جرم گوش چیست؟ 

جرم گوش یا واکس گوش از غددی که درکانال گوش خارجی هستند تولید میگردد. که دارای خاصیت ضد باکتریایی میباشد و در نتیجه این مزیت منجر به تمیز نگاه داشته شدن گوش می‌شود و نیز مجرای گوش و پرده گوش را از صدمات فیزیکی محافظت می نماید . همچنین با داشتن خاصیت اسیدی از ورود انواع باکتری وقارچ ها و عوامل خارجی مثل حشرات به گوش محافظت میکند. جرم گوش تولیدشده اگر رقیق باشد به طور طبیعی از کانال گوش با حرکت دهان و فک خارج میگردند. ولی گاهی مواقع با توجه به شکل مجرای گوش و عواملی مثل استفاده مکرر از گوش پاک کن ها سبب انباشته شدن جرم و همچنین غلظت آن شده. و این باعث کیپ شدن گوش ، کاهش شنوایی و وزوز گوش میشود که باید به پزشک متخصص مراجعه کرده و از طرق مختلف جرم انباشته شده را خارج نمود. شستشوی گوش می‌­تواند برای افرادی که تجمع جرم گوش در یک یا هر دو گوش خود دارند، روش موثری برای خارج کردن جرم گوش باشد. جرم اضافی گوش ممکن است منجر به علائمی از جمله کم ­شنوایی شود.

 ممکن است در اثر موارد زیر دچار جرم اضافی گوش و سفت شدن آن شوید

● تنگ شدن کانال گوش ناشی از عفونت یا بیماری‌های پوست، استخوان یا بافت همبند

● تولید کمتر فرم مایع سرومن (بیشتر در افراد سالمند به علت پیری غده‌هایی که سرومن را تولید می‌کنند).

● تولید بیش از حد سرومن در پاسخ به آسیب یا انسداد داخل کانال

● چیزهایی مانند چوب، نوک وسایل، سنجاق سر و کلید که برای پاک کردن گوش در آن وارد می‌کنید.

● سمعک

● گوشی‌های تلفن که داخل گوش قرار می‌گیرند.(هندزفری)

عدم درمان جرم گوش

اگر جرم گوش داخل مجرا تجمع پیدا کند به صورتی که باعث انسداد مجرا و کم شنوایی در فرد شود بایستی حتماً اقدام به تخلیه آن کرد در غیر این صورت می‌تواند باعث عفونت مجرای گوش و حتی در مواردی سرایت عفونت به پرده گوش و گوش میانی و ایجاد عوارضی مثل مننژیت شود.

علایم و نشانه ها

● کم شنوایی

● احساس گرفتگی یا کیپی گوش

● گوش درد

● خارش گوش

● وزوز گوش( زنگ زدن گوش)

● سرگیجه و عدم تعادل

● سرفه رفلکسی

تجمع جرم گوش در چه کسانی بیشتر است ؟

● کسانی که گوش آن ها مستعد تولید وکس در گوش می باشد.

● افرادي که کانال گوش تنگ دارند. 

● استفاده از سمعک

● کسانی که انحناي کانال گوششان بيشتر از حد معمول است.

● افرادی که مجرای گوششان دارای موی زیادی است.

● آسیب دیدگی که باعث می شود بدن شما بیشتر جرم گوش ایجاد کند.

● افرادی که دائما از وسایل متفاوت مثل کلید و گوش پاک کن برای تمیز کردن گوششان استفاده میکنند.

● جرم گیری در بیمارانی که از سمعک استفاده می کنند

آیا از گوش پاک کن استفاده کنیم ؟

گوش پاک کن ها عموما جرم خارجی کانال گوش را خارج میکنند. ولی همزمان جرم های داخلی تر کانال گوش را به سمت پرده گوش هدایت میکنند و سبب انباشته شدن جرم در انتهای کانال گوش منتهی به پرده صماخ میشنود. که چون این قسمت از گوش از بافت استخوانی تشکیل شده و حالت فرورفتگی دارد خروج خودبخودی جرم از گوش بسیار سخت است که تنها با شستشوی گوش از گوش خارج می شوند.همچنین استفاده از گوش پاک کن  میتواند باعث پارگی پرده گوش، زخمی شدن دیواره گوش، از بین رفتن سیستم تمیز کردن  گوش ، خارش گوش ها ، اگزما گوش و… شود.

شسشوی گوش چگونه انجام میشود ؟

اگر گوش شما از وکس گوش و یا اجسام خارجی پر شده باشد و شنواییتان کم شده باشد باید به پزشک مراجعه کرده تا متخصص گوشتان را به وسیله اتوسکوپ بررسی کرده که ببیند آیا جرم گوش و یا جسم خارجی در آن وجود دارد یا اجسام خطرناک . سپس گوشتان را جرمگیری کنید که به چند روش قابل انجام است. بعد از اینکه جرم گوش تخلیه شد بهتر است برای جلوگیری از قارچ چند روز از الکل بوریکه استفاده شود. ممکن است برایتان سوال شود که آیا شستشوی گوش درد دارد ؟خیر شست و شوی گوش یکی از اقدامات پزشکی است که کاملا بدون درد است.

