سلولیت چیست ؟

اگر تعداد و حجم سلول‌های چربی در هیپودرم (بافت چربی زیر پوست) افزایش یابد، به صورت برآمدگی‌های کوچک و متورمی خود را نشان خواهد داد. این حالت شرایطی است که سلول­های چربی متورم شده و به بافت همبند زیر پوست فشار وارد می­کنند. به این ترتیب، پوست حالت ناهموار پیدا می­کند. از طرفی با متراکم شدن سلول­های چربی، مویرگ­های مابین این سلول­ها حالت کولاپس پیدا کرده و جریان خون در آنها به­ حداقل خود می­ رسد. این شرایط در سطح پوست نمایی ایجاد می­ کند که اصطلاحا به آن پوست پرتقالی (Orange peel) می­ گویند.

در صورتی که سلولیت خفیف داشته باشید، می‌توانید ناهمواری‌های پوستی خود را با فشار دادن و گرفتن ناحیه مبتلا به سلولیت (مانند ران‌ها) در دست، مشاهده کنید. اگر سلولیت به صورت شدید در پوست شما اتفاق بیفتد، سطح پوستتان به صورت گره خورده با گودی‌ها و ناهمواری‌های واضح در خواهد آمد.

سلولیت اغلب در نواحی ران، باسن، لگن، شکم، قسمت بالا و پایین کمر، قسمت‌های پشت و داخل بازوها، قسمت‌های داخلی زانو، زیر شانه‌ها و مچ پا ایجاد می‌شود. محل ایجاد سلولیت در آقایان معمولاً در ناحیه شکم و پشت گردن است.

انواع سلولیت یا پوست پرتقالی کدامند؟

♦ سلولیت نرم (آبی)

 سلولیت نرم که به عنوان سلولیت شل نیز شناخته می‌شود، با افتادگی پوست همراه است و اغلب در مناطقی از بدن که چربی در آن تجمع می‌یابد (مانند بازوها، شکم، باسن و ران‌ها)، دیده می‌شود.

♦ سلولیت سخت

 به سلولیت سخت در اصطلاح عامیانه “پوست پرتقالی“  می‌گویند. این نوع سلولیت می‌تواند همه افراد از جمله افراد لاغر و خوش اندام را نیز درگیر کند. سلولیت سخت با فرورفتگی‌ها و برآمدگی‌های روی ران‌ها، بازو و باسن مشخص می‌شود و در موارد شدید ممکن است هنگام لمس بسیار سخت و دردناک شود.

♦ سلولیت ادماتوز

سلولیت ادماتوز یا ادماتیک که به عنوان سلولیت با گردش خون ضعیف نیز شناخته می‌شود، کمتر از بقیه شایع است و درمان آن بسیار چالش برانگیز است. این مساله ناشی از گردش خون ضعیف است که با احتباس مایعات تشدید می‌شود.

♦ سلولیت عفونی

سلولیت عفونی یک عفونت باکتریایی پوستی شایع و جدی است. پوست آسیب دیده متورم و قرمز به ‌نظر رسیده و معمولاً هنگام لمس دردناک و گرم است.

علل سلولیت

♦ سبک زندگی بی تحرک

کم‌تحرکی یعنی گردش خون ضعیف در پوست. گردش خون پایین هم یعنی پوستی که چربی زیر آن جمع می‌شود.

♦ افزایش وزن

همان‌طورکه گفتیم غالبا سلولیت به دلیل اشباع چربی در زیر پوست به‌وجود می‌آید. وقتی اضافه وزن داشته باشید، درصد چربیِ بدن شما هم بالاست و احتمال تجمع چربی در یک ناحیه بیشتر می‌شود و باید به فکر رفع و درمان سلولیت پوست خود باشید.

♦ افزایش سن

معمولا با افزایش سن، کلاژن‌سازیِ پوست کم می‌شود و سلول‌های چربی، بزرگ و سلولیت‌‌ها روی پوست بیشتر می‌شوند

♦ ژنتیک
بر طبق تحقیقات صورت گرفته بروز سلولیت در خانم هایی که مادر و یا مادر بزرگشان در این زمینه سابقه داشته اند بیشتر است. این وراثت شامل بافت های همبند، میزان سلول های چربی و نحوه تجمع آنها همچنین مقدار و تعداد عروق خونی زیر پوست می باشد.

