کبد چرب چیست؟

کبد یکی از ارگان های حیاتی بدن است که سم زدایی از دارو ها، دفع محصولات زائد ناشی از تخریب و نوسازی گلبول های قرمز خون به صورت صفرا، تولید فاکتور های انعقادی خون، ذخیره قند به صورت گلیکوژن و نیز تنظیم سوخت و ساز قند و چربی از مهمترین نقش های آن در بدن می باشد؛ البته نقش کبد در جذب چربی و دفاع در مقابل میکروب ها و سموم جذب شده از راه مواد غذایی را نیز نباید نادیده گرفت.

 در واقع بیماری کبد چرب شایع ترین اختلالات متابولیسم و نوعی التهاب در بدن است وکه  چربی اضافی در سلول‌های کبدی یا «هپاتوسیت‌ها» انباشته می شود.

انواع کبد چرب

 می توان به دسته های زیر تقسیم کرد:

✦ بیماری کبد چرب الکلی (ALD)

بنابراین نوشیدن مقدار متوسط یا زیاد الکل منجر به بروز کبد چرب است. در صورت مصرف خیلی بالا بیماری کبد چرب حاد رخ خواهد داد.

✦ بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD)

چربی اضافه در کبد عامل دیگر ابتلا به بیماری کبد چرب است. شاید این حالت غیر طبیعی به نظر برسد ولی در صورت آسیب و التهاب این بیماری خطرناک بشمار میرود.از انواع کبد چرب بیماری کبد چرب غیر الکلی در افراد دارای اضافه وزن یا چاقی، مبتلا به دیابت، کلسترول بالا یا تری گلیسیرید بالا هستند، ایجاد می‌شود. کاهش سریع وزن و عادت بد غذایی نیز ممکن است منجر به بیماری کبد چرب غیر الکلی شود.

✦استاتو هپاتیت غیرالکلی (NASH) و استاتو هپاتیت الکلی

افرادی که الکل کمی مصرف کرده یا اصلا مصرف نمی کنند به این بیماری از انواع کبد چرب که بسیار شبیه بیماری کبد چرب الکلیست دچار می شوند. استاتو هپاتیت غیرالکلی یا NASH می تواند به تخریب دائمی کبد منجر شود. استئات هپاتیت غیر الکلی (NASH) التهاب کبد و آسیب‌های ناشی از تجمع چربی در کبد است. در بسیاری از افراد تجمع چربی در کبد وجود دارد و برای اکثر افراد باعث ایجاد علائم و مشکلی نمی‌شود. اما در برخی افراد، چربی باعث التهاب شده و به سلول‌های کبد آسیب می رساند. به دلیل صدمه و آسیب، کبد همانطور که باید عمل نمی‌کند.

سیروز کبد

 . این امر به این دلیل است که ایجاد چربی به سلول‌های کبد شما آسیب می‌رساند و باعث التهاب آنها می‌شود. کبد شما تنها اندام بدن شماست که می‌تواند با جایگزین کردن سلول‌های آسیب دیده قدیمی با سلول‌های جدید، خود را بازسازی کند. همانطور که کبد شما برای خلاص شدن از شر چربی تلاش می‌کند، بافت اسکار ایجاد می‌شود و ‌انتقال کربن مواد مغذی به بدن و افزایش فشار در رگ‌های اطراف بدن برای کبد شما دشوار می شود.

.بیماری کبد چرب شامل طیفی از بیماری خفیف کبد به صورت تجمع چربی در سلول های کبدی است که در سیر خود ممکن است در گروهی از بیماران التهاب سلول کبدی ایجاد شده و با تخریب سلول کبدی به بیماری مزمن و غیر قابل برگشت به نام سیروز منتهی شود.

علائم بیماری کبد چرب

علائم بیماری کبد چرب خاموش و بسیار آهسته است نشانه ها در مراحل ابتدایی بروز نمی کند :

❃ علائم  کبد چرب

✦ خستگی

✦ چاقی و اضافه وزن

✦ چاقی پیامد‌های منفی بر روی سوخت و ساز سلولی داشته و باعث پیشرفت التهاب و تبدیل کبد چرب غیر الکلی به التهاب کبدی می‌شود که مرحله غیر قابل برگشت این بیماری به حساب می‌آید.

✦ کاهش وزن و اشتها

✦ ضعف

✦ تهوع

✦ سردرگمی، اختلال در قضاوت، مشکلات در تمرکز

✦ درد در مرکز و یا قسمت بالایی سمت راست شک

✦ بزرگ شدن کبد

✦ تغییر رنگ و تیره شدن یک تکه از پوست که معمولا در گردن و یا در زیر بغل بروز می کند

❃  علائم سیروز کبدی

✦شکم متورم

✦ زردی ( یرقان )

✦ رگ های خونی بزرگ شده در زیر پوست که معمولا با ظاهر  کف دست قرمز دیده می شود.

