• فیبروم  رحم یا ( لیومیوم ، میوم ، میوم رحمی ، فیبروئید ) چیست ؟
• 
  

فیبروم رحم یکی از بیماری های شایع در بانوان است که درواقع وجود توده های خوش خیم و غیر سرطانی در داخل رحم را شامل می شود و علائم و نشانه های مشخصی دارد و در صورت تشخیص قابل درمان است

باید بیان شود که فیبروم های رحمی تومورهایی هستند که در رحم یک زن غالبا در سنین باروری در رحم ظاهر می­شوند ایجاد می شوند. گاهی این تومورها بزرگ شده و باعث ایجاد درد شکمی شدید و پریودهای بسیار سنگین می شوند. در سایر موارد، هیچ علامت و نشانه ای ایجاد نمی کنند. این تومورها به طور معمول خوش خیم یا غیر سرطان زا هستند. علت ایجاد فیبروم رحم نامشخص است. فیبروم ها می توانند در زمان پریود یا عادت ماهیانه درد در ناحیه شکم و کمر را افزایش دهند و به همین ترتیب باعث آزار در بانوان شوند، اما همان گونه که بیان شد، معمولا فیبروم های رحم علامتی ندارند.

 فیبروم رحمی در انواع نقاط رحم رشد می کند و دارای اندازه های مختلفی است.

اگر فیبروم رحمی بسیار زود تشخیص داده شود می توان بروز بیماری های خطرناک تری مثل سرطان رحم  جلوگیری کند. 

دلایل به وجود آمدن میوما یا فیبروم چیست ؟

علت ایجاد فیبروم رحم چندان مشخص نیست، اما دلایلی وجود دارد که احتمال وقوع آن به شرح زیر است :

1.سابقه خانوادگی و موروثی: به صورتی که اگر چنان چه خواهر یا مادر شما فیبروم رحمی داشته باشند احتمال وقوع فیبروم رحم در شما نیز وجود خواهد داشت. 

2.هورمون ها: استروژن و پروژسترون، دو هورمون  که از تخمدان‌ها تولید و ترشح می‌شوند  و تحریک کننده رشد دیواره رحم  هستند و این هورمون ها پس از هر سری عادت ماهیانه پوشش رحمی جدید ایجاد می کنند و این کار احتمال وجود فیبروم را در رحم را بالا می‌برد میوماها گیرنده­های استروژن و پروژسترون بیشتری نسبت به سلول­های عضلانی طبیعی رحم دارند و به همین دلیل است که پس از یائسگی کوچک می شوند.

3.بارداری: بدلیل اینکه بچه‌دار شدن و بارداری باعث افزایش میزان استروژن و پروژسترون در بدن می‌شود افزایش احتمال فیبروم رحم نیزبیشتر   می شود به همین سبب یکی از بیماری های زمان بارداری  می باشد و این فیبروم در رحم  ،در طول بارداری بزرگ تر می‌ شود. 

4. سایر فاکتورهای رشد :عواملی که برای حفظ بافت ها به بدن کمک می­کنند، مانند فاکتور رشد شبه انسولین نیز، می­توانند بر رشد فیبروم تأثیر بگذارند.

5. ماتریس خارج سلولی (ECM) گماتریس خارج سلولی ماده­ای است که مثل ملات بین آجر عمل می­کند و باعث می­شود سلول­ها به هم بچسبند. این ماده در فیبروم­ها افزایش می­یابد و آن­ها را فیبری می­کند. به علاوه، فاکتورهای رشد را ذخیره می­کند و از این طریق هم باعث ایجاد تغییرات بیولوژیکی در سلول­ها می­شود.

