سرطان پوست چیست؟

سرطان پوست در اثر رشد غیرطبیعی سلول‌های پوستی­ای که کنترل چرخه رشد خود را از دست داده‌اند ایجاد می‌شود. در اغلب موارد این نوع سرطان به دلیل تغییرات ناشی از اشعه ماوراءبنفش انباشته‌شده در سلول‌های پوستی اتفاق می‌افتد. باکمتر قرارگرفتن درمعرض اشعه ماوراء بنفش، می‌توانید خطر ابتلابه‌ سرطان پوست را کاهش دهید.چک کردن پوست هنگام ظاهر شدن تغییرات مشکوک برروی آن، به‌شناسایی سرطان‌پوست درمراحل اولیه آن کمک خواهدکرد.
سرطان پوست در ابتدا بر روی نواحی که در معرض نور خورشید قرار دارند مانند پوست فرق سر، صورت، لب، گوش، گردن، بازو‌ها و دست‌ها و همچنین پاها درزنان بوجود می‌آید.اما این عارضه درنواحی که به‌ندرت درمعرض نور خورشید قرار می‌گیرند مانند کف دست و پا، زیر ناخن‌های دست و پا و درناحیه تناسلی، نیز ایجاد می‌شود.
سرطان‌ پوست برروی انواع رنگ پوست‌ها، ازجمله رنگ پوست‌های تیره‌تر، اثر گذار است.درافراد باپوست تیره، ملانوم اغلب درنواحی که‌در معرض نور خورشید قرار نگرفته‌اند مانند کف دست و پا بوجود می‌آید.

سه نوع اصلی سرطان پوست عبارت‌اند از:

● کارسینوم سلول پایه‌ای

● کارسینوم سلول سنگفرشی

● ملانوم(تومور سیاه رنگ قشر عمیق پوست)

کراتوز اکتینک نوعی رشد پوستی پیش سرطانی است که می‌تواند به یک سرطان تبدیل شود. کارسینوم سلول پایه‌ای و کارسینوم سلول سنگفرشی رایج‌ترین انواع سرطان پوست هستند که با عنوان “سرطان پوست غیرملانوم” شناخته می‌شوند.

کارسینوم سلول پایه‌ای قابل‌درمان است و کارسینوم سلول سنگفرشی در صورت تشخیص در مراحل اولیه و درمان زودهنگام معمولاً به سایر اندام‌ها گسترش نمی‌یابد. بیشتر سلول‌های پایه‌ای و سنگفرشی در مناطقی از پوست که بیشتر در معرض آفتاب قرار می‌گیرند مانند صورت، گوش، گردن، لب و پشت دست‌ها ایجاد می‌شوند.

این نوع سلول‌های سرطانی بسته به‌نوعی که دارند می‌توانند رشد سریع یا کندی داشته باشند اما به‌ندرت به سایر نقاط بدن گسترش می‌یابند. ملانوم به‌اندازه کارسینوم سلول پایه‌ای و سلول سنگفرشی شایع نیست اما خطرناک‌ترین شکل سرطان است. اگر ملانوم درمان نشود یا به مراحل پیشرفته برسد به احتمال زیاد در سایر اندام‌های بدن پخش می‌شود، درنتیجه درمان آن مشکل شده و احتمال مرگ ناشی از سرطان پوست افزایش می‌یابد.

انواع سرطان‌های پوست غیرمتداول عبارتنداز:

● سارکوم(تومور سرطانی)کاپوسی

یک نوع سرطان پوست نادرهست که‌در پوشش رگ‌های خونی ایجاد و منجربه قرمری یاکبودی پوست و غشا‌ موکوسی می‌شود.این نوع‌سرطان عمدتاً درافرادی باسیستم ایمنی ضعیف مانند مبتلایان‌به ایدز و افرادی که داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنند، مانند افرادی که عمل پیوند عضو انجام داده‌اند، اتفاق می‌افتد.

● سرطان‌سلول مرکل

 این نوع‌سرطان باعث بوجود آمدن برآمدگی‌های سفت و درخشان بر رو یا زیر پوست ودر فولیکول‌های مو می‌شود.سرطان‌سلول مرکل اغلب درنواحی سر، گردن و تنه رخ می‌دهد.

