واریس چیست ؟

واریس ، که به واریکوز (varicose) نیز شناخته می‌شوند، زمانی رخ می‌دهند که رگ‌هایتان بزرگ، و منبسط شده و پر از خون می‌شوند.رگ‌های واریسی معمولاً در پاها ایجاد می‌شود و می‌تواند بزرگ، متورم، پیچ خورده، ناصاف و برآمده باشد. بعضی اوقات تکه‌های مویرگی در پاها تشکیل می‌شود و به رگ‌های عنکبوتی معروف است. این حالت می‌تواند زمانی اتفاق بیفتد که دریچه‌های معیوب در رگ‌ها جریان خون را در جهت مخالف قرار دهد. این رگ‌ها معمولاً از نظر ظاهری آبی تا بنفش تیره هستند. به طور کلی، هر نوع وریدی می‌تواند واریسی شود اما معمولاً بیشتر از هر قسمت دیگری روی پاها تأثیر می‌گذارند زیرا ایستادن یا راه رفتن زیاد می‌توند فشار زیادی به رگ‌های پایین پا وارد کند.

واریس فقط یک مشکل زیبایی نیست  ، برخی از افراد به دلیل ایجاد واریس ناراحتی و درد احساس می‌کنند. واریس گاهی اوقات مشکلات جدی برای فرد مبتلا ایجاد می‌کند. ممکن است گردش خون در مچ پا و پاها را مسدود کند و همچنین می‌تواند منجر به خارش پوست و تورم مچ پا شود.

انواع واریس

واریس فقط در پشت ساق پا رخ نمی دهد، در واقعیت واریس می تواند سیاهرگ های بخش های مختلفی از بدن را درگیر کند.انواع مختلفی از واریس وجود دارد، مانند:

● رگ‌های واریسی خرطومی

این رگ‌ها نزدیک به سطح پوست و ضخیم و چاق هستند. اغلب طول بلندی دارند و ناخوشایند به نظر می‌رسند.

● رگ‌های واریسی رتیکولر

این رگ‌ها قرمز هستند و گاهی اوقات در یک شبکه نزدیک به هم قرار گرفته‌اند.

● رگهای واریسی کوچکتر سافنوس

ورید های واریسی کوچک سافنوس اغلب در کنار ورید واریس بزرگتر وجود دارند. رگه کوچکترسافنوس از خارج تاندون آشیل بیرون می آید و در قسمت پشت زانو به رگ عمیق متصل است. ناحیه ابتلا به واریس کوچک سافنوس در قسمت پشت مچ پا یا زانوها میباشد.

● واریسهای بزرگتر ساپنوز

رگهای اندام تحتانی از رگهای عمیق و رگهای سطحی تشکیل شده و بیشتر جریان خون در پاها از طریق رگهای عمیق به قلب باز می گردد. ورید واریس در رگهای سطحی تشکیل شده است که حدود 10٪ از جریان خون در پاها را پوشش می دهد. در میان وریدهای سطحی در پاها، رگهای بزرگتر بیشترین واریس را تشکیل می دهد. رگ زخم صافنوس ورید سطحی است که از داخل مچ پا بالا می رود و در ناحیه مایع به رگ فمور متصل می شود. واریس که در مجرای اصلی  و شاخه های اصلی صافنوس تشکیل شده رگ های بزرگ صافنوس نامیده میشوند. ناحیه شیوع این واریس پایین پا ، داخل ران ، خارج از اندام تحتانی و پشت ران است.

● واریس شاخه ای

این ورید سگمنتال بزرگ شده است که از رگ اصلی صافنوس منتج می شود. عمدتاً در زیر زانوها دیده می شود و گاهی اوقات یک رگ واریس به تنهایی بروز میکند. از ویژگی های آن کمی باریک تر بودن آن نسبت به واریس صافنوس است.

● واریس ناحیه تناسلی

این واریس به دلیل خونی که از ورید اطراف تخمدان و رحم جریان دارد ،بروز میکند. بر این اساس ، با افزایش جریان خون در تخمدان و رحم در دوره قاعدگی ، این وضعیت بدتر می شود. هنگامی که رگهای خونی خون آلوده به طور مورب از کشاله ران در قسمت تحتانی استخوان ران رانده می شود و در اندام تحتانی گسترش می یابد ، واریس ناحیه تناسلی به وجود میاید.

