• پروستات

غده مهمی در سیستم تولید مثل مردان است. در صورت سالم بودن و در مردان جوانتر از ۵۰ سال ، معمولاً به اندازه یک گردو است است.پروستات در شکم ، جلوی راست روده و بین آلت تناسلی و مثانه قرار دارد. مجرای ادرار ، همان لوله ای است که اسپرم را از بیضه و ادرار را از مثانه و از طریق آلت تناسلی بیرون می آورد و همچنین از پروستات عبور می کند.

این غده در باروری مردان نقش دارد و مایع پروستات را که بخشی از مایع منی است ، می سازد و ترشح می کند.

سونوگرافی پروستات

سونوگرافی پروستات یک آزمایش است که خروجی آن تصویری سیاه و سفید از بافت پروستات با استفاده از پرتوهای صوتی است. این آزمایش به منظور تشخیص هرگونه ناهنجاری ، سرطان یا مشکلات دیگر پروستات انجام می شود.

این آزمایش یکی از روش های تشخیصی دقیق و بی خطر است که در کمتر از یک ساعت انجام می شود و به پزشک اجازه می دهد ناهنجاری های پروستات را قبل از رسیدن به مرحله خطرناک و غیر قابل درمان تشخیص دهد و اقدامات درمانی را در خصوص آن انجام دهد.

اگر پروستات دچار مشکل شده باشد، دفع ادرار یا خارج شدن اسپرم از مجاری ادراری و دستگاه تناسلی با سختی انجام خواهد شد. ممکن است پزشک از شما بخواهد که سونوگرافی و بافت‌برداری از پروستات انجام دهید تا احتمال وجود سرطان پروستات بررسی شود.

تجویز سونوگرافی و بافت برداری پروستات

سونوگرافی یک روش بی‌خطر  غیرتهاجمی است که از پرتوهای یون ساز استفاده نمی‌کند بلکه  از امواج صوتی جهت ایجاد تصاویری از غده پروستات مردان استفاده می‌کند.

● سن بیمار بالای چهل سال باشد

● در معاینات فیزیکی رکتال (مقعدی) ناهنجاری و موارد غیر معمول مشاهده شود.

●بالا بودن نتایج تست خون

●  تشخیص بزرگ شدن غده پروستات

● بیمار در معرض ریسک ابتلا به سرطان پروستات قرار داشته باشد.

● برخی از علائمی که ممکن است پزشک را متقاعد به تجویز آزمایش سونوگرافی پروستات کند عبارتند از:

● مشکلات در دفع ادرار

●  مشاهده خون در ادرار

● وجود غدد و توده ها و بافت های اضافه در اطراف ناحیه مقعد

● کاهش تعداد اسپرم ها در نتیجه آزمایشات باروری در مردان

آمادگی برای انجام سونوگرافی پروستات

● چند ساعت قبل از انجام آزمایش غذا نخورید. ترجیح بر این است که برای سونوگرافی پروستات ناشتا باشید.

● از داروهای ملین یا شیاف برای پاکسازی روده ها قبل از آزمایش استفاده کنید.

● از مصرف داروهای رقیق کننده خون مانند داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی یا آسپرین تا یک هفته قبل از انجام آزمایش خود داری کنید خصوصاً اگر در طول انجام سونوگرافی، نیاز به نمونه برداری بیوپسی از بافت پروستات باشد.

● ممکن است برای حفظ آرامش در طول انجام سونوگرافی پروستات، پزشکتان داروهای آرام بخش مانند لورازپام تجویز کند.

● ترجیحاً یک همراه با خود به مرکز سونوگرافی ببرید تا در صورت مصرف داروهای آرام بخش بتواند شما را به منزل برساند.

سونوگرافی پروستات چگونه انجام می شود؟

پس از مراجعه به مرکز سونوگرافی ، متخصص سونوگرافی از شما می خواهد لباس خود را عوض کنید و گان مخصوص پزشکی بپوشید. سپس، به پشت روی تخت سونوگرافی دراز کشیده و پاهای خود را در موقعیت مناسب قرار می دهید.

برای انجام سونوگرافی ترنس رکتال یا مقعدی (TRUS) ، سونوگرافیست مبدل دستگاه سونوگرافی را با یک لایه لاتکس پوشانده و با کمک ژل مخصوص آن را وارد مقعد می کند و به آرامی در زوایای مختلف حرکت می دهد تا تصویری واضح از بافت پروستات و اطراف آن به دست آید. برای انجام بیوپسی در حین سونوگرافی، یک نیدل به همراه مبدل سونوگرافی وارد مقعد می شود تا نمونه برداری از بافت مورد نظر انجام گیرد.