سرطان‌غدد چربی. یک نوع سرطان غیرمتداول و تهاجمی است‌که منشاء آن غدد چربی داخل پوست است.سرطان‌غدد چربی (که‌معمولاً به شکل یک برآمدگی سخت و دردناک ظاهر می‌شود) درهر قسمت ازبدن می‌تواند بوجود بیاید ولی اغلب اوقات برروی پلک ظاهر می‌شود و باسایر عارضه‌های پلک، اشتباه گرفته می‌شود.

علائم سرطان پوست

سرطان پوست می‌تواند یک آماس یا لکۀ پوستی باشد که بهبود نمی‌یابد. رایج‌ترین علامت هشداردهنده سرطان پوست تغییر سطح پوست، رشد خال و سلول‌های پوستی جدید یا تغییر رشد آن‌هاست.

● کارسینوم سلول پایه‌ای

اغلب به شکل یک برجستگی کوچک، صاف، مرواریدی یا مومی روی صورت، گوش و گردن ظاهر می‌شود. گاهی نیز به شکل یک ضایعه صاف صورتی، قرمز یا قهوه‌ای‌رنگ در بدن، بازوها یا پاها دیده می‌شود.

● کارسینوم سلول سنگفرشی

 به‌صورت یک گره سفت، قرمز یا به‌صورت یک ضایعه مسطح پولک­دار و خشن ظاهر می‌شود و ممکن است خارش، خونریزی و پوسته‌پوسته شدن را به همراه داشته باشد.

● ملانوم
▪ یک لک قهوه ای بزرگ همراه با تعدادی لکه های تیره‌تر

▪ خال که‌ مدام خونریزی می‌کند و دررنگ، سایز و احساس دردش تغییرات مداوم ایجاد می‌شود.

▪ یک ضایعه کوچک با حاشیه نامنظم و قسمت هایی که قرمز، صورتی، سفید، آبی یا سرمه‌ای به نظر می‌رسند.

▪ ضایعه‌ای که مدام درد می‌کند و یا می‌سوزد.

▪ ضایعات تیره رنگ برروی کف دست و پا، نوک انگشتان دست و پا و بر روی غشاهای مخاطی پوشاننده سطح دهان، بینی، واژن و مقعد.

علل بوجود آمدن سرطان پوست

سرطان پوست ازلایه رویی پوست که‌اپیدرم نام دارد، آغاز می‌شود.اپیدرم لایه باریکی است یک پوشش محافظ برای سلول‌های پوستی که‌مدام درحال ریختن و رویش مجدد هستند،است.اپیدرم شامل سه نوع سلول است:
سلول‌های سنگفرشی درست درزیر سطح خارجی پوست قرار می‌گیرند و به‌عنوان پوشش داخلی آن عمل می‌کنند.
سلول‌های بازال که‌وظیفشان تولید سلول‌های پوستی جدید است و درست درزیر سلول‌های سنگفرشی قرار گرفته‌اند.
سلول‌های ملانوسیت (که‌ملانین و رنگدانه تولید می‌کنند و باعث ایجاد رنگ طبیعی پوست می‌شوند)درقسمت پایینی اپیدرم قرار دارند.هنگام قرار گرفتن درمعرض نور خورشید، ملانوسیت مقدار بیشتری ملانین تولید می‌کند تااز لایه‌های زیرین پوست محافظت کند.باتوجه به‌ناحیه‌ای که سرطان پوست ازآنجا شروع می شود، نوع‌سرطان و گزینه‌های درمانی تعیین خواهندشد.
داشتن بیماری که‌منجر به‌نقص درسیستم ایمنی بدن می‌شود نیز درایجاد سرطان‌پوست نقش دارند.

● قرار گرفتن طولانی‌مدت زیر نور آفتاب ،برنزه کردن با دستگاه سولار،آفتاب‌سوختگی شدید در کودکی

هر کسی که‌مدت طولانی دربرابر نور خورشید قرار بگیرد، به‌شدت درمعرض خطر ابتلابه سرطان پوست خواهد بود مخصوصاً اگراز کرم ضد آفتاب یا لباس برای محافظت‌از پوست استفاده نکرده باشد.برنزه کردن پوست با استفاده‌از نور مخصوص برنزه کردن به دلیل اینکه پوست رادر معرض اشعه فرابنفش قرار می‌دهد نیز خطرناک است.

● قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی در محل کار

قرار گرفتن درمعرض مواد شیمیایی خاصی مانند آرسنیک، خطر ابتلابه سرطان پوست را افزایش خواهدداد.

● تماس مکرر با تشعشعات

افرادی که برای بیماری های اگزما یا آکنه تحت پرتو درمانی قرار می‌گیرند، به‌شدت درمعرض ابتلا به‌سرطان پوست هستند.

● تضعیف سیستم ایمنی

افرادی‌که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، مانند افراد مبتلابه ایدز(اچ ای وی) و افرادی که‌پس از عمل پیوند عضواز داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی بدن استفاده می کنند، به‌شدت درمعرض خطر ابتلا به‌سرطان پوست هستند.

❃ هر چند ممکن است هر فردی به سرطان پوست مبتلا شود، بعضی از افراد به دلایل خاص تر بیشتر در معرض ابتلا به سرطان پوست هستند آن ها کسانی هستند که:

● رنگ پوستشان سفید است، موهای بور یا قرمز دارند یا دارای  رنگ چشم آبی یا فندقی هستند:

ملانین(رنگدانه)کمتر در پوست، باعث می‌شود که‌اشعه فرابنفش به‌پوست آسیب بیشتری بزند.

● افرادی که تعداد زیادی خال های بزرگ و با اشکال نامنظم روی پوستشان  دارند:

افرادی که‌دارای تعداد زیادی خال یا خال‌های غیر عادی به‌نام خال دیسپلاستیک هستند، بیشتر درمعرض خطر ابتلابه سرطان‌پوست قرار دارند.این خال‌های غیر نرمال(که ظاهری غیر عادی و اندازه ای بزرگتر از خال های معمولی دارند)بیش‌تر ازسایر خال‌ها منجر به بروزسرطان می‌شوند.اگر سابقه داشتن این خال‌ها را دارید تغییرات آن‌ها رابه صورت منظم بررسی کنید.

● یا کسانی که در خانواده ی خود  فرد یا افرادی  بود ه اند که به سرطان پوست گرفتار شده اند:

اگر یکی‌از والدین یا خواهر یا برادرانتان مبتلا به‌سرطان پوست شده است، خطر ابتلا شما به‌این بیماری افزایش پیدا خواهدکرد.

● به دلایل خاصی (شغل، شرایط اقلیمی و ...)، مجبورند بیشتر در  در معرض آفتاب قرار بگیرند و پوستشان دچار آفتاب سوختگی شده است:

وجود یک یا تعدادی بیشتر تاول ناشی‌از آفتاب سوختگی درکودکان و نوجوانان، خطر ابتلابه سرطان‌پوست راافزایش خواهد داد.

پیشگیری از سرطان پوست

سرطان پوست اغلب، قابل پیشگیری هستند.برای محافظت‌از خودتان دربرابر سرطان‌پوست، به‌موارد زیر توجه کنید:

● اجتناب‌از قرارگرفتن درمعرض نور خورشید دراواسط روز

خورشید از ۱۰صبح تا ۴ بعدازظهر باشدت بیشتری می‌تابد پس بهتر است فعالیت‌های خارج‌از منزل رابه ساعات دیگری موکول کنید.اشعه ماورا بنفش درطول سال، جذب پوست شما می‌شود و ابرها به‌مقدار بسیار کم می‌توانند جلوی نفوذ این اشعه هارا بگیرند.

●عدم قرارگیری درنور شدید خورشید مانع ایجاد آفتاب سوختگی و لکه‌های قهوه‌ای که‌منجر به‌بروز سرطان می‌شوند

قرارگرفتن درآفتاب شدید، درگذر زمان منجربه بروز سرطان پوست میشود.