✦ سینه های بزرگتر از حد معمول در مردان(ژنیکوماستی)

✦ پوست و چشم هایی که به دلیل بیماری به نام یرقان مایل به زرد به نظر می رسند

علت بیماری کبد چرب

✦ دیابت (مقاومت به انسولین در این افراد دیابتی با تجمع چربی در کبد ارتباط مستقیم دارد، از همین رو، شانس ابتلا به بیماری چربی کبد در افراد مبتلا به دیابت یا چاقی بالاتر از سایرین خواهد بود.)

✦ داشتن سطوح بالای چربی در خون، مانند کلسترول و تری گلیسرید، (کلسترول بد (LDL) بالا یا کلسترول خوب (HDL) پایین)

✦ سطح بالای قند خون

✦ ژن‌ها

 برخی ژن‌ها ممکن است احتمال ابتلا به بیماری کبد چرب را افزایش دهند

✦ رژیم غذایی و وضعیت دستگاه گوارش

طبق بررسی دانشمندان تفاوت‌هایی بین بیماری کبد چرب و میکروبیوم (باکتری‌های موجود در دستگاه گوارش) پی برده‌اند

✦  مصرف الکل به مقدار زیاد

✦ افرادی که دچار سوء تغذیه هستند

✦ کاهش وزن های سریع، (سوء تغذیه)

✦  فشار خون بالا

✦  مصرف برخی داروها، مانند کورتیکواستروئیدها و برخی داروهای سرطان

ا✦ بتلا به عفونت های خاص، مانند هپاتیت C

✦ سندرم تخمدان پلی کیستیک

✦ آپنه خواب

✦ تیروئید کم کار (کم کاری تیروئید)

✦غده هیپوفیز کم کار (هیپوفونکسیون)

✦ اختلالات متابولیکی خاص، از جمله سندرم متابولیک

✦سندروم متابولیک مجموعه‌ای از اختلالات است که وقتی همراه با هم اتفاق بیفتند، خطر بیماری قلبی، سکته و دیابت نوع ۲ را افزایش می‌دهند. این اختلالات شامل فشارخون بالا، قند خون بالا، چربی بالای دور کمر و سطوح غیرطبیعی کلسترول یا تری گلیسیرید می‌شود

مصرف بیش از حد برخی داروها مانند استامینوفن

✦ بارداری

عوارض کبد چرب چیست؟

✦ کبد بزرگتر از حد معمول

البته اغلب علائمی ایجاد نمی کند، اما ممکن است در سمت راست بالای شکم درد یا احساس ناراحتی داشته باشید.

هپاتیت الکلی: این تورم در کبد است که می تواند باعث تب، حالت تهوع، استفراغ، درد شکم و یرقان (پوست و چشم مایل به زرد) شود.

✦  سیروز الکلی

 این تجمع بافت اسکار در کبد شما است. می تواند علائمی مشابه هپاتیت الکلی و سایر علایم زیر را ایجاد کند:

آسیت(انباشته شدن مقدار زیادی مایع در شکم)

✦  فشار خون بالا در کبد

✦  خونریزی در بدن

✦  سردرگمی و تغییر در رفتار و خلق و خو

✦  نارسایی کبد (به معنای از کار افتادن کبد) که می تواند کشنده باشد.

✦ عوارض قلبی عروقی

اثرات سندروم متابولیک و مقاومت به انسولین بر روی اعضاء حیاتی بدن مانند سیستم قلب و عروق و سیستم اعصاب می باشد

در مرحله سیروز

✦خونریزی گوارشی

✦نارسایی  کبدی

✦ تورم شکم ناشی از احتباس مایع (آسیت)

✦ بدخیمی سلول کبدی دیده می شود( سرطان )

آنچه برای کبد چرب ضرر دارد

. فست فودها و غذاهای چرب، سرخ کردنی ها

. مصرف شیرینی جات آن هم زیاد

. چیپس و پفک و کیک و …( هله هوله ها)

.  مصرف زیاد سردیجات

. مصرف نادرست مایعات هنگام میل وعده غذایی، بهترین زمان نوشیدن مایعات آب و … نیم ساعت قبل از صرف غذا یا یک ساعت پس از میل غذا است.

. نوشیدن آب یخ (مخصوصا آبی که درون آن یخ است.)

