تعریف بورس (BURSAE)

در بدن انسان به هنگام حرکت مفاصل، بافت هایی مانند تاندون ها، لیگامان ها، عضلات و پوست بر روی استخوان حرکت می کنند. بورس ها (bursae) ، هر بورس با پوششی از سلول‌های خاص به نام سلول‌های سینوویال پوشیده شده است که مایعی غنی از کلاژن و پروتئین را ترشح می‌کند و بین بافت‌هایی مانند تاندون‌ها و استخوان‌ها قرار دارد ، این مایع سینویال مانند یک روان کننده بین قسمت‌های متحرک بدن عمل می‌کند؛ مانند بالشتک  و یک ضربه‌گیر عمل کرده و لغزش سطوح بر روی یکدیگر را تسهیل می نمایند.حدود 160 بورس در کل بدن انسان وجود دارد.، از جمله مناطقی که بورس ها در آنجا قرار دارند می توان به اطراف مفاصل شانه، آرنج، لگن و زانو اشاره نمود. به التهاب بورس، بورسیت گفته می‌شود.

انواع بورسیت

• بورسیت مزمن

 شایع‌ترین علت ابتلا به بورسیت مزمن، ضربات جزئی است که ممکن است به بورس شانه (ساب دلتوئید) به دلیل انجام حرکات مکرر مانند پرتاب توپ بیسبال است. یک مثال دیگر در مورد بورسیت مزمن، بورسیت کشک زانو (در جلوی زانو) است که به دلیل زانو زدن طولانی مدت یا مکرر روی سطوح سخت یا سایش زانو به زمین یا فرش ایجاد می‌شود.

• بورسیت حاد

ضربه مستقیم (مانند خوردن تصادفی و ناگهانی زانو به میز) می‌تواند باعث نشت خون در بورس شود. این ضربه باعث بروز التهاب دردناک و تورم می‌شود.

علل ابتلا به بورس

برخی از علل بورسیت عبارتند از:

• فعالیت شدید و بیش از حد (تکراری )

بورسیت بدنبال حرکات تکراری مفاصل و یا قرار گرفتن در وضعیت های بدنی که باعث افزایش فشار بر مفصل و بورس می شوند ایجاد می گردد برای مثال افرادی که بدون توقف و استراحت از یکی از مفاصل بدن خود کار می­ کشند در معرض بروز بورسیت هستند .

• ضربه خوردن

آسیب‌دیدگی‌های مکرر یا ضربه مستقیم به بورس باعث بروز بورسیت التهابی می‌شود.

• عفونت باکتریایی

_ بورسیتی که نزدیک به سطح پوست باشد بیشتر در معرض ابتلا به بیماری عفونت‌های باکتریایی به نام بورسیت عفونی است. عموماً باکتری‌های استافیلوکوس آرئوس یا استافیلوکوس اپیدرمیس باعث ابتلا به بورسیت عفونی یا سپتیک می‌شوند.

_ افراد مبتلا به دیابت، برخی بیماری‌های کلیوی و افرادی که سیستم ایمنی بدن آنها به دلیل مصرف برخی داروهای کورتیزونی (درمان‌های استروئیدی) ضعیف شده است و آنهایی که روی بورس دچار زخم هستند بیشتر در معرض ابتلا به بورسیت عفونی یا سپتیک هستند. بیشتر بیماران مبتلا به بورسیت سپتیک را مردان تشکیل می‌دهند.

• وجود برخی بیماری های زمینه ای

نقرس، دیابت، آرتروز و روماتیسم مفصلی.

• بیماری‌های روماتیسمی

افراد مبتلا به برخی بیماری‌های روماتیسمی مانند نقرس نیز ممکن است به دلیل تجمع کریستال‌ها دچار بورسیت شوند. زمانی که کریستال‌ها در بورس شکل می‌گیرند، باعث التهاب و در نتیجه ابتلا به بورسیت می‌شوند.

• سن

با افزایش سن خطر بروز این بیماری افزایش می یابد.

• شغل

انجام فعالیت های تکراری و یا ایجاد فشار طولانی مدت بر روی مفاصل ، فرد را در معرض ابتلا به بورسیت قرار می دهند. مشاغل مستعد کننده به بورسیت می توان به نقاشی، باغبانی و نوازند گان سازهای موسیقی و .... که طولانی مدت بر روی زمین زانو می زنند اشاره نمود.

