سرطان پانکراس چیست ؟

علت آن چیست ؟

لوزالمعده نقش مهمی در تنظیم سطح قند خون دارد زیرا انسولین و گلوکاگون را می‌سازد که دو هورمون اساسی در تنظیم سطح قند خون محسوب می‌شوند. به تقسیم بی‌ رویه سلول‌ها سرطان گفته می‌شود .سرطان لوزالمعده زمانی رخ می‌دهد که جهش‌هایی در سلول‌های لوزالمعده منجر به تکثیر خارج از کنترل آن‌ها شود. این جهش‌ها به سلول‌ها می‌گویند که بدون کنترل رشد کنند و پس از مرگ سلول‌های طبیعی به زندگی خود ادامه دهند. این رشد ناهنجار و غیرطبیعی باعث به وجود آمدن توده‌ای از سلول‌ها در پانکراس می‌شود.

انواع سرطان پانکراس

گاهی اوقات، توده‌های پانکراس خوش‌خیم و غیرسرطانی هستند اما گاهی بدخیم هستند و به سرطان پانکراس منتهی می‌شوند.

زمانی که سلول‌های سرطانی پانکراس درمان نشوند، می‌توانند به اندام‌ها و رگ‌های خونی مجاور و قسمت‌های دوردست بدن گسترش یابند. این نوع سرطان، آدنوکارسینوم پانکراس یا سرطان برون ریز پانکراس نامیده می‌شود.

در موارد کمتر، سرطان می‌تواند در سلول‌های تولیدکننده هورمون یا سلول‌های عصبی غدد درون ریز پانکراس ایجاد شود. این نوع سرطان، تومورهای عصبی غدد پانکراس، تومورهای سلول جزایر یا سرطان غدد درون ریز پانکراس نامیده می‌شوند

به دلیل محل قرارگیری غده پانکراس، سرطان این محل عموماً دیر تشخیص داده می‌شود و تا مراحل پیشرفته علامتدار نمی‌شود. 

علائم و نشانه‌های سرطان لوزالمعده 

این نوع سرطان عموماً تا زمانی که به مراحل پیشرفته نرسد، علامتی ایجاد نمی‌کند. از این رو هیچ علامتی نیست که در مراحل اولیه سرطان لوزالمعده را نشان دهد.

. درد شکمی که به پشت منتقل می شود

. از دست دادن اشتها یا کاهش وزن ناخواسته

. زرد شدن پوست و سفیدی چشم (یرقان)

. مدفوع رنگ روشن

. ادرار تیره رنگ

. خارش پوست

. تشخیص جدید دیابت یا دیابت موجود که کنترل آن دشوارتر می‌شود

. لخته شدن خون

. خستگی

. افت انرژی و بی‌رمقی

. بالا رفتن دمای بدن و بعضی‌اوقات تب و لرز

. علائمی که در دستگاه گوارش بروز می‌کنند شامل موارد زیر است:

. احساس بیماری و ناخوشی

. اسهال یا یبوست و یا سایر تغییرات گوارشی

. درد در قسمت بالای شکم و کمر که ممکن است هنگام غذا خوردن یا دراز کشیدن بدتر شود و زمانی که به جلو خم می‌شوید بهتر شود

. سوءهاضمه و نفخ

عوامل خطر زایی که منجر به افزایش احتمال  ابتلا به این بیماری  می شوند 

از جمله عواملی که می‌توانند احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش دهند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

. مصرف سیگار

. دیابت

. التهاب مزمن سرطان پانکراس( پانکراتیت) 

. سابقه خانوادگی سندرم های ژنتیکی که می‌توانند خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهند

. چاقی

. سنین بالا؛ اکثر مبتلایان پس از 65 سالگی بیماری‌شان تشخیص داده می‌شود

مراحل سرطان پانکراس

سرطان لوزالمعده به پنج مرحله مختلف طبقه‌بندی می‌شود.

 مرحله سرطان به‌ اندازه و محل تومور و میزان گسترش آن بستگی دارد:

. مرحله ۰  : در این مرحله در پوشش پانکراس سلول‌های غیرطبیعی دیده می‌شود. این سلول‌ها در صورت عدم درمان می‌توانند سلول‌ها می‌توانند سرطانی شوند و به بافت مجاور گسترش یابند

. مرحله ۱ :  تومور در ابعاد کوچک در پانکراس قابل‌مشاهده است

. استیج ۲ :  تومور لوزالمعده به بافت‌ها، اندام‌ها یا غدد لنفاوی مجاور گسترش یافته استمرحله ۳:  سرطان به عروق خونی پانکراس گسترش یافته است. همچنین احتمال سرایت به غدد لنفاوی مجاور نیز وجود دارد

. مرحله ۴ :  در این مرحله سلول‌های بدخیم به نواحی دوردست بدن مانند مانند کبد، ریه‌ها یا حفره شکمی  گسترش یافته‌اند و یا احتمالاً به اندام‌ها، بافت‌ها یا غدد لنفاوی نزدیک پانکراس گسترش یافته است.

