عفونت قارچی ناخن

عفونت قارچی ممکن است در هرجایی از بدن دیده شود. در حالت عادی قارچ ها و باکتری های گوناگونی درون بدن و روی آن وجود دارد؛ اما وقتی که قارچ بیش از حد رشد کند، عفونت به وجود می آید. گرما و رطوبت شرایط مناسبی را برای رشد قارچ فراهم می کند و باعث زیاد شدن آن می شود.

انیکومیکوزیس یا تینا اونگیوم، نوعی عفونت قارچی است که در ناخن های دست یا ناخن های پا دیده می شود. عفونت های قارچی با گذر زمان حادتر می شود و به همین دلیل تغییرات اولیه ی ظاهری یا ساختاری ناخن آنقدر ناچیز است که نمی توان متوجه آن شد.

درمان های ضد قارچ می تواند انجام شود؛ اما معمولاً اثر بخش نیستند. تربینافین خوراکی اولین درمان برای انیکومیکوزیس است. طول درمان معمولاً برای ناخن های دست شش هفته و برای ناخن های پا دوازده هفته می باشد. در مواردی که ضد قارچ مؤثر نباشد، جراحی کشیدن ناخن آلوده در نظر گرفته می شود .

عفونت قارچی در ناخن های پا بیشتر از ناخن های دست به وجود می آید؛ شاید به این خاطر است که انگشتان پا معمولاً داخل کفش هستند که محیطی گرم و مرطوب است.

اگر در سالن زیبایی مانیکور یا پدیکور می کنید، از روش هایی که کارکنان آنجا برای ضد عفونی کردن لوازمشان استفاده می کنند و اینکه چند وقت به چند وقت این کار را انجام می دهند سؤال کنید. لوازمی مانند سوهان ناخن و ناخن گیر در صورتی که ضد عفونی نشوند، می توانند عفونت قارچی را از فردی به فرد دیگر انتقال دهند. زمانی که  تغییر رنگ و دردی در انگشتان دست و پایتان احساس می کنید، حتما اولین گزینه ای که به آن فکر می کنید قارچ ناخن می باشد. بیشتر افراد تصور می‌ کنند که هرگونه تغییر در انگشتان پا و دست نشانه‌ ابتلا به قارچ ناخن است.

قارچ ناخن در اصطلاح علمی با عنوان «اونیکومایکوزیس» یا «تینه‌آ» شناخته می‌شود. عفونت قارچی ناخن می‌تواند به‌دلیل رعایت نکردن بهداشت ایجاد شود یا از شخص دیگری به فرد سرایت کند. وقتی این عفونت قارچی شدیدتر و عمیق تر می گردد، تغییر رنگ ناخن هم شدیدتر شده و ناخن هم ضخیم و ضخیم تر می شود و لبه های ناخن دچار خوردگی و شکستگی می شود.

عفونت قارچی ناخن می تواند هر فردی در هر سنی را درگیر کند، اما این نوع عفونت بیشتر در افراد مسن شایع است. با افزایش سن، ناخن ها شکننده و خشک شده و با بروز ترک ها احتمال ورود قارچ ها به بدن تا حد زیادی افزایش خواهد یافت. اگر با کسی که عفونت ناخن داشته در تماس بوده اید، ممکن است شما هم دچار آن شده باشید.

دلایل ایجاد قارچ ناخن

. در افراد سالم و عادی، عفونت قارچی ناخن بیشتر بخاطر تعریق و رطوبت ایجاد می‌ شود.

. یکی از مکان‌های اصلی انتقال و ایجاد قارچ، دوش‌ های همگانی در استخرها یا باشگاه‌ های ورزشی هستند.

. مراجعه به سالن‌ های زیبایی برای رسیدگی به ناخن‌ها نیز عامل دیگری برای ابتلا به قارچ ناخن می باشد.

. اگر در این مراکز، از وسایل بهداشتی استفاده نشود، امکان انتقال و ایجاد قارچ وجود خواهد داشت.

. زندگی کردن با شخصی که این مشکل را دارد نیز می‌تواند باعث انتقال قارچ شود.