انواع فیبروم های رحم :

فیبروم داخلی: (اینترامولار) :

این نوع فیبروم در زنان بسیار زیاد می باشد و محل به وجود آمدن آن دیواره ماهیچه‌ ای رحم است. این فیبروم می تواند بزرگ و بزرگتر شود و باعث کشیدگی و بزرگ شدن رحم میشود

فیبروم ساقه دار(پایه دار ) یا پدانکولیت :

این نوع فیبروم در واقع فیبروم ساب سروز است که در صورتی که فیبروم‌های خارج رحمی توسط یک پایه به رحم متصل شوند به آنها فیبروم‌های پایه‌دار گفته می‌شود

فیبروم ساب سروز :

این نوع در یک سمت رحم رشد (خارج رحم اما چسبیده به آن ) می کند و آن قسمت را بزرگ تر از دیگر قسمت های رحم می کند. 

فیبروم ساب موکوزال :

این فیبروم در میان ماهیچه میومتریوم (سطح داخلی حفره رحم ) بزرگ می شود و احتمال ایجاد شدن آن بسیار کم است اما درد و خونریزی آن بسیار زیاد است.

 باید گفته شود تمامی انواع فیبروم های رحمی در بارداری زنان اختلال ایجاد می کنند و مانع بارداری آن ها می‌ شوند.

علائم فیبروم رحمی

علائم فیبروم در بدن شما به تعداد تومورهایی که دارید، اندازه و محل قرارگیری تومورها بستگی دارد. مثلا فیبروم های ساب موکوزال ممکن است باعث خونریزی های شدید قاعدگی و مشکل در بارداری شوند.

اگر تومور شما کوچک است یا یائسه خواهید شد، ممکن است هیچ علامتی نداشته باشید. فیبروم های رحم ممکن است در طول یائسگی یا بعد از آن کوچک شوند. به دلیل آن که میزان استروژن و پروژسترون در یائسگی کاهش می یاید. شایان به ذکر می باشد که این هورمون ها رشد فیبروم را تحریک می کنند.

. فشار و درد های ناگهانی در لگن

. به طول انجامیدن خونریزی های عادت ماهیانه که ممکن است باعث کمخونی شدید شود

. درد بسیار زیاد در عادت ماهیانه

. خونریزی های غیر طبیعی میان دوره های عادت ماهیانه

. بزرگ شدن شکم

. پا درد

. کمر درد

. اختلال در ادرار و سیستم گوارش

. تکرر ادرار

. اختلال در بارداری : زایمان زود رس از علائم فیبروم در بارداری

. مشکل در تخلیه مثانه

. یبوست

. درد و فشار در لگن

. درد به هنگام برقراری رابطه جنسی

. نفخ شکم و احساس پر بودن یا سنگینی در آن

پزشک متخصص زنان ممکن است در طول معاینه شکمی یا لگنی، یک توده لگنی محکم و نامنظم احساس کند. آزمایش های دیگر برای تشخیص این عارضه شامل موارد زیر می باشد:

. سونوگرافی ترانس واژینال: 

این سونوگرافی در داخل واژن انجام می شود تا پزشک متخصص بتواند ارزیابی بهتری از فیبروم داشته باشد. به منظور تأیید تشخیص، و نقشه و اندازه گیری فیبروم ها

MRI :

 این تست تصویربرداری به پزشک این امکان را می دهد تا از نظر اندازه، تعداد و محل هر یک از فیبروئیدها اطلاعاتی را بدست آورد. این روش اندازه و محل فیبروم­ها را با جزئیات بیشتری نشان می­­دهد

. هیستروسونوگرافی: 

این روش یک سونوگرافی واژینال است که با کمک تزریق آب نمک در رحم انجام می شود. پزشک با باز شدن حفره رحم توسط آب نمک می تواند بررسی کند كه آیا فیبروم های درون حفره رحم در حال رشد هستند یا خیر.

. هیستروسالپنگوگرافی :

در این روش برای واضح کردن حفره رحمی و لوله های تخمدان در تصاویر اشعه ایکس، از رنگ استفاده می­شود. این به پزشک کمک می­کند تا متوجه شود که لوله­های تخمدان باز هستند یا بسته، و همچنین می­تواند فیبروم های زیر موکوس را مشاهده کند.