این بیماری چه عوارضی دارد؟

با پیشرفت سرطان پانکراس عوارضی رخ می‌دهد، از جمله:

. کاهش وزن

عوامل مختلفی منجر به کاهش وزن در صورت ابتلا به سرطان لوزوالمعده می‌شوند؛ کاهش وزن ممکن است اتفاق بیفتد زیرا سرطان، انرژی بدن را مصرف می‌کند. تهوع و استفراغ ناشی از درمان‌های سرطان یا فشار دادن تومور به معده ممکن است خوردن را دشوار کند یا ممکن است بدن بیمار در پردازش مواد مغذی از غذا مشکل داشته باشد زیرا لوزالمعده به اندازه کافی شیره گوارشی تولید نمی‌کند.

. زردی

سرطان لوزوالمعده درصورتی که منجر به انسداد مجاری کبدی شود، می‌تواند باعث بروز زردی شود. در زردی رنگ پوست و سفیدی چشم به زردی می‌زند.  زردی معمولاً بدون درد شکمی رخ می دهد.

پزشک ممکن است توصیه کند که یک لوله پلاستیکی یا فلزی (استنت) در داخل مجرای صفراوی قرار داده شود تا آن را باز نگه دارد. این کار با کمک روشی به نام کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپی (ERCP) انجام می‌شود. در طی ERCP، یک آندوسکوپ از گلو، از طریق معده و به قسمت بالایی روده کوچک عبور می‌کند. سپس یک رنگ از طریق یک لوله توخالی کوچک (کاتتر) که از داخل آندوسکوپ عبور می‌کند، به پانکراس و مجاری صفراوی تزریق می‌شود. در نهایت تصاویری از مجاری گرفته می‌شود.

. درد

 رشد توموردر حال رشد مکن است  باعث فشار بر روی اعصاب ناحیه شکم شده و درنهایت منجر به درد شدید شود. در این موارد تجویز مسکن می‌تواند کمک‌کننده باشد، داروهای ضد درد می‌توانند به بیمار کمک کنند احساس راحتی بیشتری داشته باشد. درمان‌هایی مانند پرتودرمانی و شیمی‌درمانی، ممکن است به کند کردن رشد تومور کمک کرده و مقداری درد را تسکین دهند.

در موارد شدید، پزشک ممکن است روشی را برای تزریق الکل به اعصابی که درد شکم بیمار را کنترل می‌کنند (بلوک شبکه سلیاک) توصیه کند. این روش اعصاب را از ارسال سیگنال های درد به مغز بیمار باز  می‌دارد.

. انسداد روده

سرطان پانکراس که به قسمت اول روده کوچک (اثنی عشر) رشد می‌کند یا به آن فشار می‌آورد، می‌تواند جریان غذای هضم شده از معده به روده را مختل کرده و مسدود کند.

پزشک ممکن است توصیه کند که یک لوله (استنت) در روده کوچک بیمار قرار داده شود تا آن را باز نگه دارد. در برخی شرایط، ممکن است انجام عمل جراحی برای قرار دادن یک لوله تغذیه موقت یا اتصال معده به نقطه پایین‌تری در روده که توسط سرطان مسدود نشده است، مفید باشد.

تشخیص سرطان لوزالمعده چگونه انجام می شود؟

در صورتی که پزشک به سرطان پانکراس مشکوک باشد ممکن است یک یا چند مورد از آزمایشات زیر را تجویز کند :

. آزمایش خون برای تشخیص مولکول‌های اختصاصی سرطان

پزشک ممکن است آزمایش خون را از نظر بررسی پروتئین‌های خاص (مارکرهای تومور) که توسط سلول های سرطانی لوزالمعده ریخته شده اند ، تجویز کند .
یک آزمایش نشانگر تومور که در سرطان لوزالمعده استفاده می شود CA19-9 نام دارد و ممکن است در درک چگونگی پاسخ سرطان به درمان مفید باشد.

در صورتی که پزشک تشخیص سرطان لوزالمعده را تایید کند سعی می کند میزان یا مرحله‌ ای که سرطان در آن قرار دارد را تعیین کند .
با استفاده از اطلاعات آزمایشات مرحله ای ، پزشک سرطان پانکراس را به مرحله‌ ای اختصاص می ‌دهد که کمک می کند تا مفید ترین روش درمانی برای او را انتخاب کند.