• چاقی و اضافه وزن

 افراد دچار اضافه وزن در معرض خطر ابتلا به بورسیت زانو و لگن می باشند.

علائم بورسیت کدامند؟

• درد شدید و ناتوان کننده در مفصل (به خصوص هنگام لمس ناحیه ملتهب)

• وجود تورم، قرمزی و یا ضایعات پوستی بر روی ناحیه درگیر

• خشکی و سفتی مفصل

• راه رفتن دشوار به ویژه در بورسیت لگن و اطراف پاشنه پا

• در صورت وجود بورسیت عفونی،  بیمار دچار تب و بی حالی نیز می باشد که نیاز به مراجعه فوری به پزشک می باشد.

• ناتوانی در حرکت دادن مفصل که بطور ناگهانی ایجاد شود

• وجود تب و بی حالی

شانه، آرنج، زانو و پاها بیشتر از سایر قسمت‌های بدن در معرض ابتلا به بورسیت هستند.

• شانه

در شانه، بورس ساب اکرومیال، تاندون سوپراسپیناتوس را از استخوان روی آن و عضله دلتوئید جدا می‌کند. این بورس معمولاً به دلیل آسیب‌دیدگی ساختارهای اطراف آن و غالباً آسیب‌دیدگی روتاتور کاف دچار التهاب می‌شود. در صورت ابتلا به بورسیت، دامنه حرکتی شانه محدود شده و درد در کنار و جلوی شانه بروز می‌کند.

علائم :

• بالا بردن اجسام در بالای سر یا فعالیت‌های کششی ناراحت‌کننده

• درد غالباً در هنگام شب تشدید می‌شود

• دامنه حرکتی فعال شانه معمولاً کاهش یافته و در برخی نقاط دچار حساسیت به لمس می‌شود.

. آرنج

بورسیت نوک آرنج، بورسیت اولکرانون شایع‌ترین نوع بورسیت است. ابتلا به عفونت نیز در این بورسیت شایع است.

این بورس معمولاً بیشتر در معرض آسیب‌دیدگی و ضربات مستقیم یا حرکات تکراری ناشی از خم و راست کردن آرنج (مثلاً در زمان نقاشی کردن) ایجاد می شود .

علائم :

• درد ممکن است با خم کردن آرنج افزایش یابد زیرا در این صورت تنش روی بورس بیشتر می‌شود.

. زانو

 بورسیت جلوی کشکک زانو

 جلوی کشکک زانو ممکن است به دلیل آسیب‌دیدگی‌های تدریجی (مانند زانو زدن) یا ضربات شدید به زانو دچار التهاب شود. تورم ممکن است 7 تا 10 روز پس از آسیب‌دیدگی – معمولاً پس از زمین خوردن- ایجاد شود.

 بورسیت پِس آنسرین

 بورس پِس آنسرین یک بورس پروانه‌ای شکل است که بین سه تاندون اصلی در داخل زانو قرار گرفته است.

این نوع از بورسیت غالباً در زنان میانسالی که اضافه وزن و پوکی استخوان دارند و در افراد مبتلا به آرتریت ( التهاب مفصل ) دیده می‌شود.

بورسیت پِس آنسرین همچنین ، به دلیل استفاده بیش از حد از مفصل یا آسیب‌دیدگی‌های ورزشی در افرادی که مسیرهای طولانی می‌دوند نیز دیده می‌شود

علائم :

درد زمانی ایجاد می‌شود که زانو خم می‌شود و نیز در هنگام شب تشدید می‌شود و غالباً در صورت استفاده از یک بالش بین ران‌ها این درد در هنگام خواب تسکین می‌یابد.

درد در قسمت‌های داخلی کشاله ران و میانه ساق وکه  معمولاً در هنگام بالا رفتن از پله‌ها و در هنگام خم و راست کردن زانو تشدید می‌شود.