● استفاده‌از کرم‌ضدآفتاب درطول سال

کرم‌های ضدآفتاب نمی‌توانند همه اشعه‌های مضر مخصوصاً آن‌هایی که‌منجربه ایجادسرطان می‌شوندرا، فیلتر کنند اما درمحافظت کلی‌از پوست دربرابر آفتاب، نقش مهمی دارند.حتی درروزهای ابری هم‌از کرم ضدآفتاب (طیف گسترده با اس پی اف حداقل ۳۰) به‌مقدار بسیار زیادی استفاده و هر ۲ساعت یکبار (اگر دچار تعریق شدید هستید و یا در حال شنا کردن بودید زود به زود تر)آن را تجدید کنید.به‌تمامی قسمت‌هایی ازبدنتان که‌در معرض نور خورشید قرار می گیرند مانند لب، نوک گوش ها، پشت دست ها و گردنتان، به مقدار خیلی زیادی کرم ضد آفتاب بمالید.

● زدن عینک آفتابی را فراموش نکنید و استفاده از کلاه لبه دار

ازعینک‌هایی استفاده کنید که‌از ورود هر دو نوع اشعه فرابنفش (یو وی ای، یو وی بی) به‌چشم جلوگیری کند.
خودداری کردن‌از رفتن‌به سولاریوم

● نورهایی که‌در سولاریوم به‌هنگام برنزه کردن پوست استفاده می‌شود، دارای اشعه‌های فرابنفش است و خطر ابتلابه سرطان پوست را افزایش می‌دهد.

● به‌صورت مرتب پوست‌تان را بررسی کنید

درصورت مشاهده تغییراتی درآن بلافاصله به‌پزشک‌تان اطلاع دهید.پوست خودرا بررسی کنید .همچنین مطمئن شوید که‌تغییراتی درخال‌ها، کک و مک‌ها، برآمدگی‌های کوچک پوستی و ماه گرفتگی‌تان، بوجود نیامده است.
باکمک آینه صورت، گردن، گوش و پوست فرق سرتان‌را بررسی کنید.قفسه سینه، تنه و بالا و پایین بازوها و دست‌هایتان رانیز معاینه کنید.همچنین جلو و عقب ساق پا، پا، کف پا و فضاهای بین انگشتان پا ، ناحیه تناسلی و نشیمنگاه را نیز بررسی و معاینه کنید.

تشخیص سرطان پوست

• تشخیص به‌موقع سرطان پوست بهترین راه جلوگیری از عوارض آن است بنابراین به‌محض دیدن کوچکترین علائم بلافاصله به پزشک متخصص مراجعه کنید. برای تشخیص سرطان پوست، پزشک موارد زیررا انجام خواهد داد:

● معاینه کردن پوست

پزشک بامعاینه کردن پوست متوجه وجود تغییراتی درآن‌که احتمالاً ناشی ازسرطان پوست است، می‌شود.البته آزمایش‌های بیشتری برای تشخیص قطعی، موردنیاز است. همینطور از غربالگری سرطان برای تشخیص استفاده می شود.

● برداشتن نمونه‌ای ازپوست مشکوک‌به سرطان پوست و آزمایش آن(نمونه برداری از پوست)

پزشک آن قسمت ازپوست را که‌در آن ناحیه به وجودسرطان شک دارد، برای تست‌های آزمایشگاهی، برش می‌دهد.نمونه برداری تعیین می‌کند که‌آیا شخص به‌بیماری سرطان‌پوست مبتلا است یا خیر و درصورت ابتلا، نوع آن‌را نیز تشخیص می‌دهد.

• ❃ برای تشخیص خال معمولی از غیرمعمولی می‌توانید از قانون ABCDE استفاده کنید:

▪ عدم تقارن(Asymmetry): نیمی از خال با نیمه دیگر مطابقت ندارد.

▪ لبه(Border): خال‌هایی نامنظم، ناهموار با لبه‌های تار، مشکوک به سرطان پوست هستند.

▪ رنگ(color): ضایعات پوستی مایل به قرمز، مایل به سفید و مایل به آبی از خطرناک‌ترین نوع هستند.

▪ قطر(Diameter): خال‌هایی با قطر بیشتر از 6 میلی‌متر یا خال‌هایی که نسبت به قبل بزرگتر شده‌اند، را باید جدی گرفت.

▪ تغییر شکل(Evolution): بزرگ شدن و تغییر در شکل، رنگ یا اندازه ضایعات پوستی، از مهمترین نشانه‌ها برای تشخیص سرطان پوست به شمار می‌روند. ترشح، خونریزی، خارش، درد یا تغییر شکل زخمی که خوب نمی‌شود نیز از دیگر علائم سرطان پوست است.

