علت عفونت بند ناف

عفونت بند ناف، یکی از عفونت‌های شایع دوران نوزادی و از مسائلی است که در صورت عدم توجه به آن، می‌تواند مشکلاتی را برای نوزاد به وجود آورد.. در دوران جنینی، بند ناف رابط بین مادر و جنین در رحم است. پس از تولد بند ناف بریده وتوسط گیره‌ای بسته می‌شود. در اکثر نوزادان، بند ناف خشک شده و در هفته‌های اولیه‌ی زندگی می‌افتد که در بعضی موارد، والدین شاهد عفونت آن هستند. تورم، التهاب، سرخی و یا لکه‌ می‌تواند از عوارض عفونت بند ناف باشد. این ترشحات ممکن است، تغییر رنگ داده و بوی بدی ایجاد کند.

پس از تولد همواره لایه‌ای از میکروب‌های محیط روی بند ناف می‌نشیند. پایۀ خشک شدۀ بند ناف محیط مناسبی جهت رشد و تکثیر این میکروب‌ها است. همچنین خون لخته‌شده در رگ‌های بند ناف، محلی برای ورود این باکتری‌ها به بدن نوزاد است. سیستم ایمنی بدن نوزاد نیز هنوز تکامل نیافته و قادر به مبارزه با این باکتری‌های فرصت‌طلب نیست. به‌همین دلیل برخی از این باکتری‌ها، موجب التهاب و عفونت ناف یا امفالیت نوزادان می‌شوند و همین‌ها اصلی‌ترین علت عفونت ناف نوزاد هستند.

عفونت بند ناف قبل از افتادن بند ناف به ندرت اتفاق می‌افتد اما زمانی که عفونت کند، این بیماری به آن امفالیت گفته می‌شود. مراقب این علائم عفونت ناف نوزاد یا امفالیت باشید که شامل پوست قرمز یا ظاهر قرمز و متورم در پایه بند ناف است. درمان عفونت بند ناف نوزاد می‌تواند با بعد از افتادن آن متفاوت باشد.

درصورتی که درمان امفالیت به‌موقع صورت نگیرد ممکن است عفونت وارد بدن نوزاد شده و وی دچار سپسیس یا عفونت خونی و آسیب به سایر ارگان‌ها مانند کبد و روده شود. عفونت ناف نوزاد در کشورهای دارای سطح بهداشت بالا شیوعی زیر یک درصد دارد اما در کشورهای درحا‌ل‌توسعه بین 8 تا 22 درصد از نوزادان دیده می‌شود. مرگ‌ومیر ناشی از عفونت ناف نوزاد نیز بین 7 تا 15 درصد عنوان شده است. باتوجه به نرخ بالای ابتلا و مرگ‌ومیر ناشی از این عارضه، درمان به‌موقع عفونت ناف نوزاد از اهمیت زیادی برخوردار است.

یکی دیگر از انواع عفونت بند ناف در کودکان گرانولوم نافی نام دارد. این عارضه توده‌ی کوچک بافتی است که در چند هفته اول پس از بریدن بند ناف در ناف ایجاد می‌شود. گرانولوم ناف شبیه یک توده‌ی قرمز کوچک است و ممکن است با ترشحات زرد یا شفاف پوشیده شود. در مورد درمان عفونت ناف نوزاد بعد از افتادن ناف در ادامه بیشتر توضیح خواهیم داد.

علت عفونت بند ناف 

از مهم ترین عوامل در بروز عفونت، بازی با بند ناف است. همین طور باورهای غلط بعضی خانواده‌ها درباره خمیر گرفتن بند ناف و روغن مالیدن بعضی نقاط از بند ناف می تواند از دلایل این عفونت در نوزاد شود. اگر قرمزی و تورم در نوزادتان دیدید ، فورا به پزشک مراجعه کنید. این نوع از عفونت در نوزادان اهمیت زیادی دارد و علاوه بر درمان های موضعی و ضدعفونی، نوزاد باید بستری شود و آنتی بیوتیک ریوی به او تزریق شود تا علائم عفونت بهتر شود.

علائم عفونت بند ناف

. مهم‌ترین علامت در نوزادان، سرخی و تورم در اطراف بند ناف است.( اگر تشخیص و درمان این عفونت به موقع و در زمان مناسب انجام نشود، عفونت وارد خون می شود.)

. ترشحات زرد رنگ و التهاب بند ناف، همراه با بوی بد از اولین عوارض عفونت ناف نوزاد است

. وجود چرک در محل بند ناف، حتی بعد از پاک کردنش

. تب یا بدحالی نوزاد

. خون‌ریزی از بند ناف

. دیر افتادن بند ناف (مثلا اگر بند ناف تا دو هفته پس از تولد نوزاد نیافتاده باشد).

. درد ناف و حساسیت به لمس 

. گریه و بی‌قراری نوزاد

. بی‌حالی و خواب‌آلودگی نوزاد 

. تب و لزر که نشانۀ عفونت گسترده است.