♦ تغییرات هورمونی

تغییرات هورمونی بویژه استروژن‌ که هورمون زنانه است می تواند زمینه ساز برای افراد مستعد باشد. می توان هورمون های دیگری از قبیل انسولین، پرولاکتین، نورآدرنالین و آدرنالین را نیز در شکل گیری و یا تشدید این بیماری دخیل دانست.
سلولیت عمدتا پس از سن بلوغ که فعالیت هورمون‌ها بیشترمی شود، ظاهر می‌گردد. یکی از دوران هایی که در میزان هورمون خانم ها به شدت تاثیرگذار است یائسگی است. در این دوران به‌دلیل قطع ترشح هورمون‌ها و بارداری و شیردهی با شرایط تغییر سطح هورمون‌ها و افزایش سطح چربی‌های موردنیاز رشد جنین، دوره‌هایی هستند که معمولا این عارضه در فرد دیده می‌شود.
  

♦اختلالات سیستم گردش خون

در صورتی که  سیستم عروق خونی افراد دچار اختلال شده و نتواند عملکرد خوبی داشته باشد، احتباس آب در بافت‌های مختلف و تشکیل سلولیت را در پی دارد. این افراد معمولا از احساس سنگینی در پاها نیز رنج می‌برند. عواملی که می تواند زمینه ساز این اختلال شود شامل پوشیدن لباس‌های تنگ،  ورزش در محیط بسیار گرم، پوشیدن کفش پاشنه بلند و ایستادن های ممتد در طول روز می باشد.

♦ استرس و خستگی مزمن

التهاب حاصل از استرس موجب تشدید سلولیت می‌شود. از مشکلاتی که در نتیجه فرآیند التهابی ایجاد می شود، تورم در سطح سلول است. هرچه بافت‌ها بیشتر ملتهب شوند، متورم‌تر به نظر می‌رسند.

بیماری‌های تشدید کننده سلولیت

یکی از بیماری‌هایی که می‌تواند سلولیت را گسترش داده و آن را به مرحله حاد نزدیکتر نماید، دیابت است. زخم‌های ناشی از بیماری دیابت می‌تواند با عفونت‌های جدی همراه باشد. بروز این زخم‌ها بر روی بافت پوستی مبتلا به سلولیت عوارض جبران ناپذیری به همراه دارد.

به همین منظور بیماران دیابتی مبتلا به سلولیت باید در تمیز نگه داشتن منافذ پوست خود کوشا بوده و از بروز ترک‌های پوستی، زخم و آبسته در پوست خود جلوگیری نماید. همچنین می‌بایست با داشتن تحرک کافی و برخورداری از رژیم غذایی مناسب میزان چربی و قند موجود در بدن خود را کنترل نمایند.

چگونه می‌توان سلولیت را تشخیص داد؟

یکی از مهم‌ترین علائم سلولیت، ایجاد پوست ناهموار به شکل پرتقال است؛ که در نوع سفت آن کاملا مشخص است. اما سلولیت خفیف به راحتی قابل مشاهده نیست و در صورتی قابل تشخیص است که پوست در ناحیه مربوطه، فشار داده شود تا سلولیت‌ها خود را نشان دهند. در انواع سلولیت خفیف باید روش‌های تشخیص دیگری را به کار برد. تشخیص این گونه معمولا بر اساس بررسی تاریخچه پزشکی فرد، معاینه فیزیکی، گرفتن نمونه خون و پوست و نهایتا کشت باکتریایی انجام می‌شود.

درمان قطعی سلولیت

♦ مصرف کافی آب

♦ کاهش مصرف فست‌فود و غذاهای چرب

♦ افزایش مصرف سبزیجات و میوه به خصوص به صورت خام

برای مثال کربوهیدرات‌های تصفیه شده، یکی از اصلی‌ترین گروه‌های غذایی عامل التهاب هستند؛ چرا که یکی از اجزای کلیدی غلات در حین فرایند تصفیه از بین رفته و پروتئین‌های ضروری، فیبر، مواد معدنی و ویتامین‌های آن از دست می‌رود. کربوهیدرات‌های تصفیه شده در نان سفید، برنج و آرد یا به‌ صورت قندهای تصفیه شده در کیک، غلات و نوشیدنی‌های شیرین یافت می‌شوند. چربی‌های ناسالم، نمک و فیبر کم (از قبیل غذاهایی مانند چیپس، فست فودها، نوشابه‌های گازدار) نیز همگی می‌توانند باعث ایجاد سلولیت شوند.