. مچ پا

بورسیت رتروکالکانئال زمانی ایجاد می‌شود که بورس زیر تاندون آشیل درپشت پاشنه پا دچار التهاب شود. معمولاً این عارضه به دلیل آسیب‌دیدگی‌های ناشی از استفاده از کفش‌های نامناسب (غالباً کفش‌های پاشنه بلند) یا پیاده ‌روی طولانی مدت ایجاد می‌شود همچنین این آسیب‌دیدگی‌ها ممکن است باعث ابتلا به تاندونیت آشیل نیز شوند. بورسیت در این قسمت از بدن غالباً به دلیل استفاده بیش از حد از مفصل در ورزشکاران جوان، اسکیت‌بازان و افرادی که برنامه‌های تمرینی جدید مانند پیاده‌ روی یا پرش را شروع می‌کنند دیده می‌شود. درد معمولاً در پشت پاشنه پا ایجاد می‌شود و با کشش پسیو(حرکات کششی فعال )  یا خم شدن‌های بلندمدت بیشتر می‌شود.

. باسن‌ها

بورسیت اسکیوپلوتئال باعث التهاب بورس ایسکیال که بین پایین استخوان لگن و عضله گلوتوس ماکسیموس (یک طرف باسن) قرار دارد می‌شود. تورم ممکن است به دلیل نشستن‌های طولانی مدت روی یک سطح سخت ایجاد شود ، مانند دوچرخه سواری.  در (گذشته به بورسیت اسکیوگلوتئال، نشیمنگاه بافندگان نیز گفته می‌شود زیرا این بیماری بیشتر در بافندگان به دلیل نوع نشستن آنها دیده می‌شده است) .

علائم :

• درد در هنگام نشستن یا راه رفتن احساس می‌شود

• فشار مستقیم روی ناحیه آسیب‌دیده موجب بروز درد تیزی می‌شود

• درد ممکن است به سمت پایین کشاله ران نیز کشیده شود

• استخوان شرمگاهی دچار حساسیت به لمس می‌شود که ممکن است با خم و راست کردن پا نیز تشدید شود

• درد در هنگام دراز کشیدن و خم کردن غیرفعال لگن تشدید شود

• بیمار ممکن است باسنی که دچار درد است را در هنگام نشستن بالا نگه دارد

• احتمالاً بیمار برای بلند شدن روی نوک انگشتان پا در طرفی که آسیب دیده است مشکل خواهد داشت

• لگن

بورس ایلیوپسوآس بزرگ‌ترین بورس در بدن است و که در عمق جلوی مفصل لگن قرار دارد.

علائم :

 ابتلا به بورسیت در این قسمت معمولاً با مشکلات لگن مانند آسیب‌دیدگی (به خصوص به دلیل دوندگی) یا آرتریت ( التهاب مفصل) ارتباط دارد.

• درد ناشی از ابتلا به بورسیت ایلیوسوآس به سمت جلوی قسمت میانی ران تا زانو کشیده می‌شود و در زمانی که لگن صاف یا چرخیده است تشدید می‌شود.

• صاف کردن لگن در هنگام پیاده‌ روی باعث بروز درد می‌شود و در نتیجه فرد در هنگام راه رفتن ممکن است به سمت آسیب‌دیده بلند و مجبور به برداشتن گام‌های کوتاه ‌تر شود.

• ممکن است فرد در ناحیه کشاله ران دچار حساسیت به لمس شود.

• همچنین در صورتی که عصب‌ها توسط بورس ملتهب تحت فشار قرار گیرند ممکن است فرد دچار بیحسی یا احساس گزگز شود.

• ران

بورس تروکانتریک در قسمت خارجی ران روی لگن ممکن است ملتهب شده و باعث ایجاد بورسیت تروکانتریک شود. بورسیت تروکانتریک بسیار شایع است و بیشتر در زنان میانسال که اضافه وزن دارند دیده می‌شود.

علائم :

• بورسیت تروکانتریک باعث بروز درد عمیق در یک طرف ران می‌شود که ممکن است به سمت باسن‌ها یا یک طرف زانو کشیده شود.

• درد در هنگام انجام فعالیت، فشار موضعی یا کشش تشدید می‌شود.

• درد غالباً در هنگام شب شدیدتر شده و خوابیدن روی سمت آسیب‌ دیده را با مشکل مواجه می‌کند.

تشخیص بورسیت

پس از انجام و بررسی معاینات بالینی کامل ، معمولاً پزشک سوابق کامل بیمار را از زمان شروع علائم بررسی کرده و از وی می‌خواهد که در مورد حرکات و فعالیت‌هایی که باعث افزایش یا کاهش درد او می‌شوند توضیح دهد و همچنین در صورت وجود، مشکلات دیگر پزشکی شما باید به پزشک اطلاع دهید.