● واریس عنکبوتی

رگهای واریس نوع عنکبوتی، رگهای زیر پوستی ریز متورم به قطر 2-3 میلی متر به قطر است که به صورت شاخه ای در سطح پا پخش می شود. رگ واریس از نوع شبکه ای رگهای مویرگی گشاد شده ای است که قطری کمتر از قطر 1 میلی متر داشته  و دقیقاً در زیر پوست به وجود میآید . رگ های واریسی از نوع عنکبوتی مانند واریسهای صافنوس پررنگ نیستند.

علائم واریس

افراد مختلف علائم و نشانه‌های متفاوتی از واریس را تجربه می‌کنند. بعضی اوقات واریس ممکن است باعث درد نشود. علائم دیگر واریس عبارتند از،

● ظاهر آبی یا تیره رگ‌ها

● ظاهر پر پیچ و خم رگ‌ها که اغلب مانند بندهایی روی پاهای شما است

● احساس سنگینی در پاها، به خصوص در شب

● تورم، سوزش، و گرفتگی در پاهای پایینی

● افزایش درد بعد از نشستن یا ایستادن برای مدت طولانی

● خارش اطراف رگ‌ها

● تغییر رنگ پوست در اطراف واریس

● پاهای دردناک

● خستگی

● خونریزی طولانی‌تر یا بیش از حد به دلیل صدمه جزئی در ناحیه آسیب‌دیده

● تورم مچ پا

● تلانژکتازی در پای آسیب‌دیده (رگ‌های عنکبوتی)

● تغییر رنگ پوست در نزدیکی واریس، معمولاً به رنگ قهوه‌ای یا آبی

● اگزمای وریدی باعث ایجاد قرمزی و خشکی در ناحیه آسیب‌دیده پوست می‌شود

● گرفتگی پا در هنگام ایستادن

علل ابتلا به واریس

● جنسیت (زن بودن )

احتمال ابتلا به این بیماری در زنان بیشتر است. درمان های هورمونی مانند قرص های ضد بارداری ممکن است خطر ابتلا به واریس را افزایش دهد.

● چاقی

اضافه وزن فشار بیشتری به رگ ها وارد می کند.

● ژنتیک

اگر سایر اعضای خانواده واریس داشته باشند ، احتمال ابتلا افزایش می یابد.

● رانندگی و نشستن طولانی

اگر مدت طولانی در وضعیت یکسان قرار بگیرید ، جریان خون دچار مشکل می شود

● نارسایی گوارشی

یبوست باعث ایجاد فشار و اختلال در فرم سیاهرگ ها و عدم خونرسانی می شود

● افزایش سن

خطر واریس با افزایش سن افزایش می یابد. پیری باعث سایش و پارگی دریچه های سیاهرگ شده که سرانجام این سایش باعث می شود دریچه ها نتوانند خون را به سمت قلب هدایت کنند و مجدداً خون در رگ ها جمع شود.

● بارداری

در دوران بارداری ، حجم خون در بدن مادر افزایش می یابد. این تغییر به دلیل حمایت ازرشد جنین اتفاق می افتد ، اما همچنین می تواند موجب بزرگ شدن رگ های پا شوند. تغییرات هورمونی در دوران بارداری نیز ممکن است نقش داشته باشد.

● لباس های تنگ

نوع شغلی که فرد باید مدت زمان زیادی را بایستد

● لخته خون قبلی

یک لخته‌ی خون، باعث مسدود شدن گردش خون در این رگ‌ها می‌شود که خون را از قسمت تحتانی بدن به طرف قلب انتقال می‌دهند. این انسداد می‌تواند باعث درد حاد ، تورم یا گرمی در پای آسیب دیده شود.

● دریچه‌های ضعیف یا آسیب دیده

 دریچه‌های معیوب در رگ‌ها جریان خون را در جهت مخالف قرار می دهد. 

روند واریس

در یک ورید سالم، خون مستقیما به سمت قلب در جریان است. جریان برگشتی از سمت قلب توسط مجموعه‌ای از دریچه‌های کوچک که جریان خون را تسهیل می‌کنند، دوباره شروع می‌شود.سیاهرگ های واریسی، در نتیجه اختلال عملکرد دریچه های موجود در سیاهرگ ها ایجاد می شوند. در حالت طبیعی، این دریچه ها از بازگشت خون در مسیر عکس ( به سمت پایین ) جلوگیری می کنند.وقتی دریچه ها ضعیف شده وآسیب دیده دیگر قادر به بسته شدن طبیعی نباشند ، حوضچه هایی از خون در سیاهرگ ها ایجاد می شوند. این اتفاق منجر به بزرگ شدن و متورم شدن رگ‌ها می‌شود که به رگ‌های واریسی معروف است.

