سونوگرافی

سونوگرافی کلیه روشی غیرتهاجمی که برخلاف رادیوگرافی و با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا  برای تصویربرداری از کلیه‌های راست و چپ است. در فناوری سونوگرافی، از تشعشع استفاده نمی‌شود و به جای اشعه، امواج صوتی غیرقابل تشخیص برای گوش انسان به کار برده می‌شود. امواج صوتی پس از برخورد با اندام‌ها منعکس می‌شوند و در نتیجۀ برگشت آنها تصاویری به دست می‌آید. متخصص با توجه به تصاویر سونوگرافی کلیه می‌تواند اندازه، شکل، محل و در بعضی موارد جریان خون را در کلیه‌ها بررسی کند. چون در سونوگرافی کلیه از اشعه استفاده نمی‌شود و ماده حاجب نیز به بیمار تزریق نمی‌شود، سونوگرافی کلیه برای کودکان، بانوان باردار و بیماران دارای حساسیت به ماده حاجب بدون خطر است.

کلیه ها

کلیه ها سیستم تصفیه بدن می باشند و مواد شیمیایی مانند پتاسیم ، سدیم و آب را درون بدن متعادل نگه می‌ دارند و نوعی ماده اضافه به نام اوره را از خون دفع می کنند . آنها مواد زائد را از خون گرفته و آن را به صورت ادرار از بدن خارج می کنند .
این اندام ها همچنین تعادل نمکی را در خون ثابت نگه داشته و منجر به تولید هورمونی به نام اریتروپویتین که به تشکیل گلبول های قرمز خون کمک می کند ، می‌ شوند.

سونوگرافی کلیه چیست؟

سونوگرافی کلیه یکی از راه های تشخیصی برای ارزیابی سلامت این اندام های بدن می باشد سونوگرافی ، یک روش تشخیصی و تصویربرداری است که از امواج صوتی با فرکانس بالا برای دیدن اندام های داخلی استفاده می کنند .به طور معمول، سونوگرافی کلیه دردناک نیست، هرچند ممکن است فشار روی نقاطی که دستگاه سونوگرافی در تماس با پوست قرار دارد احساس فشار کنید .

. بسیاری از افراد سونوگرافی را با بارداری مرتبط می دانند ، زیرا این روش اغلب برای مشاهده جنین در حال رشد در رحم مادر استفاده می شود . با این حال می توان از سونوگرافی برای موارد مختلفی استفاده نمود.
انجام سونوگرافی در دوران بارداری بی خطر است ، زیرا در این روش از هیچ گونه اشعه‌ ای استفاده نمی شود و همچنین به دلیل آن که از ماده حاجب نیز استفاده نمی شود این روش برای کسانی که به این ماده حساسیت دارند، ، کاملا بی خطر می باشد.

. به طور معمول سونوگرافی از کلیه شامل بررسی مثانه نیز می شوند .گاهی اوقات متخصصان و پزشکان ممکن است از شما بخواهند شما را با یک مثانه کامل به آزمایش ببرند، بنابراین حجم مثانه را می توان قبل و بعد از ادرار بررسی کرد.

علاوه بر این، سونوگرافی کلیه به طور مرتب نیاز به سرعت و یا آماده شدن شکم  و روده شما ندارد، که می تواند برای سایر آزمایشات ضروری باشد.

دلایل انجام  و کاربرد سونوگرافی کلیه ها

سونوگرافی کلیه به دلایل متعددی انجام می‌شود که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

● عفونت کلیه

عفونت کلیه معمولاً نتیجۀ پخش شدن باکتری‌ها از بخش دیگری از مجاری ادراری در کلیه‌ها است. عفونت کلیه در خانم‌ها به دلیل آناتومی خاص بدن‌شان شایع‌تر از آقایان است. چنانچه عفونت کلیه به سرعت درمان شود، می‌توان از آسیب دائمی کلیه پیشگیری کرد.