. ورزشکاران بیشتر از افراد دیگر در معرض ابتلا به قارچ ناخن هستند، چرا که کفش‌های تنگی می‌ پوشند و جورابشان به پاهایشان می‌چسبد و ناخن‌ هایشان نیز در حین تمرین متحمل ضربات زیادی می‌ شوند. به همین خاطر وجود قارچ ناخن در این افراد شایع است. ضمن اینکه ضربات مزمن نیز می‌ توانند عاملی برای ضعیف شدن ناخن‌ ها باشند و آنها را در معرض خطر عفونت قارچی قرار بدهند.

. سن بالا و ابتلا به برخی از بیماری‌ ها نیز احتمال ابتلا به قارچ ناخن را افزایش می‌دهد. منظور از بیماری‌ها، مشکلاتی هستند که سیستم ایمنی بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهند و درنتیجه احتمال عفونت قارچی را افزایش می‌دهند. برای نمونه می‌توان به ایدز، انواع دیابت‌ (دیابت نوع ۱، دیابت نوع ۲ و …)، سرطان، پسوریازیس و… اشاره کرد. مصرف داروهای سرکوب‌ کننده‌ سیستم ایمنی مانند استروئیدها نیز می‌ تواند تأثیر مشابهی داشته باشد و باعث عفونت قارچی شود.

ظاهر این عارضه چگونه است

عفونت قارچی ناخن، ممکن است بخشی از ناخن، کل ناخن یا چند ناخن را درگیر کند.

علائم قابل رؤیت عفونت قارچی ناخن عبارتند از:

. پوسته پوسته شدن زیر ناخن، که به آن هایپرکراتوز زیر ناخن گفته می‌شود

. به وجود آمدن رگه‌های سفید یا زرد روی ناخن‌ها، که به آن قارچ ناخن پا لترال گفته می‌شود

. خرد شدن گوشه یا نوک ناخن، که به آن قارچ ناخن دیستال گفته می‌شود

. به وجود آمدن قسمت‌های سفید لایه لایه روی سطح ناخن، که گاهی اوقات با شکاف‌هایی در ناخن همراه هستند

. ظاهر شدن نقطه‌های زرد در ته ناخن، که به آن‌ها قارچ ناخن پروکسیمال گفته می‌شود.

. از دست رفتن ناخن

. شایع‌ترین نشانه‌های عفونت قارچی ناخن عبارتند از:

. ناخن کج شده و می‌پیچد، که گاهی باعث کنده شدن آن از جایش می‌شود

. از ناخن عفونی بوی نامساعدی به مشام می‌رسد

. ناخن ضخیم می‌شود

. شکنندگی ناخن

انواع قارچ های ناخن

در بیشتر اوقات، قارچ ناخن پیش از آنکه درد و ناراحتی به همراه داشته باشد، از نظر ظاهری ناراحت‌ کننده است ،البته در برخی از افراد درد و ناراحتی نیز وجود دارد. این درد و ناراحتی با پوشیدن کفش، انجام فعالیت و گرفتن ناخن‌ ها به‌شکل اشتباه تشدید می‌ شود.

یکی از شایع‌ ترین قارچ‌ها، «تریکوفیتون روبروم» نام دارد. این نوع قارچ، گرایش زیادی به عفونی کردن پوست دارد و با عنوان «درماتوفیت» شناخته می‌ شود و به روش‌ های زیر تکثیر می‌ یابد:

عفونت زیر ناخنی انتهایی

. قارچ از نوک ناخن شروع می‌شود و تمام آن را فرا می‌گیرد. به این حالت اونیکومیکوز انتهایی زیر ناخن می‌ گویند.

عفونت زیرناخنی انتهایی رایج ترین نوع عفونت قارچی ناخن است که هم در ناخن های دست و هم در ناخن های پا دیده می شود. در صورت بروز عفونت، لبه ی بیرونی ناخن ناهموار میشود و رگه های زرد یا سفیدی روی ناخن به وجود می آید.عفونت، بستر ناخن و سطح زیرین آن را درگیر می کند.

اونیکومیکوزِ ابتداییِ

از میان انواع قارچ‌ ها، این نوع کمترین شیوع را دارد و تنها در ۳ درصد از موارد دیده می‌ شود. این نوع از قارچ مشابه با مورد قبلی است، ولی تفاوت آن با قارچ مذبور در این است که از پایه ناخن شروع می‌ شود و به‌ آرامی به سمت نوک ناخن کشیده می‌ شود. این قارچ ناخن همیشه در کسانی دیده می‌ شود که سیستم‌ ایمنی بدنشان ضعیف است. برخلاف مورد قبل، در این مورد قارچ به‌ ندرت زیر نوک ناخن دیده می‌ شود.