• آزمایش خون

 پزشک ممکن است انجام آزمایش خون را به منظور رد احتمال ابتلا به عفونت یا تست شمارش کامل سلول های خون (CBC)، تست قند ناشتا و بررسی HbA1C، تست های بررسی عملکرد تیروئید و کلیه، تست های روماتولوژیک و همینطور بررسی سطح اسیداوریک خون و سایر مواردی که با توجه به بیماری های زمینه ای هر فرد در صورت لزوم درخواست کند.

 •عکس‌برداری به وسیله اشعه ایکس

 معمولاً این کار مفید نیست اما پزشک ممکن است از آن برای تشخیص آسیب‌ها یا بیماری‌های دیگر نظیر شکستگی و دررفتگی استفاده نماید. ام آر آی و سی تی اسکن نیز برای رد احتمال ابتلا به بیماری‌های دیگر انجام می‌شوند.

 •برداشتن مایع

ممکن است پزشک به وسیله یک سوزن، مایعی از بورس برداشته و برای تست به آزمایشگاه ارسال نماید. این آنالیز به تشخیص علت ابتلا به بورسیت (عفونت، روماتیسم یا ضربه خوردن) کمک می‌کند. احتمال ابتلا به عفونت در بورسیت زانو و آرنج بیشتر است. برداشتن مایع ممکن است تا حدودی درد را نیز کاهش دهد.

پیشگیری کردن از وقوع بورسیت

اگرچه در تمام موارد نمی توان از بروز بورسیت پیشگیری نمود، با رعایت نکات زیر می توان خطر عود یا بدتر شدن التهاب را کاهش داد :

 • مراقبت کردن از مفاصلی( و بورس ها ) که کارکرد بیشتری دارند (مانند مفاصل  کتف، زانو و مچ پا )  با انجام ورزش های منظم جهت تقویت قوای ماهیچه­ای بدن و انعطاف عضلات و مفاصل با استفاده از ابزارهای کمکی به طوری که فشار اصلی از روی مفاصل و بورس ها برداشته شود ، بعنوان مثال افرادی که برای مدت طولانی در حالت نشسته هستند بهتر است از کوسن یا بالشتک مناسب استفاده نمایند.

• یکی از دلایل شایعِ بروز بورسیت زانو و مچ پا، استفاده از کفش ­های نامناسب است. اگر قصد دارید به مدت زیادی پیاده­ روی کنید لازم است که از کفش مناسب استفاده کنید.

•  بستنِ زانو­بند بدلیل قرار دادن زانو شما در وضعیت مناسب، می­تواند در طول انجام ورزش یا پیاده ­روی تا حدود بسیار زیادی از ایجاد و تحمیل فشار مضاعف به زانو پیشگیری کرد.

• استراحت کردن بین حرکات تکرار شونده بسیار مهم است اگر شغلی دارید که لازم است به حرکات تکرار شونده مشغول باشید، لازم است که در بازه ­های زمانی مشخص به استراحت بپردازید

• اجتناب از انجام حرکات تکراری و قرار گرفتن طولانی مدت در وضعیت های مشخص که باعث فشار بر روی مفاصل می گردند به عنوان مثال نشستن و یا زانو زدن بر روی سطوح سفت

• گرم کردن بدن پیش از انجام ورزش بسیار اهمیت دارد. انجام حرکات هوازی پیش از شدت گرفتن حرکات ورزشی تأثیر چشمگیری در کم کردن احتمال بروز مشکلات بورسیتی دارد.

• در صورت احساس درد حین انجام فعالیت، بهتر است فعالیت متوقف شود.

• کاهش وزن به منظور کاهش فشار بر مفاصل

درمان پزشکی بورسیت

در صورت عدم شروع درمان مناسب ، فرد دچار بورسیت مزمن به همراه دوره های تشدید و عود علایم می گردد که نتیجه آن کاهش عملکرد و افت کیفیت زندگی فرد می باشد.

درمان اولیه بورسیت به صورت غیرجراحی و شامل موارد زیر می باشد:

دارویی

• تزریق کورتیزون

 اگر بورسیت، عفونی نباشد، ممکن است پزشک برای کاهش التهاب، کورتیکواستروید در آن تزریق نماید.