عوارض واریس

عوارض واریس، گرچه نادر است ، می تواند شامل موارد زیر باشد:

● تغییر رنگ پوست

اگر واریس برای مدت طولانی درمان نشود، ممکن است پوست تغییر رنگ بدهد و التهاب مزمن یا اختلالات شدید در بافت‌ها ایجاد شود. این تغییرات بخصوص در مچ پا و در قسمت پایینی پا به صورت سخت شدن، تغییر رنگ قهوه‌ای یا از بین رفتن رنگدانه‌های پوست مشاهده می‌شود.

● التهاب رگ‌ها (ترومبوفلبیت) 

ترومبوفلبیت یک اصطلاح پزشکی برای التهاب دردناک رگ‌های سطحی است و اغلب با بیماری واریس بروز می‌کند. بافت‌های اطراف نیز ممکن است ملتهب باشند. التهاب باعث ایجاد گرمای موضعی، درد، قرمزی و تورم در محل آسیب‌دیده می‌شود. در برخی شرایط، رگ را می‌توان به صورت نخ سخت، یا یک گره احساس کرد.

● زخم

 زخم های دردناک روی پوست در نزدیکی واریس ، به خصوص در نزدیکی مچ پا ممکن است ایجاد شود.علت اصلی این زخم‌ها عدم گردش خون و فقدان مواد مغذی در بافت‌های آسیب‌دیده به دلیل بیماری وریدی است. زخم حاد اغلب در اثر یک آسیب جزئی قبلی به پوست آسیب‌دیده ایجاد می‌شود. زخم‌های وریدی پا معمولاً توسط باکتری‌ها محاصره می‌شوند و اغلب علائم قابل توجهی از التهاب در پوست اطراف نشان می‌دهند.

● لخته شدن خون

 در صورت بزرگ شدن عروق پا، پای آسیب دیده ممکن است دردناک و متورم شود. هرگونه درد مداوم در پا یا تورم نیاز به مراقبت پزشکی دارد زیرا ممکن است نشان دهنده لخته شدن خون باشد، وضعیتی که از نظر پزشکی به عنوان ترومبوفلبیت شناخته می شود.

● خون ریزی

بعضی اوقات ممکن است رگ های نزدیک به پوست پاره شوند. ممکن است خونریزی خفیف باشد ولی هر خونریزی مهم است.

تشخیص

● معاینه فیزیکی 

پزشک در مورد علائم شما سؤال می‌کند و هنگام ایستادن یا نشستن وضعیت پاهای شما را بررسی می‌کند. پزشک همچنین در مورد احساس درد شما نیز سؤال می‌کند.

● سونوگرافی

سونوگرافی می‌تواند در تشخیص وجود رگ‌های معیوب کمک کننده باشد. سونوگرافی داپلر (دستگاهی که می‌تواند جریان خون را شناسایی و اندازه گیری کند) نیز می‌تواند اطلاعات اضافی مانند کیفیت و جریان عبوری از طریق دریچه‌های رگ‌های عمیق‌تر فراهم کند. این اطلاعات مخصوصا در صورت نیاز به جراحی یا سایر روش‌هاف ضروری می‌باشد.

● آنژیوگرام 

در طول این آزمایش، پزشکتان یک رنگ مخصوص به پاها تزریق می‌کند و عکس اشعه ایکس از ناحیه می‌گیرد. رنگ بر روی اشعه ایکس ظاهر می‌شود و به پزشک‌ امکان دید بهتر از چگونگی جریان خون را ارائه می‌دهد.

 آزمایشاتی مانند اولتراسوند و یا ونوگرام کمک می‌کنند تا اطمینان حاصل شود که اختلال دیگری مانند لخته شدن خون یا انسداد باعث درد و تورم در پاها نشده است.

پیشگیری

برای جلوگیری از واریس، شما باید گردش خون به عضلات را بهبود بخشیده و خطرات واریس را کاهش دهید. به منظور جلوگیری از ابتلا به واریس، یکسری مراحل اساسی وجود دارد.

● به طور منظم ورزش کنید

● وزن خود را مدیریت کنید

● یک رژیم غذایی کم‌نمک و پرفیبر را دنبال کنید

● از پوشیدن کفش پاشنه بلند خودداری کنید

● پاهایتان را بالا ببرید

● مرتبا بین حالت نشسته و ایستاده وضعیت خود را تغییر دهید

درمان واریس

در صورت نیاز به درمان ، پزشک شما ممکن است ابتدا از جوراب های فشاری که با عنوان جوراب واریس شناخته می شود ، ورزش منظم و بالا نگه داشتن اندام مبتلا در هنگام استراحت استفاده کند.