این نوع از قارچ شایع‌ ترین نوع عفونت است و در ۹۰ درصد از موارد، افراد درگیر با این مشکل، مبتلا به این نوع از قارچ هستند. اونیکومیکوز بیشتر در انگشتان پا دیده می‌ شود و انگشت بزرگ پا معمولا اولین انگشتی است که قارچ در آن مشاهده می‌ شود. عوامل خطر این نوع از قارچ عبارت است از سالخوردگی، شنا کردن، ابتلا به سندرم پای ورزشکار، پسوریازیس، انواع دیابت‌، وجود قارچ در اعضای خانواده یا داشتن سیستم ایمنی سرکوب‌شده.

این قارچ معمولا با تغییر رنگ در گوشه‌ ناخن بزرگ پا شروع می‌ شود و به‌آرامی به سمت ریشه‌ ناخن می‌ رود. درنهایت نیز ناخن‌ های پا، شکننده و ورقه‌ ورقه می‌ شوند.

عفونت سفید سطحی ( اونیکومیکوز سفید سطحی)

عفونت های سفید سطحی، معمولاً در ناخن های پا دیده می شود. نوعی قارچ خاص لایه ی سطحی ناخن را درگیر می کند و نقاط سفیدی روی ناخن به وجود می آورد.

در نهایت، این نقاط سفید کل ناخن را فرا گرفته و ناخن زبر، نازک و مستعد شکنندگی می گردد. این نقاط ممکن است به حفره تبدیل یا پوسته پوسته شوند.

در این وضعیت، پزشک می‌تواند ماده‌‌ پودری سفید رنگی را از روی سطح ناخن بردارد. این مشکل بیشتر در نواحی گرمسیری رخ می‌ دهد. نام قارچ در این مورد «تریکوفیتون منتاگروفیتس» است.

عفونت زیر ناخنی پروکسیمال

عفونت های زیر ناخنی پروکسیمال رایج نیستند؛ اما می توانند در ناخن های دست یا پا دیده شوند. با رشد عفونت به سمت بالا، نقاط زرد رنگی در بستر ناخن به وجود می آید. این عفونت معمولاً در افرادی که ضعف سیستم ایمنی دارند رخ می دهد؛ همچنین می تواند در اثر زخم در ناخن به وجود آید.قارچ از پایه‌ی ناخن شروع می‌شود و تمام آن را فرا می‌گیرد.

عفونت کاندیدایی یا عفونت قارچی اونیکومیکوز

این عفونت ها معمولاً در کوتیکول اطراف ناخن شروع می شود و باعث تورم، قرمزی و حساسیت نسبت به لمس می شود. ناخن ممکن است کمی از بستر جدا شود یا کاملاً کنده شود.

عامل این عفونت قارچ کاندیداست این قارچ بیشتر در ناخن انگشتان دست دیده می‌ شود اغلب در افرادی دیده می شود که دستانشان زیاد با آب در تماس است.

 افراد مبتلا ممکن است دچار پارونیشیا (عفونت ریشه‌ی ناخن) نیز بشوند. کاندیدا باعث زردی، قهوه‌ای شدن، سفیدی یا سفت و شکننده شدن ناخن‌ ها می‌ شود. برخی از افراد مبتلا به این قارچ ناخن، در دهانشان نیز عفونت قارچی مشابهی را تجربه می‌ کنند یا مبتلا به پارونیشیای مزمن هستند که با همین نوع از قارچ ایجاد می‌ شود.

چه مشکلاتی با قارچ ناخن اشتباه گرفته می‌شوند؟

۱. رگه‌رگه شدن ناخن‌ها

 این مشکل در بسیاری از افراد نیز دیده شود

خط‌ خط شدن ناخن‌ ها در زمان بارداری شدید تر می‌ شود.

این شیارهای عمیق در مرکز ناخن بر اثر ناخن‌ جویدن نیز ایجاد می‌ شوند.

در برخی موارد نیز شیمی‌ درمانی می‌ تواند موجب پیدایش این شیارها شود.

