص‌اش تجویز خواهد نمود.امکان دارد پزشک برای تشخیص بیماری از عکسبرداری با اشعه ایکس و ام آر آی و همچنین سایر تست های تشخیصی استفاده کند و برای تایید و بررسی های لازم در مورد بیماری آرتروز گردن ممکن است او از عکس های رادیوگرافی ساده در چهار جهت , سی تی اسکن و ام آر آی استفاده نماید.

♦ پیشگیری و درمان 

●  پیشگیری 

برای پیشگیری از ابتلا به آرتروز گردن حالت نشستن و ایستادن خود را اصلاح نمایید گردن از نشستن به حالت قوز کرده خودداری نمایید

بدین صورت که شکم  خود را به داخل کشیده و شانه ها به سمت عقب باشند و هنگام نشستن از یک صندلی محکم استفاده نمایید و طوری بنشینید که باسن باقسمت پشت صندلی تماس ایجاد نماید

مراقب باشید که به گردنتان آسیب وارد نشود و نیز در زمان انجام حرکتهایی که ممکن است دارای برخورهای فیزیکی باشد از کلاه های حفاظتی مخصوص استفاده نمایید.

بهتر است جهت جلوگیری از بروز گردن درد هنگامی که در اتومبیل هستید از کمربند های ایمنی استفاده کنید وارتفاع پشت سر را در صندلی به صورت مناسب تنظیم نمایید

در هنگام خواب از بالشت ها ی مخصوص و همچنین محافظ های نرم گردن استفاده شود و یا اینکه از یک حوله تاکرده در زیر گردن استفاده شود

●   درمان آرتروز گردن

درمان بیماری آرتروز گردن به روش های مختلفی صورت می گیرد که بسته به نوع و شدت بیماری فرد مراجعه کننده، پزشک متخصص طب فیزیکی و  توانبخشی درمان آرتروز گردن متناسب با نوع و درجه بیماری تجویز می نماید 

روش های مختلفی در درمان آرتروز گردن در پیش گرفته می شود که عبارتند از :

● دارو 

پزشک معالج ممکن است بنا به نوع و درجه بیماری، برای درمان بیماری آرتروز گردن  و دست و رفع درد ناشی از آن از داروهای ضد التهاب  مانند پروفن و ناپروکسن و همچنین دارو های شل کننده عضلات استفاده نماید.

● ازن تراپی یا اوزون درمانی آرتروز گردن

بهبود آسیب ایجاد شده در بافت های بدن  بستگی به وجود جریان خون در این بافت ها دارد. بافت های بدن برای بازسازی و احیا نیاز به ویتامین، مواد معدنی و اکسیژن مورد نیاز دارند که لازم است تا بوسیله خون در گردش به این بافت ها منتقل شود. عنصر اکسیژن مهم ترین ماده برای ترمیم بافت های بدن است. ایجاد تورم و التهاب در ناحیه آسیب دیده باعث کاهش جریان خون، و به دنبال آن کاهش اکسیژن و مواد مغذی در این ناحیه می شود. عدم رسیدن اکسیژن به بافت موجب تجمع اسید لاکتیک شده و این امر منجر به درد می شود. در روش اوزون درمانی، علاوه بر اوزون، دارو های ضد التهابی و همچنین ویتامین ها به بافت آسیب دیده تزریق می شود. در این روش به ترتیب زیر عمل میشود:

.   بی حسی عصب ها توسط بی حسی موضعی

. تزریق مواد ضد التهابی که موجب کاهش درد،تورم و التهاب و سپس افزایش جریان خون می شوند.

.  تغذیه بافت ها با استفاده از ویتامین و مواد معدنی و در نتیجه کمک  به بازسازی بافتها.

.  پس از تزریق اوزون که یک اکسیژن غیر فعال است  بافت، این عنصر به صورت فعال در آمده و باعث اکسیژن رسانی به ناحیه آسیب دیده می شود.

تاثیر ازن درمانی  از یک تا سه روز پس از انجام تزریق شروع شده و  و تا زمان دستیابی به بهبودی، هر یک تا دو هفته این عمل تکرار می شود. روند بهبودی در بیماران بسته به شدت آسیب دیدگی متفاوت است. با این حال بیشتر بیماران به سه تا پنج جلسه درمان نیاز دارند. شایان ذکر است که تزریق اوزون هیچ عوارض جانبی برای بیماران به همراه نداشته و نتایج آن دائمی می باشد.  

● فیزیوتراپی

انجام نرمش های مخصوصی که توسط متخصص تجویز می شود در  فیزیوتراپی باعث تقویت عضلات گردن شده و انعطاف پذیری گردن را افزایش داده و این امر تاثیر بسیار زیادی در کاهش و رفع علائم بیماران مبتلا به آرتروز گردن دارد. 

. لیزر درمانی پرتوان نسل جدید

لیزر درمانی با لیزرهای پرتوان نسل جدید که انقلابی را در فر ایند کنترل درد ایجاد کرده است. این لیزرها با تمرکز بر بافت هدف و با دوز مناسب که توسط فیزیوتراپ داده می شود می تواند به شیوه بسیار موثر و سریعی  التهاب ناشی از آرتروز گردن را خوابانده و درد را کاهش دهد. همچنین با افزایش ATP سلولی فرایند ترمیم بافتی را تسریع می کند.