 درمان سرطان پوست

در حال حاضر با تلاش متخصصان و سال ها آزمایش های  ایشان، راه های مختلفی برای درمان سرطان کشف شده است که می تواند بیماری را کنترل و حتی  در درمان سرطان بسیار موثرباشد. تشخیص زودهنگام سرطان‌پوست شانس بسیار بزرگی است زیرا این‌سرطان درمراحل اولیه قابل درمان خواهد بود.

در صورت تشخیص سرطان پوست و بسته به نوع، گسترش یا عدم انتشار آن به سایر اندام‌های بدن می‌توان از گزینه‌های درمانی زیر استفاده کرد:

● کرایوتراپی یا سرما درمانی

در این روش با  منجمد کردن  از پیشرفت بیماری جلوگیری می شود . در واقع  ضایعه سرطانی با استفاده از نیتروژن مایع منجمد می شود و با از بین رفتن بافت از بین می رود.

● شیمی درمانی موضعی یا ایمنی درمانی

 اگر سرطان فراتر از پوست رفته و سایر اندام‌ها و بافت‌های اطراف را تحت تأثیر قرار دهد  شیمی درمانی یا ایمنی درمانی (دارو درمانی هدفمند) توصیه می‌شود.

●  پرتو درمانی

 فقط زمانی که خطر بازگشت توده سرطانی یا گسترش آن به اندام‌های داخلی بدن وجود داشته باشد توصیه می‌شود که از پرتو درمانی استفاده شود. برای بیمارانی که قادر به جراحی نبوده یا دسترسی به توده‌های سرطانی آن‌ها برای جراح دشوار است اغلب از پرتو درمانی یا درمان‌های موضعی استفاده می‌شود.

● ایمونوتراپی

 که در آن پزشک داروهایی را برای کار با سیستم ایمنی بدن برای مقابله با سرطان تجویز می کند.

● جراحی

 این روش درمانی به چهار دسته جراحی میکروسکوپی، جراحی با برش، الکترو جراحی و جراحی به روش کرایو تقسیم می‌شود. در جراحی میکروسکوپی جراح با چاقوی کوچک جراحی، تومور و لایه نازک بافت اطراف آن را برمی‌دارد. در جراحی با برش، جراح تومور و مقدار مشخصی از پوست سالم اطراف آن را برمی‌دارد تا مطمئن شود که بافت سرطانی را به‌طور کامل خارج کرده است.

در الکترو جراحی از گرما برای سوزاندن بافت سرطانی و برخی مناطق اطراف آن استفاده می‌شود. در جراحی به روش کرایو نیز تومور را منجمد می‌کنند. گاهی لازم است که این روش چندین بار تکرار شود.

پیشگیری از سرطان با تغذیه صحیح 

 کبد، تخمدان، تیروئید، مری، رحم، پستان، لوزالمعده، معده، کیسه صفرا، میلوم متعدد - چاقی  از جمله موارد موثر  در افزایش خطر ابتلا به سرطان های زیر می باشد :

 ● پروستات، روده بزرگ ، مننژیوم،  مصرف گوشت های قرمز و چربی ها خصوصاً چربی های حیوانی را کاهش دهید .این غذاها هم منجر به  چاقی می شود ضمن اینکه موجب افزایش ابتلا به بیماری هایی همچون سرطان پستان، پروستات و روده بزرگ  می شود .

● سبزی ها و میوه ها به علت برخورداری از انواع ویتامین ها، مواد معدنی مفید، مواد ضد سرطان و الیاف هضم نشدنی بسیار مفیدتر و از پیدایش خیلی از سرطان ها به خوبی پیشگیری به عمل می آورد .

● مشروبات الکلی دلیل واضحی برای  بروز بعضی از  سرطان ها همچون  سرطان های دستگاه گوارش و حفره دهان می باشد . پختن غذاها خصوصاً گوشت ها در درجه حرارت خیلی زیاد ( کباب کردن و ... ) منجر به بروز برخی مواد سرطان زا در آن ها می شود.

●وزن خود را در حد متعادل حفظ نمایید . زیاد غذا نخورید و چاق نشوید.

● به جای سرخ کردن مواد غذایی در روغن از غذاهای آب پز استفاده کنید.