۲. پیری ناخن

با بالا رفتن سن، ناخن‌ ها شکننده و دارای شیار می‌ شوند و ممکن است که نوک ناخن‌ ها لایه‌ لایه شود.

برای پیشگیری از وقوع پیری ناخن، بهتر است که مراقبت‌ های لازم را از ناخن‌ هایتان به عمل آورید و ضمن رعایت نظافت از قرار دادن زیاد ناخن‌ها در آب بپرهیزید.

۳. زردی یا سفیدی ناخن‌ها

این مشکل می‌ تواند در اثر جدا شدن ناخن از بستر خود رخ دهد.

تغییر رنگ ناخن نیز به دلیل ورود هوا به زیر ناخن‌ هاست.

برای رفع زردی یا سفیدی ناخن باید ناخن‌ها را کوتاه کنید و به هیچ عنوان زیر آنها را تمیز نکنید.

برای اینکه رنگ بد آنها مشخص نباشد باید از لاک استفاده کنید، برای بهبودی ۲ تا ۳ ماه صبر نمایید.

اگر این زردی و سفیدی ادامه پیدا کند، احتمال ابتلا به قارچ ناخن وجود دارد.

۴. قرمزی یا سیاهی ناخن‌ها

جمع شدن خون در زیر ناخن‌ ها بر اثر ضربه ناگهانی که به  سبب و  قرمز یا کبود شدن ناخن ها می شود را هِماتوم می گویند ؛ مثل زمانی که به‌طور ناگهانی با چکش روی انگشت خود بکوبید. با رشد ناخن‌ها، این نواحی تغییر رنگ می‌ دهند و از بین می‌ روند. اگر زیر ناخنتان لکه‌ ای سیاه می‌ بینید که در اثر تروما یا همان ضربه‌ ناگهانی ایحاد نشده است، باید به متخصص پوست مراجعه کنید.

۵. سبز شدن ناخن‌ها

سبزی ناخن می‌ تواند به‌خاطر وجود باکتری «سودومونا» باشد.

این باکتری، در زیر ناخنی که تا حدودی از گوشت جدا شده است رشد می‌ کند و باعث ایجاد بوی بدی (بوی پا و دست) می‌ شود. برای درمان این وضعیت باید هر ۴ هفته ناخن‌ ها را کوتاه کنید و زیر آنها را تمیز نکنید. اگر از رنگ سبز ناخن ناراحت هستید بهتر است از لاک استفاده کنید. باید ۲ تا ۳ ماه صبر کنید و منتظر رفع این مشکل باشید. برای رفع این مشکل دستتان را از آب دور نگه دارید و حتی با وجود دستکش هم نگذارید که دست‌ها به مدت طولانی در آب بمانند. بعد از استحمام نیز ناخن‌ها را خشک کنید. اگر مشکلتان حل نشد، باید به پزشک مراجعه کنید

6.حفره در ناخن 

 باکتری «پسوریازیس» می‌ تواند عامل ایجاد حفره در ناخن‌ ها باشد.

سایر مشکلات پوستی نیز می‌ توانند پوست زیرین ناخن (ناحیه‌ ای که ناخن از آنجا شروع به رویش می‌ کند) را تحت تأثیر قرار دهند. پسوریازیس می‌ تواند باعث تغییر رنگ ناخن‌ ها از رنگ طبیعی شان به قهوه‌ ای مایل به زرد شود.

۷. تورم و قرمزی پوست اطراف ناخن

این مشکل «پارونیشیا» یا عقربک نامیده می‌ شود و نوعی عفونت ناخن در پوشش شاخی ناخن (کوتیکول) است.

اگر عفونت حاد باشد (شروع و پیشروی سریعی داشته باشد)، معمولا علت آن میکروبی است.

معمولا قرار دادن انگشت در آب گرم جواب می‌ دهد، اما برای تخلیه‌ چرک ناخن باید به پزشک مراجعه کرد.

پارونیشیای مزمن زمانی رخ می‌ دهد که کوتیکول ناخن طی مدت طولانی ملتهب یا دارای سوزش باشد.

گاهی اوقات، عفونت قارچی از تخریب پوست استفاده و بافت اطراف ناخن را نیز مبتلا می‌ کند.