. بی‌اشتهایی و شیر نخوردن در اثر عفونت ناف بچه

. جوش، تاول و راش پوستی 

. وزن نگرفتن و حتی کاهش وزن نوزاد

نکاتی که برای پیشگیری باید به آنها توجه شود :

. پیش از دست زدن به بند ناف، دستان تان را حتما بشویید تا از عفونت بند ناف جلوگیری کنید.

. تا جای ممکن از خیس شدن بند ناف جلوگیری کنید. برای تمیز کردن کودک از دستمال مرطوب مخصوص استفاده کنید و تا وقتی که بند ناف بیافتد، سعی کنید اطراف بند ناف با این دستمال برخورد نکند.

. توجه داشته باشید که پوشک نوزاد باید در زیر بند ناف بسته شود. این کار تا زمانی که بند ناف بیفتد باید ادامه داشته باشد. با این کار به جریان هوا و خشک شدن بند ناف کمک می‌کنید.

. اگر بند ناف خیس شد، می توانید با حوله تمیز و نرم به آهستگی بند ناف را خشک کنید.

. اگر نوزاد برهنه در مقابل سینه و تماس با پوست قرا بگیرد، در معرض باکتری های طبیعی پوست قرار خواهد گرفت و احتمال عفونت در این نوزاد، کم می شود.

. شما با تغذیه نوزاد خود از طریق شیر مادر، آنتی بادی‌های مفید را به نوزاد منتقل می‌کند و این کار موجب تقویت سیستم ایمنی بدن نوزاد شود.

. بر اساس باورهای قدیمی، بند ناف را خمیر نگیرید و آن را روغن مالی نکنید.

. به نوزاد لباس آزاد بپوشانید تا بند ناف آن‌ها به شکم نچسبد.

. برای زودتر افتادن بند ناف از زدن الکل، پماد یا بتادین خودداری کنید

. بهتر است اجازه دهید بند ناف در معرض هوای آزاد قرار بگیرد تا زودتر خشک شود.

. جهت استفاده از داروهای تجویزشده مانند پماد موپیروسین برای عفونت ناف نوزاد، ابتدا ترشحات و عفونت ناف نوزاد را پاک کنید و سپس از پماد استفاده کنید.

. برای تمیز کردن ناف نوزاد می‌توانید از پارچۀ نخی استریل و آب جوشیدۀ خنک‌شده به همراه مقداری نمک استفاده کنید تا خاصیت ضدعفونی‌کنندگی داشته باشد.

. هرگز سعی در جدا کردن بند ناف نکنید و اجازه دهید روند طبیعی در این زمینه طی شود. 

.جهت درمان عفونت ناف نوزاد در طب سنتی راهکارهایی عنوان شده است اما با توجه به حساسیت ذاتی نوزادان، این موارد هیچ‌گاه جایگزین درمان آنتی‌بیوتیکی نخواهند بود. به‌همین دلیل از مصرف خودسرانۀ آن‌ها بپرهیزید.

. به عنوان درمان خانگی عفونت ناف نوزاد استفاده از الکل سفید برای عفونت ناف نوزاد نه‌ تنها مورد تایید نیست بلکه ممکن است موجب مسمومیت نوزاد شود.  

عفونت ناف نوزاد چگونه درمان می‌شود؟

• هنگامی که برای درمان به پزشک مراجعه می‌کنید، وی ابتدا نوزاد را معاینه می‌کند. ممکن است مقداری از مایع زردرنگ ناف را برمی‌دارد تا به‌عنوان نمونه به آزمایشگاه بفرستد. در عفونت-های گسترده و سیستمی ممکن است نمونۀ خون و مایع مغزی نخاعی را نیز برای کشت جمع‌آوری کند. سپس درمان را با آنتی‌بیوتیک‌های وسیع‌الطیف شروع می‌کند تا نتیجۀ کشت ترشحات مشخص شود. پزشک پس از مشخص شدن نوع باکتری، آنتی‌بیوتیک مخصوص همان باکتری را برای عفونت ناف نوزاد تجویز می‌کند. نیازی نیست به دنبال اسم پماد برای عفونت ناف نوزاد باشید. در عفونت‌هایی که محدود به ناف هستند معمولا آنتی‌بیوتیک موضعی مانند پماد تتراسیکلین کفایت می‌کند. اما در عفونت‌های گسترده‌تر، کودک ممکن است به انواع دارویی دیگری جز پماد برای ناف نوزاد مانند آنتی‌بیوتیک وریدی و همچنین بستری در بیمارستان نیاز پیدا کند. 

سوالات متداول 

آیا استحمام باعث عفونت بند ناف می شود؟

حمام کردن نه تنها موجب عفونت نمی شود بلكه شستن بند ناف با آب و صابون مخصوص نوزادان از عفونت کردن در اطراف بند ناف پیشگیری می كند. البته به این نكته دقت داشته باشید كه بعد از استحمام حتما باید اطراف بند ناف نوزاد را با احتیاط خشك کنید.

آیا برای تمیز نگه داشتن بند ناف الکل لازم است؟

خیر ؛ صرفا خشک نگه داشتن بند ناف برای جلوگیری از عفونت کافی است و هیچ ماده ای برای آن توصیه نمی شود.