تشخیص بیماری کبد چرب

 بررسی شرح حال و سابقه‌ی پزشکی

پزشک ، سابقه‌ی ابتلا به اختلالاتی که احتمال بیماری کبد چرب را افزایش می‌دهد، بررسی می‌نماید. این اختلالات عبارتند از:

.  اضافه وزن یا چاقی

.  مقاومت به انسولین یا دیابت نوع 2

.  سطح بالای تری‌گلیسیرید یا سطح غیرطبیعی کلسترول خون

.  سندرم متابولیک

همچنین، پزشک در مورد عواملی مانند رژیم غذایی ،سبک زندگی ، بی‌تحرکی، داشتن رژیم غذایی سرشار از قند یا نوشیدن نوشیدنی‌های شیرین ، مصرف الکل  سوالاتی را مطرح می‌کند.

 معاینه فیزیکی

. محاسبه وزن و قد ما را برای شاخص توده بدنی (BMI)

. بررسی اندازه کبد (بزرگ شدن کبد)

. علائم مقاومت به انسولین، مانند لکه‌های پوستی تیره روی بند انگشت، آرنج و زانو

. علائم سیروز، مانند بزرگ شدن طحال، آسیت (تجمع مایع در حفره شکم) و تحلیل عضلات

آزمایشات بیوشیمی

آزمایش‌هایی که عملکرد کبد را بررسی می کنند نظیر اندازه گیری آلبومین، اندازه گیری وضعیت انعقادی خون (PT) و سطح بیلیروبین خون.

آزمایش‌هایی که سطح آنزیم‌های کبدی را مورد سنجش قرار می‌دهند مانند اندازه گیری سطح دو آنزیم AST و ALT.

روش‌های تصویربرداری

. سونوگرافی

. سی‌تی‌اسکن

. تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI)

بیوپسی (نمونه‌برداری)

. بیوپسی کبد تنها روشی است که به کمک آن می‌توان به تشخیص قطعی استئاتوهپاتیت غیرالکلی رسید و به وضوح شدت بیماری را بررسی نمود.

. فیبرواسکن : علاوه بر این، بیوپسی کبد می‌تواند فیبروز را در مراحل اولیه نشان دهد

درمان و پیشگیری از بیماری کبد چرب

پیشگیری

✦ ورزش و فعالیت بدنی منظم

✦ محدود کردن حجم وعده‌های غذایی خود و حفظ وزن سالم

✦ رژیم غذایی سالم شامل

. دریافت میوه و سبزیجات بیشتر.

. افزایش مصرف ماهی و

. غذاهای پر فیبر،

. کاهش مصرف کربوهیدرات

. محدود کردن مصرف چربی‌هایی که کالری بالایی دارند و شانس ابتلا به چاقی را افزایش می‌دهند.

. ممنوعیت مصرف قندهای ساده ، چربی های اشباع و ترانس ، نمک

. جایگزینی چربی‌های اشباع شده (مانند کره حیوانی) و چربی‌های ترانس (مانند چربی موجود در بسیاری از تنقلات ناسالم مانند چیپس) در رژیم غذایی با چربی‌های غیراشباع (مانند بسیاری از روغن‌های گیاهی، آجیل و …)، به ویژه اسیدهای چرب امگا 3 که می‌توانند احتمال ابتلا به بیماری قلبی را کاهش دهد.

. اجتناب از مصرف غذاها و نوشیدنی‌هایی که حاوی مقادیر زیادی قندهای ساده به ویژه فروکتوز هستند. فروکتوز در نوشابه‌های شیرین شده، نوشیدنی‌های ورزشی و آب میوه‌ها یافت می‌شود.

درمان

مهمترین بخش درمان بیماری کبد چرب مرتبط با الکل، قطع مصرف الکل است.

کاهش وزن می‌تواند باعث کاهش چربی، التهاب و فیبروز در بافت کبد شود.پزشکان کاهش تدریجی وزن را برای بهبود بیماری کبد چرب توصیه می‌کنند. باید به یاد داشته باشیم که کاهش سریع وزن و سوء تغذیه می‌تواند باعث تشدید بیماری کبدی شود.

. داروها

تاکنون هیچ دارویی برای درمان بیماری کبد چرب تایید نشده است.

لازم است پیش از استفاده از مکمل‌های غذایی یا ترکیبات گیاهی با پزشک خود مشورت کنیم؛ چراکه برخی از داروهای گیاهی می‌توانند به کبد آسیب برسانند.

دارو کاهش وزن در صورت لزوم

.  جراحی

اگر استئاتوهپاتیت غیرالکلی منجر به سیروز شود، می‌توان بسیاری از عوارض سیروز را با داروها، مداخلات پزشکی و جراحی درمان کرد.

 افراد مبتلا به نارسایی کبد یا سرطان کبد ممکن است برای بازیابی سلامت خود نیاز به پیوند کبد داشته باشند.

.جراحی های کاهش وزن در صورت لزوم