. روش‌های تصویربرداری شامل سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن، اسکن PET و MRI

آزمایشات تصویربرداری که تصاویری از ارگان های داخلی شما تهیه می کند. این آزمایشات به پزشکان کمک می کند تا اندام های داخلی شما از جمله پانکراس را تصویر سازی کنند. تکنیک های مورد استفاده برای تشخیص سرطان پانکراس با سی تی اسکن یا اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) ، سونوگرافی ، تصویربرداری با تشدید مغناطیسی یا ام آر آی (MRI) و گاهی اسکن توموگرافی انتشار پوزیترون یا پت اسکن (PET) است.

. استفاده از یک میدان دید برای ایجاد تصاویر سونوگرافی از پانکراس

در سونوگرافی آندوسکوپی(EUS) از دستگاه سونوگرافی برای ایجاد تصاویر از پانکراس از داخل شکم استفاده می شود این دستگاه از طریق یک لوله نازک و انعطاف پذیر به نام اندوسکوپ به پایین مری و داخل معده منتقل می شود تا تصاویر گرفته شوند.

 نمونه برداری یا بیوپسی

برداشتن نمونه بافت برای آزمایش (نمونه برداری یا بیوپسی). بیوپسی روشی برای برداشتن نمونه کوچکی از بافت جهت بررسی زیر میکروسکوپ است. غالباً در حین سونوگرافی آندوسکوپی با عبور ابزار خاصی از آندوسکوپ ، بافت برداشته می شود. گاهی اوقات ، با وارد کردن یک سوزن از پوست به داخل پانکراس ، یک نمونه از بافت لوزالمعده برداشته می شود (آسپیراسیون با سوزن ریز).

درمان سرطان لوزالمعده

درمان سرطان لوزالمعده به موارد زیر بستگی دارد:

. اندازه و نوع سرطان پانکراس

. محل تومور

. میزان گسترش سرطان در بدن

. سلامت عمومی بیمار

شیمی‌درمانی

در این شیوه از داروهایی استفاده می‌شود که از رشد سلول‌های سرطانی  بد خیم جلوگیری می‌کنند. در سرطان پانکراس روش شیمی‌درمانی با اهداف زیر اجرا می‌شود:

درصورتی‌که انجام عمل جراحی پانکراس به دلیل وضعیت بیمار یا گسترش زیاد مقدور نباشد برای کنترل و بهبود علائم از روش شیمی‌درمانی استفاده می‌شود

پس از جراحی برای کمک به جلوگیری از عود سرطان شیمی‌درمانی کاربرد بسیاری دارد

قبل از جراحی برای کمک به کوچک شدن تومور و انجام آسان‌تر جراحی مفید است

پرتودرمانی

درصورتی که سرطان پانکراس به مناطق دیگری از بدن گسترش یابد، لازم است به فکر روش‌های دیگر درمانی باشید. در پرتودرمانی از اشعه ایکس و یا سایر منابع انرژی برای کشتن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. 

شما ممکن است قبل یا بعد از جراحی سرطان ، معمولاً در ترکیب با شیمی درمانی ، تحت پرتو درمانی باشید. یا هنگامی که سرطان شما با جراحی قابل درمان نباشد ، ممکن است پزشک شما ترکیبی از درمان های پرتو درمانی و شیمی درمانی را توصیه کند.

پرتودرمانی به این صورت می باشد که پرتو از ماشینی منتشر می شود و به دور شما حرکت می کند و اشعه را به نقاط خاصی از بدن هدایت می کند (پرتو درمانی خارجی).

در رادیوتراپی از پرتوهای پرانرژی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. البته خاطر نشان می‌شود که رادیوتراپی معمولاً برای درمان سرطان پانکراس استفاده نمی‌شود اما در شرایط زیر کاربرد دارد:

درصورتی‌که درمان سرطان پانکراس با عمل جراحی مقدور نباشد از پرتودرمانی به‌عنوان درمان جایگزین استفاده می‌شود

از رادیوتراپی قبل از جراحی برای کوچک‌تر شدن تومور پانکراس استفاده می‌شود ، در حالت پیشرفته سرطان، رادیوتراپی برای کمک به کنترل و بهبود علائم موثر است

جراحی

انتخاب جراحی به عنوان درمان سرطان پانکراس به دو عامل بستگی دارد: محل سرطان و میزان پیشرفت آن. در طول جراحی، ممکن است همه یا بخشی از غده پانکراس برداشته شود. 

جراحی می‌تواند تومور اصلی را محدود کند اما نمی‌تواند از گسترش تومور به نواحی دیگر بدن جلوگیری کند. با این حال درمان جراحی برای افرادی که در مراحل پیشرفته بیماری هستند، مناسب نیست. 

چه زمانی باید برای سرطان پانکراس به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر علائمی مانند درد شکم و یرقان شما را نگران کرده بهتر است به پزشک مراجعه کنید