❉ درمانپزشکی 

● جوراب‌های واریس 

مدیریت محافظه کارانه با استفاده از جوراب‌های واریس الاستیک معمولاً در موارد اولیه درمان به همراه اصلاح سبک زندگی مورد استفاده قرار می‌گیرد. استفاده از جوراب واریس به منظور بهبود عملکرد گردش خون در پا می باشد. این جوراب های کشی رگ های پا را در فشار قرار داده و خون را مجبور می کنند در صورت بسته بودن مسیر پیش رویشان، راه های دیگری را برای عبور و بازگشت به قلب پیدا کنند. به این صورت از تجمع خون در قسمت های پایین تر جلوگیری می شود.

● لیزر

 لیزر اندوونوس، درمان تحت بیهوشی موضعی به صورت سرپایی انجام می‌شود. یک فیبر لیزری از طریق یک برش کوچک به داخل ورید غیرطبیعی تحت هدایت سونوگرافی  قرار می‌گیرد. هنگامی که لیزر فعال شده و فیبر به آرامی برداشته می‌شود، واکنشی در دیواره ورید در امتداد بخش تحت درمان ایجاد می‌کند و در نتیجه تخریب و اسکلروز دیواره رگ با حداقل ناراحتی ایجاد می‌شود.در این روش سیاهرگ های واریسی به جای مسدود و خارج شدن به وسیله لیزر سوزانده می شوند.

● جراحی واریس

رگهای آسیب دیده جراحی و برداشته می شوند

● اسکلروتراپی

در این روش با تزریق محلولی به رگ سبب از بین رفتن آن و درمان رگ های واریسی پر پیچ و خم و با عود مکرر می شود این روش به صورت سرپایی بوده و انجام آن بسیار ساده تر و کم هزینه تر از جراحی واریس است. پس از تزریق، به سرعت بانداژ رگ انجام می شود که باعث می شود کبودی و سایر عوارض به حداقل برسد وبه تدریج بدن رگ‌ها را جذب می‌کند و از بین می‌برد.

● لیگاسیون و استریپینگ

 یکی دیگر از روش های درمان واریس پا روش برش و بستن رگ واریسی است.

● درمان واریس با RF

 در این روش پزشک با یک میله وارد رگ خونی میکند و امواج فراصوت آزاد می کند. این امواج باعث گرم شدن، فروپاشی دیواره های آن و بسته شدن آن به طور کامل می شود.

● ابلیشن رادیوفرکوئنسی

ابلیشن رادیوفرکوئنسی(RFA) به آسیب حرارتی (بر پایه گرما) به رگ آسیب‌دیده می‌گویند که منجر به بسته شدن فوری رگ می‌شود. هنگامی که ورید با این روش درمان می‌شود، به تدریج به طور کامل توسط بدن جذب می‌شود و با گذشت زمان از بین می‌رود.

● فیزیوتراپی در درمان واریس

 روشهای درمانی فیزیوتراپی برای حل عوارض و درد های ناشی از واریس کاملا موثر است.

❉ درمان  خانگی

● ورزش کردن

● کنترل وزن

● رژیم غذایی پر فیبر و کم نمک

● مصرف غذاهای سرشار از آنتی‌ اکسیدان

● اجتناب از پاشنه بلند و جوراب تنگ

● بالا نگه داشتن پا بعد از پیاده روی یا ایستادن مداوم: به این صورت که رو زمین دراز بکشید و پاهایتان را بالاتر از سطح بدن به عنوان مثال روی صندلی قرار دهید.

● حالت نشسته یا ایستاده خود را مرتباً تغییر دهید

بارداری و رگ‌های واریسی

زنان در دوران بارداری بیشتر از هر موقع مستعد ابتلا به واریس پا هستند که واریس بارداری نامیده میشود . زنان باردار خون بیشتری در بدنشان دارند؛ این مسئله فشار اضافی بر روی سیستم گردش خون ایجاد می‌کند.علاوه بر این، تغییرات در سطوح هورمون می‌تواند منجر به استراحت دیواره رگ‌های خونی شود. هر دو این عوامل، خطر ابتلا به واریس را افزایش می‌دهند. همانطور که رحم رشد می‌کند، فشار بیشتری روی رگ‌های ناحیه لگن مادر ایجاد می‌شود. در اکثر موارد، واریس پس از دوران بارداری از بین می‌رود؛ این در همه موارد صادق نیست، و گاهی اوقات، حتی اگر رگ‌های واریسی بهبود یابند، ممکن است برخی از آنها قابل مشاهده باقی بمانند.