• . هیستروسکوپی: 

در این روش پزشک یک دستگاه به نام هیستروسکوپ (یک لوله با یک دوربین در نوک آن) را به منظور نمونه‌  برداری از رحم، وارد حفره رحم می‌کند و سپس محلول نمکی را به درون رحم تزریق می­کند تا حفره آن باز شود و بتواند دیواره های رحم و دهانه لوله های تخمدان را معاینه کند هیستروسکوپی اغلب برای برای بررسی فیبروم ‌هایی که از رحم بیرون زده‌اند مناسب می باشد.

آیا فیبروم خطرناک است یا عوارض آن چیست ؟

اگرچه فیبروم رحم معمولاً خطرناک نیست؛ اما می‌تواند به علت از دست دادن خون باعث کم‌خونی و احساس خستگی شود. گاهی ممکن است بیمار نیاز به تزریق خون پیدا کند. برخی فیبروم‌ها به‌ویژه فیبروم ساب موکوزال ممکن است باعث ناباروری یا مشکلات دوران بارداری شوند. فیبروم همچنین ممکن است خطر جدا شدن جفت، تأخیر رشد جنین و زایمان زودرس را افزایش دهند. درصورتی‌که قصد بارداری دارید بهتر است قبل از اقدام به بارداری ازنظر فیبروم یا میوم رحم بررسی شوید.

عوارض فیبروم در طول بارداری :

- افزایش خطر سقط

۲- محدودیت رشد جنین در رحم

۳- زایمان زودرس

۴- خونریزی شدید

۵- افزایش سایز فیبروم رحمی

فیبروم در طول بارداری می تواند بزرگتر و یا حتی کوچک تر شود.

• فیبروم رحم و نوع زایمان

گرچه بعضی از خانم ها با توجه به اندازه و محل قرارگیری فیبروم در رحم ممکن است بتواند زایمان طبیعی نیز داشته باشند اما  وجود فیبروم رحمی احتمال سزارین را افزایش می دهد کسانی که فیبروم آنها بزرگ است و در محلی قرار گرفته که دهانه رحم را مسدود کرده نمی‌توانند زایمان طبیعی داشته باشند و حتما باید سزارین شوند.

• آیا در هنگام انجام سزارین میتوان فیبروم رحمی را هم برداشت؟

خیر. بهتر است هنگام سزارین فیبروم های رحمی برداشته نشوند چون بافت رحم بسیار شکننده و پر خون است و با دستکاری، احتمال خونریزی شدید وجود دارد و در صورت عدم کنترل خونریزی ممکن است منجر به برداشت رحم برای حفظ جان بیمار شود. در ضمن ممکن است بعد از زایمان فیبروم خود به خود کوچک شود.

پیشگیری از فیبروم رحم

از قدیم گفته اند که پیشگیری بهتر از درمان است . روش هایی برای پیشگیری از فیبروم رحم عبارت اند از :

ورزش

درست متوجه شده اید با ورزش کردن و بدن سالم داشتن بسیاری از بیماری ها از بدنتان دور میشوند. تحقیقات نشان داده است که خانم هایی که به طور مرتب و همیشگی در طول هفته 3 الی 4 بار ورزش می کنند و دارای فعالیت بدنی هستند، احتمال اینکه به بیماری سرطان فیبروم رحم دچار شوند بسیار کم تر است.

• اضافه وزن نداشته باشید 

همه این موضوع را به خوبی میدانیم که اضافه وزن بسیاری از مشکلات و بیماری ها را برایمان به وجود می آورد. اگر اضافه وزن منجر به بیماری نشود حداقل بر تشدید شدن بیماری تاثیر می گذارد.

در صورت ابتلا به این بیماری پزشکان رژیم غذایی سالم و فعالیت روزانه بیشتر را توصیه می کنند. غذاهای مضر برای بیماری عبارتند از:

از مواد غذایی استفاده کنید که ویتامین D  بدنتان را تامین کند.

تا میتوانید لبانیت مصرف کنید.

ماهی بخورید

سبزیجات و میوه را از رژیم غذایی خود هرگز حذف نکنید.