درمان این عارضه با دور و خشک نگه داشتن پوست آغاز می‌گردد.

اگر مشکل رفع نشود باید حتما به پزشک مراجعه شود

۸. ترومای مزمن ناخن

آسیب دیدن دائمی ناخن‌ ها در اثر ضرباتی که ورزش یا ابزارهای کاری ایجاد می‌ کنند، حالتی مانند قارچ ناخن به وجود می‌ آورد. برخی از کفش‌ های تنگ نیز می‌ توانند موجب آزردگی ناخن‌ ها شوند. اگر این ضربات و فشارها ادامه داشته باشند و به‌صورت مزمن به ناخن‌ها آسیب وارد کنند، احتمال تغییر شکل ناخن وجود خواهد داشت.

نکاتی برای پیشگیری از عفونت قارچی ناخن

ایجاد چند تغییر ساده در سبک زندگی به پیشگیری از عفونت‌های قارچی کمک می‌کند. کوتاه و تمیز نگه‌داشتن ناخن‌ها راه خوبی برای پیشگیری از عفونت است. همچنین باید از آسیب‌دیدگی پوست اطراف ناخن‌ها جلوگیری شود. اگر قرار است برای مدت زیادی دست مرطوب یا خیس بماند بهتر است از دستکش لاستیکی استفاده شود .  راه‌های دیگری برای جلوگیری از عفونت‌های قارچی ناخن‌ها:

. استفاده مرتب از پودرها یا اسپری‌های ضدقارچ

. شستن دست‌ها بعد از دست زدن به ناخن‌های عفونی

. خشک کردن کامل پاها بعد از حمام، خصوصاً بین انگشتان پا

. برای  خدمات مانیکور و پدیکور از سالن‌های قابل اطمینان  که برای هر مشتری ابزار خود را ضد عفونی می کنند بروید .

. استفاده از وسایل شخصی برای مانیکور و پدیکور

. پوشیدن جوراب‌هایی که رطوبت پا را به حداقل می‌رسانند مانند جوراب های جذب کننده و ضد عرق بپوشید یا هر روز جوراب های خود را عوض کنید.

. اجتناب از پابرهنه بودن در مکان‌های عمومی

. استفاده کمتر از ناخن‌های مصنوعی و لاک ناخن

. ناخن ها را به خوبی گرفته و لبه ها و قسمت های ضخیم ناخن را با استفاده از یک ناخن گیر تیز بگیرید. پس از هر بار ناخن گرفتن، ناخن گیر را به خوبی ضد عفونی کنید.

. در طول روز از کفش های چرم که قابلیت تنفس دارند، استفاده کنید.

. کفش های قدیمی را دور انداخته یا آنها را با مواد ضد عفونی کننده یا پودرهای ضد قارچ ضد عفونی کنید.

. در استخرها و مکان های مرطوب از کفش یا دمپایی تمیز استفاده کنید.

. همچنین از آسیب زدن به پوست اطراف ناخن خودداری کنید.

.  اگر قرار است مدت طولانی دستانتان با آب تماس داشته باشد، دستکش پلاستیکی بپوشید.

. در مکان های گرم و مرطوب مانند: باشگاه، رختکن، سالن زیبایی، حمام عمومی و استخرها دمپایی جلوباز بپوشید. این امر کمک می کند تا به قارچ ناخن یا پای ورزشکاران مبتلا نشوید.

. اگر به تازگی قارچ ناخن را درمان کرده اید، کفش ها، چکمه ها، اسکیت ها و هر کفشی که قبل از درمان می پوشیده اید را دور بیاندازید. قارچ ها در کفش ها زنده می مانند و دوباره شما را مبتلا خواهند کرد.

. هر روز جوراب تمیز بپوشید و هرگاه جورابتان خیس شد آن را عوض کنید. این کار جلوی رشد قارچ را می گیرد. پوشیدن جوراب های جاذب رطوبت نیاز به تعویض جوراب را کم می کند.

. کفش هایی بپوشید که:

اندازه باشد (تنگ نباشد)

جنس آن چرم، برزنت یا تور باشد

پایتان را خشک نگه دارد و بیش از حد گرم نکند

. نوبتی کفش پوشیدن. قارچ ها در مکان های مرطوب مثل داخل کفش به سرعت رشد می کنند. می توانید با ۲۴ ساعت کنار گذاشتن کفش ها برای خشک شدن، رشد قارچ ها را کم کنید.