● سنگ کلیه

سنگ کلیه معمولاً به دلیل انباشته شدن و رسوب مواد معدنی داخل کلیه به وجود می‌آید. حرکت کردن سنگ کلیه بزرگ در مجاری ادراری باعث شروع شدن دردی شدید می‌شود. اگر سنگ کلیه کوچک باشد و به راحتی در مجاری ادراری حرکت کند، ممکن است بیمار اصلاً متوجه وجود سنگ کلیه نشود. گاهی اوقات سنگ کلیه در مجاری ادراری حرکت می‌کند و همراه با جریان ادرار از بدن دفع می‌شود.

● آسیب‌ حاد کلیوی

چنانچه کلیه ناگهان ظرف چند ساعت یا چند روز از کار بیفتد، با مشکل آسیب حاد کلیوی (AKI) مواجه هستیم. آسیب حاد مشکلی بسیار جدی است که اگر به سرعت درمان نشود، ممکن است به قیمت جان بیمار تمام شود.

● درد کلیه

 درد کلیه در بخش میانی تا فوقانی کمر و یا پهلوها احساس می‌شود. احساس درد در کمر یا پهلوها لزوماً به معنای مشکل داشتن کلیه‌ها نیست.

● تومور کلیه

کارسینوم سلول کلیوی شایع‌ترین نوع تومور کلیه است. تومور کلیه معمولاً سالمندان 60 ـ 80 سال را درگیر می‌کند و به ندرت در افراد زیر 50 سال مشاهده می‌شود. از علائم تومور کلیه می‌توان به وجود خون در ادرار، احساس درد مداوم در کمر یا پهلو، دقیقاً زیر دنده‌ها، ورم کردن پهلو یا وجود توده در پهلو اشاره کرد.

● بیماری کلیه پلی‌کیستیک

 بیماری کلیه پلی‌کیستیک یک بیماری ارثی است که در اثر ابتلا به آن کیسه‌های مملو از مایعی داخل کلیه‌ها ایجاد می‌شود. کلیه در نتیجه بزرگ شدن کیست‌ها بزرگتر می‌شود و در نهایت از کار می‌افتد.

● انسداد کلیه

● وجود آبسه در کلیه

● تخلیه کیست یا آبسه

● ارزیابی عملکرد کلیه بعد از پیوند کلیه

● همچنین سونوگرافی کلیه برای تسهیل عمل‌های زیر نیز کاربرد دارد:

●  نمونه‌برداری: متخصص با توجه به تصاویر سونوگرافی می‌تواند سوزن بیوپسی را در محل مناسب وارد کند.

● نفروستومی یا جایگذاری درن برای تخلیه کلیه‌

● بررسی جریان خون از عروق و رگ های کلیه ها

خطرات و عوارض جانبی سونوگرافی کلیه

سونوگرافی کلیه روش ایمن برای بررسی بیمار و دریافت تصاویر حیاتی بدون خطر ابتلا به اشعه است. اکثر مردم نبایستی عوارض جانبی ناشی از این روش را تجربه کنند. در موارد نادر، بیمار ممکن است برخی از حساسیت های خفیف را در مناطقی که مورد آزمایش قرار گرفته اند متوجه شوند ، اما این باید ظرف چند ساعت پس از عمل کاهش یابد.

آمادگی قبل از سونوگرافی کلیه

بیماران باید مایعات بدون گاز بنوشند تا مثانه‌شان پر شود و در نتیجه مثانه به خوبی در سونوگرافی کلیه دیده شود. آب بهترین مایع برای آمادگی قبل از سونوگرافی کلیه است، البته آب میوه‌های شفاف مانند آب سیب یا آب انگور فرنگی سیاه نیز مناسب است.