چای سبز میل کنید

آجیل استفاده کنید چرا که دارای چربی امگا 3 است و برای بدن بسیار ضروری است.
گوشت قرمز
الکل
فست فود
شیرینی ها ، قندها و قندهای غیر طبیعی
نوشیدنی های صنعتی
آرد سفید و غلات غیر طبیعی
این غذاهای مضر برای فیبروم رحم را شناسایی کرده و آنها را در رژیم غذایی خود قرار دهید.

چه کسانی بیشتر در معرض خطر فیبروم های رحمی هستند؟

با افزایش سن، احتمال ابتلای زنان به فیبروم افزایش می یابد.

خانم هایی كه سابقه خانوادگی در این خصوص دارند، احتمال ابتلا به فیبروم را خواهند داشت.

همچنین تا حدودی چاقی با افزایش خطر ابتلا به فیبروم ارتباط دارد.

 عوامل خطر (ریسک فاکتورها)

 عوامل خطر شناخته شده ­ای که می توانند بر رشد فیبروم تأثیر بگذارند عبارتند از: شروع قاعدگی در سنین پایین، چاقی، کمبود ویتامین ،؛ رژیم غذایی غنی از  گوشت قرمز و فقیر از سبزیجات برگی، میوه و لبنیات، و نوشیدن مشروبات الکلی از جمله آبجو خطر ابتلا به فیبروم ها را افزایش می دهد. همچنین  اگر مادر یا خواهر شما میوما داشته است، شما نیز شانس بیشتری برای داشتن آن دارید.

آیا فیبروم های رحمی عوارض دارند ؟

اگرچه فیبروم­های رحمی معمولا  خطرناک نیستند، اما می­توانند باعث ناراحتی شوند و منجر به بروز عوارض خطرناکی شوند. از مهمترین عوارض آنها کاهش تعداد گلبول های قرمز خون (کم خونی) به دلیل خونریزی سنگین است که باعث ضعف و خستگی می شود. اگرچه به ندرت، ولی گاهی برای جبران این کمبود، انتقال خون ضروری می شود.

•   گزینه های درمانی برای فیبروم رحم می تواند شامل موارد زیر باشد:
• 
  

. درمان با دارو

با توجه به اندازه و محل قرار گیری آن ممکن است پزشک شروع به دارو درمانی کند. داروهای فیبروم رحمی هورمون­هایی را هدف قرار می دهند که چرخه قاعدگی را تنظیم می کند و علائمی مانند خونریزی شدید قاعدگی و فشار لگن را درمان می­ کنند. آنها فیبروم ها را کاملا از بین نمی برند، اما ممکن است باعث کوچک شدن آنها شوند.

. عمل جراحی

هنگام صحبت در مورد انواع مختلف جراحی برای برداشتن فیبروم، فاکتورهای مختلفی باید در نظر گرفته شود. اندازه، محل و تعداد فیبروم ها نه تنها می توانند بر نوع جراحی تأثیر بگذارند، بلکه خواسته های شما برای بارداری های آینده نیز می تواند عامل مهمی در تهیه یک برنامه درمانی باشد. برخی از گزینه های جراحی رحم را حفظ می کنند و به شما امکان می دهند در آینده باردار شوید، در حالی که گزینه های دیگر می توانند رحم را خراب یا از بین ببرند.

. سونوگرافی متمرکز شده

سونوگرافی متمرکز شده (FUS) یک روش درمانی غیر تهاجمی، بی خطر و موثر برای از بین بردن میوما است. این روش نیازی به برش ندارد و سرپایی انجام می شود. بیمار داخل یک اسکنر MRI قرار می گیرد که مجهز به سونوگرافی است. تصاویر محل دقیق فیبرومها را به پزشک می دهد و به کمک امواج صوتی (فراصوت)  بافت میوما گرم شده، از بین

می رود.

آمبولیزاسیون شریان رحمی

ذرات كوچك (عوامل آمبوليك) به درون سرخرگ­های تغذیه کننده رحم تزریق و جريان خون به سمت فيبروم ها قطع مي شود و منجر به كاهش و از بین رفتن آنها مي شود.