. داخل کفش خود، پودر ضد قارچ بریزید. این محصولات عفونت قارچی ناخن را درمان نمی کند؛ اما مانع رشد قارچ در کفشتان می شود.

. هرگز ناخن گیر، کفش، اسکیت، حوله و دیگر لوازم شخصیتان را به کسی ندهید. با استفاده‌ی مشترک از لوازم شخصی ممکن است به سادگی عفونت قارچی بگیرید؛ همچنین افراد با این کار، ممکن است به پای ورزشکاران یا درماتوفیتوز (نوعی عفونت قارچی روی پوست) مبتلا شوند.

. پوست خشک را آبرسانی کنید. قارچ ها می توانند از ترک های ریز پوست وارد شوند. برای درمان خشکی پوست، در حمام و بعد از شستن دست ها از مرطوب کننده استفاده کنید.

راه های درمان عفونت قارچی ناخن چیست؟

درمان با کوتاه کردن ناخن آلوده به عفونت شروع می شود و پزشک ناخن را تا ته کوتاه می کند. ممکن است پزشک مقداری از بافت های زیر ناخن را هم بتراشد؛ این امر باعث از بین رفتن قارچ می شود.

 برای از بین رفتن کامل عفونت، بیشتر افراد یک یا چندتا از درمان های زیر را لازم دارند:

. داروهایی که روی ناخن استعمال می شود

اگر عفونت خفیف باشد، با استعمال دارویی روی ناخن می توان آن را درمان کرد. این درمان کمک می کند تا قارچ های جدید در حین رشد ناخن به وجود نیاید. رشد کامل ناخن های دست معمولاً چهار تا شش ماه طول می کشد؛ ولی ناخن پا دوازده تا هجده ماه طول می کشد.

 داروهای زیر را برای درمان قارچ ناخن بر روی سطح  ناخن استعمال می شوند:

آمورولفین

سیکلوپیروکس

افیناکونازول

تاوابورول

داروهای خوراکی

اگر درمان بیشتری لازم باشد، متخصص پوست قرص ضد قارچ تجویز خواهد کرد. میزان اثر بخشی قرص ها بیشتر از داروهایی است که باید روی ناخن استعمال شوند.

همچنین قرص های ضد قارچ سریع تر از داروهایی که روی ناخن استعمال می شود، عمل می کند. مصرف این قرص ها به مدت دو ماه عفونت زیر ناخن دست را درمان خواهد کرد ولی برای ناخن پا باید سه ماه مصرف شود.

با این وجود این قرص ها می تواند عوارض جانبی داشته باشد برای  مصرف آنها باید  تحت مراقبت متخصص پوست باشید . داروهای سیستمیک (در سراسر بدن کار می کنند) زیر را برای درمان قارچ ناخن در نظر گرفته است:

فلوکونازول

گریزئوفولوین

ایتراکونازول

تربینافین

درمان ترکیبی

گاهی اوقات درمان قارچ ناخن دشوار است. مطالعات نشان داده که مصرف قرص ضد قارچ و استعمال دارو روی ناخن باهم می تواند مؤثرتر از به کار گیری یکی از آن ها باشد.

کشیدن ناخن

در عفونت های حاد یا زمانی که درمان های دیگر پاسخگو نیستند، متخصص پوست ناخن را می کشد و یکی از راه های زیر را برای این کار انتخاب می کند:

. کشیدن ناخن بدون جراحی (ماده ی شیمیایی روی ناخن زده می شود)

. کشیدن ناخن با جراحی

پزشک می تواند هر دو روش را در مطب یا کلینیک انجام دهد. بعد از استفاده از هر کدام از این روش ها ناخن مجدداً در می آید

سایر درمان ها

محققان به دنبال تحقبق و یافتن درمان های ایمن تر و مؤثرتر هستند.  مانند لیزر و نور درمانی است؛ چسب مشمعی، لاک و ژل نیز هستند.

سخن پایانی

امکان دارد قارچ ناخن با سایر مشکلات ناخن اشتباه گرفته شود بنابراین  خود درمانی نکنید و در انتخاب پزشک خود دقت فرمایید.