♦ ترک سیگار و سایر دخانیات

♦  عدم مصرف الکل

سیگار به خودی خود باعث ایجاد سلولیت نمی‌شود اما تأثیر منفی آن بر سلامت پوست مشخص است. در افراد سیگاری، سلولیت با افزایش سن بیشتر دیده می‌شود. نیکوتین موجود در سیگار یک منقبض کننده عروق است. انقباض عروق زمانی اتفاق می‌افتد که رگ‌های خونی منقبض شده و اکسیژن رسانی به پوست کاهش می‌یابد. این امر به نوبه خود بر تشکیل کلاژن تأثیر می‌گذارد.

♦ داشتن خواب کافی

اثرات خواب بر تناسب اندام در طولانی مدت بهتر مشخص می‌شود. بنابراین سعی کنید خوابیدن به موقع و کافی را برای زندگی خود به یک عادت همیشگی تبدیل کنید.

♦ ورزش منظم و فعالیت کافی

ورزش منظم توده عضلانی را افزایش داده و باعث صاف شدن سلولیت می‌شود. ورزش‌های زیر، جریان خون را در نواحی خاصی از بدن افزایش می‌دهند که باعث سرعت بخشیدن به چربی‌سوزی می‌شود.

♦ پرهیز از نشستن‌ طولانی

یک سبک زندگی کم تحرک ممکن است به ظاهر شدن سلولیت کمک کند، اما همان‌طور که در بالا ذکر شد، حتی افراد بسیار متناسب و فعال نیز ممکن است از سلولیت رنج ببرند. عدم تحرک باعث عدم تعادل کالری و ذخیره سلول‌های چربی در لایه سلولیت می‌شود. این مساله همچنین باعث کند شدن تولید کلاژن و الاستین و شل شدن پوست نیز می‌گردد.

♦ دریافت ماساژ‌های پوستی مرتب

برای سایش سلولیت‌ها یا جلوگیری از تشکیل سلولیت، ماساژ پوست زیر دوش یا ماساژ با روغن مفید است. ماساژ جریان خون را بهبود می‌بخشد و مایعات اضافی را از بین می‌برد. کرم‌های حاوی عصاره‌های گیاهی نیز ممکن است پوست را برای مدتی زیباتر کنند. به عنوان مثال، محصولات حاوی کافئین می‌توانند به سفت شدن سریع پوست در حین ماساژ کمک کنند.

در موارد حاد که فرد از وجود این عارضه در بدن خود إحساس ناخوشایند و نامطلوبی دارد می‌تواند توسط یکی از اقدامات زیر نسبت به مقابله و درمان سلولیت اقدام نماید:

♦ لیپوساکشن

از آن ‌جایی که سلولیت از نظر برخی افراد یک مشکل چربی زیرپوستی محسوب می‌شود، به نظر منطقی می‌رسد که یک روش کاهش چربی مانند لیپوساکشن بتواند سلولیت را از بین ببرد. پزشک لوله‌ای را از طریق یک برش کوچک وارد بافت بدن نموده و سپس سلول‌های چربی را برای همیشه حذف می‌کند. این کار به بهبود قطعی شکل بدن و از بین بردن چربی‌های سرسخت کمک می‌کند. اما واقعیت این است که تنها کاری که لیپوساکشن انجام نمی‌دهد این است که سلولیت را کاهش دهد!

♦ لیزر

ابتدا ماساژ مکشی انجام می‌شود که گردش خون را در پوست بهبود می‌دهد و باعث می‌شود تخلیه لنفاوی بهتر صورت گیرد. این عمل به هیچ وجه دردناک نیست. بسیاری از بیماران درمان سلولیت با تری اکتیو را تجربه خوشایندی می‌دانند که شبیه به ماساژی لذت‌بخش است. سپس انرژی لیزر وارد میدان می‌شود که پوست زیرین را گرم می‌کند تا کلاژن تولید شود و بافت پوست بهبود یابد. در مرحله سوم نیز بافت سرد می‌شود.

♦ رادیو فرکانسی یا RF

درمان‌هایی که از فرکانس رادیویی (RF) یا سونوگرافی متمرکز با شدت بالا استفاده می‌کنند می‌توانند پوست افتاده را سفت و تقویت کنند و در نتیجه ظاهر سلولیت را کاهش دهند.

♦ مزوتراپی

مزوتراپی برای کاهش چربی درسلولیت است همچنین جهت بهبود گردش خون ودرنتیجه صاف و هموار ساختن پوست به کار می‌برد.

♦ کرم‌های رفع سلولیت

رتینول می‌تواند ظاهر و بافت پوست را بهبود بخشیده و از سلولیت جلوگیری نموده یا آن را درمان کند. رتینول با ضخیم کردن لایه بیرونی پوست به پوشاندن نواحی ناهموار زیرین کمک می‌کند.