وجود غذا و هوا در معده و روده‌ها انجام دادن سونوگرافی کلیه و تفسیر نتایج را دشوار می‌کند، بنابراین از بیماران خواسته می‌شود که قبل از سونوگرافی کلیه غذا نخورند. نوشیدنی‌های گازدار نیز معده و روده‌ها را پر از گاز می‌کنند، به همین دلیل نوشیدن آنها نیز قبل از سونوگرافی کلیه ممنوع است. مدت زمان غذا نخوردن قبل از سونوگرافی کلیه به سن بیمار بستگی دارد. از بیماران کم‌سن و سال و جوان خواسته می‌شود که از سه ساعت قبل از سونوگرافی کلیه ناشتا باشند، اما بیماران مسن‌تر از ده ساعت قبل از سونوگرافی کلیه باید ناشتا باشند. غذا نخوردن برای مدت طولانی برای برخی بیماران دشوار است.

متخصص توصیه‌های مربوط به آمادگی قبل از سونوگرافی را برایتان توضیح می‌دهد و به شما فرصت می‌دهد که سوالات خود را مطرح کنید. همچنین ممکن است لازم باشد که فرم رضایت‌نامه را برای انجام سونوگرافی امضا کنید. با توجه به وضعیت سلامتی‌تان ممکن است لازم باشد که موارد خاصی را برای آمادگی قبل از سونوگرافی کلیه رعایت کنید.

نحوه آمادگی برای انجام سونوگرافی از کلیه

برای انجام این روش تشخیصی نیاز به آمادگی خاصی نمی باشد و همچنین نیازی نیست که بیمار ناشتا باشد. تنها کافیست موارد زیر انجام گیرد.
بیمار باید حداقل یک ساعت قبل از انجام این روش تشخیصی سه لیوان آب نوشیده و مثانه خود را تخلیه نکند.
 بیمار باید قبل از انجام این روش فلزات و جواهرات را از خود دور کند.
از آنجایی که این روش کاملا بدون درد و غیر تهاجمی است بیمار برای انجام این روش نیاز به داروهای آرام بخش نخواهد داشت.

سونوگرافی کلیه چگونه انجام می‌شود؟

سونوگرافی کلیه ممکن است به صورت سرپایی یا طی فرایند تشخیص و درمان بیماران بستری در بیمارستان انجام شود. هرچند مراکز تصویربرداری پروتکل‌های مختلفی را رعایت می‌کنند، اما مراحل سونوگرافی کلیه معمولاً به شرح زیر است:

● از شما خواسته می‌شود که لباس، جواهرات یا وسایل دیگری را که ممکن است سونوگرافی را مختل کند، دربیاورید.

● گان برای تعویض لباس در اختیارتان گذاشته می‌شود.

● روی شکم روی تخت دراز می‌کشید.

● ژل سونوگرافی روی ناحیه مورد نظر زده می‌شود.

● موج فراصوت با استفاده از دستگاه مبدل یا ترنسدیوسر وارد بدن می‌شود.

● موج فراصوت پس از برخورد به ساختارهای داخل بدن منعکس می‌شود و دستگاه سونوگرافی اطلاعات حاصل از امواج را تحلیل می‌کند.

●  دستگاه سونوگرافی تصاویر اندام‌های بدن را روی نمایشگر نشان می‌دهد. این تصاویر به صورت دیجیتالی ذخیره می‌شود.

● اگر قرار باشد مثانه نیز معاینه شود، ابتدا سونوگرافی از مثانه پر انجام می‌شود، سپس از شما خواسته می‌شود که مثانه را تخلیه کنید تا سونوگرافی مثانه خالی نیز انجام شود.

● ۳۰  تا ۶۰ دقیقه برای تکمیل سونوگرافی کلیه زمان لازم است .

پس از انجام سونوگرافی از کلیه ها چه اتفاقاتی می افتد؟

پس از انجام این روش تشخیصی نیاز به نوع خاصی از مراقبت نمی باشد و بیمار می تواند رژیم و فعالیت های معمول خود را از سر بگیرد ، مگر اینکه پزشک یا تکنسین سونوگرافی به بیمار توصیه های دیگری کنند.
جواب سونوگرافی پس از انجام این روش در مدت زمان کوتاهی آماده شده و بیمار می تواند آن را به پزشک خود نشان دهد.