در طول انجام سونوگرافی ترنس رکتال ممکن است بیمار به دلیل سردی ژل سونوگرافی و ورود مبدل به مقعد اندکی احساس ناراحتی کند که امری طبیعی است. برای کاهش احساس درد و ناراحتی، ممکن است متخصص سونوگرافی از داروهای بی حسی موضعی یا آرام بخش استفاده کند .

گام بعدی پس از انجام سونوگرافی پروستات

در صورتی که نتیجه سونوگرافی پروستات نشان دهنده ناهنجاری و ضایعات غیر معمول در بافت پروستات و نواحی اطراف آن باشد، ممکن است پزشکتان از شما درخواست کند آزمایشات تکمیلی و بیوپسی انجام دهید. در صورت مشاهده هر گونه ناهنجاری، متخصص رادیولوژی و سونوگرافی نتایج شما را به یک متخصص اورولوژی ارجاع می دهد تا اقدامات درمانی مؤثر صورت گیرد.

در صورت مشاهده هایپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) که به بیماری بزرگ شدن پروستات نیز معروف است، ممکن است پزشک شما برای درمان این بیماری و کنترل رشد بیش از حد پروستات دارو تجویز کند و حتی از روش های جراحی کمتر تهاجمی استفاده کند. هایپرپلازی خوش خیم پروستات معمولاً مشکل خاصی نیست ولی می تواند باعث ایجاد ناراحتی و مشکل در دفع ادرار شود که در سنین بالا آزار دهنده است.

اگر نتایج سونوگرافی پروستات نشان دهنده تغییرات سلولی غیر طبیعی یا وجود تومورها یا توده های حجیم باشد، ممکن است پزشک شما آزمایش آنتی ژن مخصوص پروستات (PSA) را تجویز کند. این آزمایش نشان می دهد که چه میزان از این پروتئین مخصوص در خون شما وجود دارد. آزمایش PSA به منظور تشخیص سرطان پروستات معمولاً در مردان بالای پنجاه سال انجام می شود زیرا این سرطان در سنین جوانی و یا میان سالی به ندرت رخ می دهد.

بالا بودن سطح PSA در خون ممکن است نشان دهنده این باشد که شما به سرطان پروستات مبتلا شده اید. پس از تشخیص قطعی سرطان پروستات، پزشک شما روش های درمانی ترکیبی شامل جراحی، پرتو درمانی و شیمی درمانی را آغاز می کند. البته بالا بودن میزان PSA همیشه به معنای سرطان نیست و گاهی نشان دهنده وجود بیماری های بیخطر و خوش خیم پروستات و مجاری ادراری مردان مانند بزرگ شدن پروستات و عفونت های مجاری ادراری است.

بافت‌برداری یا بایوپسی  پروستات

بافت برداری پروستات از تصویربرداری سونوگرافی ترنس‌رکتال(به این معنی که از طریق بافت مقعد وارد می‌شود) استفاده می‌کند تا چند سوزن کوچک را از طریق دیواره مقعد به ناحیه پروستات وارد کند، که در آنجا پزشک موارد غیرمعمول را بررسی می‌کند. این سوزن‌ها تکه‌ کوچکی از بافت را برمی‌دارند. به اینکار بافت‌برداری یا بایوپسی گفته می‌شود. اکثر پزشکان حدود شش بافت یا بیشتر را برمی‌دارند تا نواحی مختلف پروستات را آزمایش کنند. نمونه‌های بافت در آزمایشگاه بررسی می‌شود تا احتمال سرطانی بودن آنها مشخص شود. نتایج آزمایش به پزشک کمک می‌کند تا اختلالات و بیماریهای پروستات را تشخیص دهد. اگر پزشک بافت سرطانی را بررسی کند، می‌تواند درجه آن را مشخص کرده و شدت وخامت آن و احتمال گسترش را تعیین کنند. اینکار به آنها در انتخاب روش درمان سرطان کمک می‌کند.

باید این نکته را یادآوری کنیم که تصویربرداری سونوگرافی شکمی پروستات یک روش جایگزین کاربردی دیگر، برای تصویربرداری سونوگرافی ترانس‌رکتال دقیق اما پردردسر برای تشخیص و درمان سرطان پروستات است. با این حال، شناسایی ناحیه پروستات به تنهایی با استفاده از تصویربرداری سونوگرافی شکمی پروستات کار دشواری است .