• تزریق کورتیکوستروئید

 تزریق ترکیب کورتیکوستروئید و داروهای بی حسی یکی از روش های موثر در درمان بورسیت می باشد که باعث بهبود علایم به مدت چندین ماه و یا بطور دائم می گردد.

 • مصرف آنتی‌بیوتیک

اگر بورسیت، عفونی باشد توسط یک سوزن تخلیه می‌شود. پزشک قرص‌های آنتی‌بیوتیک را تجویز می‌کند. اگر عفونت شدید باشد و به آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی واکنش نشان ندهد یا اگر سیستم ایمنی بدن به هر دلیلی ضعیف شده باشد، ممکن است لازم شود که در بیمارستان بستری شده و به شما آنتی‌بیوتیک‌های داخل وریدی تزریق شود. البته بیشتر عفونت‌های ناشی از ابتلا به بورسیت در منزل به راحتی مدیریت می‌شوند.

• فیزیوتراپی

از دیگر روش ­های درمانی انجام ورزش­های مرتبط با محل آسیب دیده است. همچنین ممکن است چند جلسه فیزیوتراپی نیز به فرد بیمار توصیه شود که در کم شدن درد ناشی از بورسیت بسیار مؤثر است.

• جراحی

در صورت عدم پاسخ به روش های درمانی غیرجراحی و وجود درد و علائم طولانی و آزاردهنده، استفاده از روش های جراحی پیشنهاد می گردد.

• تغییر سبک زندگی و  روش‌های درمان خانگی

درمان‌های خانگی بورسیت شامل محافظت، استراحت، استفاده از یخ، کمپرس کردن، بالا نگه داشتن و دارودرمانی می‌شود.

• بهتر است در اوایل بیماری، استراحت کرده و از حرکات زیاد و سنگین اجتناب گردد. به عنوان مثال، افراد با درد شدید ناحیه شانه بعلت بورسیت این ناحیه، برای مدتی از بلند کردن و حمل وسایل سنگین اجتناب کرده و از بازوبند استفاده نمایند و یا مبتلایان به بورسیت اطراف زانو از زانو زدن بر روی سطوح سفت پرهیز کنند. برای محافظت از بورس از پد استفاده می‌شود به خصوص برای بورس‌هایی که در نزدیکی سطح پوست زانو و مچ پا قرار دارند. افراد دارای بورسیت اطراف پاشنه نیز بهتر از پدهای پاشنه استفاده کنند که باعث کاهش فشار و ضربه به پاشنه می شود

• فعالیت‌های ورزشی دیگری را انتخاب کنید که در آن حرکاتی که باعث بروز درد می‌شوند وجود نداشته باشد. شنا کردن یک ورزش مفید و مؤثر است.

• بالا نگه داشتن مفصل درگیر جهت کاهش تورم

• در روزهای اول جهت کاهش درد، تورم و التهاب استفاده  کمپرس  سرد و بالا نگه داشتن ناحیه آسیب‌دیده مفید خواهد بود. بهتر است یخ را داخل حوله گذاشته و از تماس مستقیم یخ با پوست اجتناب گردد

• استفاده از باندهای الاستیکی به خصوص در زانوها و آرنج‌ها می‌تواند مفید باشد. قسمت آسیب‌دیده را بالاتر از سطح قلب نگه دارید تا از تجمع خون جلوگیری شود.

• در صورت بورسیت ناحیه لگن، استفاده از عصای زیر بغل به مدت چند هفته جهت کاهش فشار بر روی مفصل مبتلا

• داروهایی نظیر آسپیرین یا ایبوپروفن (آدویل) در کاهش التهاب و درد مؤثر هستند. قبل از مصرف این داروها و در صورتی که داروهای رقیق‌کننده دیگر خون مصرف می‌کنید یا سابقه ابتلا به زخم معده یا بیماری‌های کلیوی دارید با پزشک مشورت کنید.

مصرف کوتاه مدت داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن، باعث کاهش التهاب و تجمع مایع داخل بورس شده و موجب کاهش درد می گردند.

• تقویت عضلات  با انجام ورزش های کششی و تقویتی به خصوص عضلات اطراف مفاصل باعث کاهش درد، کاهش آسیب مفاصل و هم چنین کاهش خطر عود بیماری می شوند