• فرسایش بسامد (فرکانس) رادیویی

در این روش، از انرژی فرکانس رادیویی برای تخریب و از بین بردن فیبروم­های رحمی و رگ­های خونی تغذیه کننده آنها استفاده می­شود. این کار را می توان در طی یک عمل لاپاراسکوپی یا خارج رحمی انجام داد. روشی مشابه به نام کرایومیولیز نیز میوما را با انجماد از بین می برد.

میومکتومی شکم

روشی است که به ارائه دهنده شما اجازه می دهد فیبروم ها را بدون آسیب رساندن به رحم از بین ببرد. میومکتومی انواع مختلفی دارد. نوع روشی که ممکن است برای شما بهتر باشد به محل قرارگیری فیبروم ها، اندازه آنها و تعداد فیبروم ها بستگی دارد.

وقتی فیبروم­ها متعدد، بسیار بزرگ یا بسیار عمیق هستند، پزشک ممکن است از روش جراحی باز شکمی برای از بین بردن آنها استفاده کند. اما جای زخم بعد از عمل می تواند در باروری آینده تأثیر بگذارد.

هیستروسکوپی

این روش با قرار دادن یک اسکوپ (ابزاری شبیه لوله باریک و انعطاف پذیر) از طریق واژن و دهانه رحم و داخل رحم انجام می شود. در طی این روش هیچ برشی ایجاد نمی شود. در طی مراحل از دامنه استفاده می کنید تا فیبروئیدها را برش دهد. سپس درمانگر فیبروئیدها را از بین می برد.

میومکتومی هیستروسکوپی

در صورتی که میوم­ها در داخل رحم باشند (ساب موکوزال) این روش گزینه خوبی است. جراح با استفاده از وسایل وارد شده از طریق واژن و دهانه رحم به رحم، به آنها دسترسی پیدا کرده و آنها را از بین می برد.

لاپاراسکوپی

در این روش پزشک معالج از یک محدوده برای برداشتن فیبروم استفاده می کند. برخلاف هیستروسکوپی، این روش شامل قرار دادن چند برش کوچک در شکم شما است. بدین ترتیب دامنه وارد بدن شما می شود و وجود دارد.

 میومکتومی لاپاروسکوپی یا رباتیک

میومکتومی رباتیک به پزشک  نمایی بزرگتر و سه بعدی از رحم می دهد، و جراح با استفاده از دوربین کوچک متصل به یکی از ابزارها، ناحیه شکم را روی مانیتور مشاهده می­کند. این روش دقت و انعطاف پذیری بیشتری نسبت به روش ها دارد. جراح با استفاده از ابزارهای باریک وارد شده از برش­های کوچک در شکم، میوما را برداشته و رحم را تغییر نمی­دهد.

درمان فیبروم های رحم

درمان ها متفاوت هستند و از فردی به فرد دیگر متفاوت است اما در کل درمان شامل :

۱- خارج کردن فیبروم با جراحی

۲- استفاده از داروهایی که باعث یائسگی کاذب در بدن شده و سایز فیبروم را کاهش می‌دهند.

۳- آمبولیزاسیون شریان رحمی که البته می‌تواند با عوارضی همراه باشد.

این گفته که فیبروم رحمی سبب نازایی میشود صحیح نیست، اگر تحت نظر متخصص زنان باشید احتمال حاملگی در شما افزایش می یابد.

توصیه های ضروری به افرادی که فیبروم رحم دارند :

۱- معاینات دوره‌ای انجام دهید و هر ۶ ماه تا یک سال به متخصص زنان خود مراجعه کنید.

۲- اگر فیبروم رحمی دارید از مصرف قرص های جلوگیری از بارداری جداً خودداری کنید مگر با تجویز پزشک.

۳- بسیاری از فیبروم های رحمی نیاز به جراحی ندارند.

۵- اگر به دلیل داشتن فیبروم خونریزی های قاعدگی زیاد دارید، حتما از غذا هایی که سرشار از آهن هستند استفاده کنید که دچار کم خونی نشوید.

۶- اگر فیبروم رحمی به سرعت رشد کند و بزرگ شود حتماً باید بررسی‌های بیشتر در خصوص سرطانی بودن آن انجام شود.