. درمان دستی ستون فقرات ، مانیپولاسیون یا کایروپراکتیک

درمان های دستی و مانیپولاسیون موجب قرارگیری ستون فقرات در جای صحیح خود می شود و فشار را از روی عصب بر می دارد. در ارتروز ما استخوان سازی و تغییر وضعیت ستون فقرات  در حد چند میلی متر را ممکن است در بعضی از مهره ها داشته باشیم که با مانیپولاسیون دستی متخصص طب فیزیکی و توانبخشی  ظرف چند ثانیه می تواند درد بیمار را کاهش دهد

. طب سوزنی (درای نیدلینگ)

طب سوزنی از جمله روش های التیام درد و بهبود ناحیه آسیب دیده در بیشتر بیماری هی اسکلتی عضلانی می باشد که دست کم به علت بدون عارضه بودن آن برای هر گروه سنی و هر فردی پیشنهاد می شود و نتیجه حاصل از مداوا بوسیله این روش بر استفده کنندگان آن پوشیده نیست.

. رادیوفرکوانسی و تکارتراپی برای ارتروز گردن

یکی دیگر از روش های نوین درمان و ایجاد انعطاف در مفصل خشک دارای ارتروز گردن تکار درمانی واستفاده از امواج رادیوفرکوانسی می باشد.  در درمان ارتروز گردن با توجه به چند علتی بودن عامل ایجاد کننده استفاده از چندین روش درمانی توامان تاثیر بهتری از تک تک روش ها دارد .

. گردنبند طبی

استفاده از گردنبند های طبی حرکات گردن را محدود کرده و باعث می شود که  مهره ها و عضلات گردن برای مدتی استراحت نمایند. این کار باعث کاهش درد در بیماران مبتلا به ارتروز گردن می شود .لازم به ذکر است که  این گردنبد ها نباید به مدت زیادی بسته شوند چراکه باعث ضعیف شدن عضلات گردن و به دنبال آن بدتر شدن علائم بیمار مبتلا به آرتروز گردن  می شوند.

. گرما

گرم کردن گردن  و دست توسط دستگاه های مخصوص می تواند باعث کاهش و رفع درد بیماران مبتلا به آرتروز گردن شود.

برای بهبود درد حاصل از آرتروز گردن  می توانید از گرما و رطوبت استفاده نمایید .گرفتن دوش آب گرم می تواند در التیام درد موثر باشد به این صورت که آب گرم دو بار در طول روز به مدت ۱۰ الی ۲۰ دقیقه بر روی گردن و شانه های شما جاری بوده  و پس از آن بر روی گردن خود حوله داغ و مرطوب قرار دهید. بدین منظور حوله و یا پارچه ای را در آب گرم قرار داده و پس از چلاندن آن را روی گردن قرار داده و گردن خود را آرام ماساژ دهید.

برای درمان آرتروز گردن روش‌های دیگری مانند شاک‌ویو تراپی، پی آر پی و ... نیز وجود دارد.

. ورزشهای آرتروز گردن

جهت درمان و  همچنین رفع آرتروز گردن روش های متفاوتی وجود دارد که در مورد آن ها در قسمتهای قبل توضیح داده شد. روش  دیگری که برای درمان آرتروز گردن بسیار موثر است انجام ورزش ها و  حرکات اصلاحی مناسب جهت درمان و پیشگیری از آرتروز گردن است.

انجام درست و به موقع این ورزش ها نه تنها در رفع آرتروز گردن و دست موثر است بلکه در پیشگیری از آن و نیز گردن درد هایی که ناشی از  آرتروز گردن می باشند موثر است .

در ادامه نمونه ای از ورزش های آرتروز گردن توضیح داده می شود:

قابل توجه: قبل از هرگونه حرکات ورزشی حتما با متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی مشورت کنید

_ وارد کردن فشار به سر در جهت جلو به عقب

این ورزش آرامش گردن و قسمت فوقانی ستون مهره سینه ای را به همراه دارد . برای انجام  صحیح این ورزش آرتروز گردن، روی صندلی بنشینید و کمر را به حالت کاملا صاف قرار دهید .

در حالی که کف دست خود را روی چانه قرار داده اید، کاملا به جلو نگاه کنید وچانه را با دست به عقب فشار دهید. این حرکت باید به صورتی باشد که فشار را در پشت گردن و ستون مهره سینه ای احساس کنید. بهتر است این ورزش را در حد توان خود در طول روز انجام دهید.

_ اعمال کشش دو طرفه گردن

پس از اتمام ورزش قبل، هنگامی که دست شما بر روی چانه نیرو وارد می نماید به آهستگی گردن را به سمت چپ بچرخانید به صورتی که چشم شما به شانه چپ نگاه نماید و برعکس گردن را به سمت راست به صورتی که چشم شما به شانه راست نگاه نماید بچرخانید.

برای درمان آرتروز گردن روش های دیگری همچون تزریق استروئید و جراحی نیز وجود دارد.