● شستشوی گوش با آب

اگر جرم در گوشتان زیاد باشد پزشک شستشو را با سرنگ آغاز میکند بدین صورت که انتهای سرنگ را در قسمت عقب و بالای گوش وارد کرده و آب هم دمای بدن را با فشار وارد گوشتان میکند و سپس جرم گوشتان در ظرفی که زیر گوشتان قرار داده میشود یا حوله ای که روی شانه تان قرار دارد میریزد. ممکن است در این حالت یک احساس ناخوشایندی به شما دست دهد که کاملا طبیعی است. همچنین اگر دمای آب خیلی سردتر و یا گرمتر باشد احساس سرگیجه کنید که همراه حرکت سریع چشم ها میشود که بخاطر تحریک شدن سلول های عصبی بخش تعادل گوش میشود . همچنین آب بسیار داغ هم میتواند پرده گوش را سوزانده و آسیب جدی وارد کند.این نوع شستشو برای کسانی که پرده گوششان پارست توصیه نمیشود . برای این افراد شستشو بوسیله ساکشن بهتر میباشد.

● شستشوی گوش با دستگاه ساکشن

شستشوی گوش با دستگاه ساکشن خطر کمتری را در پی دارد. در این روش اگر جرم گوشتان خشک باشد باید ابتدا چند روز از قطره گلیسیرین فنیکه Glycerin pheniqe و یا روغن زیتون برای نرمتر کردن جرم گوش استفاده کنید تا خارج کردن وکس موجب درد گوش نگردد. و این قطره باعث می شود جرم گوش نرم شود و بدون درد و خونریزی خارج شود. سپس به پزشک مراجعه کرده و متخصص با قرار دادن یک اسپوکولوم در گوش بوسیله دستگاه ساکشن جرم را از گوش خارج کند.

● شستشوی گوش در منزل

برخی از پزشکان در مورد شستشوی گوش در منزل ابراز نگرانی می کنند، چرا که این کار ممکن است باعث آسیب دیدن پرده ی گوش شود؛ به این صورت که با ایجاد سوراخی بسیار کوچک در پرده ی گوش ممکن است آب وارد قسمت میانی گوش شود و برای گوش و شنوایی مشکل ایجاد کند. در کل این روش توصیه نمیگردد.

● روش شمع گوش برای جرم گیری

در این روش که به شمعدان گوش نیز معروف است یک لوله مخروطی روی گوش بیمار قرار می گیرد و با روشن کردن انتهای دیگر آن برای حدود ۱۵ دقیقه، سعی در خارج کردن جرم گوش می‌ کنیم. به گفته ی پزشکان این روش به هیچ عنوان جرم گوش را از بین نمی‌ برد و حتی برای فرد عوارضی مثل سوختگی، انسداد مجرای گوش و حتی پارگی لاله گوش ایجاد می کند.

● شستشوی گوش با قطره H2O2

استفاده از قطره H2O2 یک روش آسان و موثر است. بسیاری از قطره های گوش موجود در بازار برای رفع جرم گوش، حاوی هیدروژن پراکسید (hydrogen peroxide) هستند.آب اکسیژنه یا همان پراکسید هیدروژن مؤثرترین روش درمان تجمع جرم گوش می‌باشد. این ماده به واسطه خاصیت گازدار بودن می‌تواند جرم گوش را به راحتی از کانال گوش تخلیه کند. در این روش ابتدا آب و آب اکسیژنه ۳ درصد را به مقدار مساوی با هم مخلوط کرده و با قطره چکان 3تا 4 قطره داخل گوش‌ بریزید. پس از چند دقیقه سرتان را به طرف مخالف بچرخانید تا محلول تخلیه شود.

در حالی که قطره های حاوی هیدروژن پراکسید می توانند به رفع  جرم اضافی گوش کمک کند، اما مصرف  بیش از حد از آنها باعث تحریک پوست مجرای گوش و مشکلات دیگر می شود.

کدام روش برای تخلیه جرم گوش مناسب می باشد؟

تکنیک شستشوی گوش توسط آب و سرنگ های بزرگ فلزی که در گذشته برای جرم گیری گوش استفاده می شد با توجه به اینکه احتمال وجود آسیب به پرده گوش در اثر فشار آب وارد شده به مجرای گوش وجود دارد، امروزه زیاد مورد استفاده قرار نمی گیرد و جای خود را به جرم گیری توسط دستگاه ساکشن داده است، به ویژه در جرم گیری گوش کودکان و یا اطفال استفاده از روش شستشو با آب می تواند صدمات جبران ناپذیری را به گوش کودک وارد کند.

 در چه مواردی از شستشو با آب نباید استفاده کرد؟

●  بیمارانی که دچار پارگی های پرده گوش هستند چراکه استفاده از این روش باعث ورود آب به فضای گوش میانی و عفونت های گوش میانی در آن ها می شود.

● در کودکانی که دارای vt یا لوله تهویه در پرده گوش هستند که به هیچ عنوان از این روش نبایستی استفاده کرد چرا که باعث آسیب به پرده گوش و عفونت گوش میانی می شود.

● کودکانی که دارای شکاف کام باشند.

●  بیمارانی که دچار حساسیت های پوستی در کانال گوش و عفونت های قارچی یا باکتریایی در این منطقه داشته باشند.

● بیمارانی که تنگی کانال گوش و یا انسداد در مجرا داشته باشند.

فوائد و عوارض  شستشوی گوش

● فوائد

عمل تمیز کردن گوش برای کسانی که وکس گوش فراوان دارند باعث میشود که دیگر احساس کیپی در گوش خود نداشته باشند و شنوایی آن ها تا حدودی بهبود یابد و همچنین اگر جسم خارجی در گوش باشد به پرده گوش و گوش میانی آسیب وارد نگردد. ولی این نکته را توجه داشته باشید که شستشوی گوش برای افرادی که اوتیت گوش خارجی دارند(به اصطلاح گوش شناگر) , پرتو درمانی گوش انجام داده اند , پارگی پرده گوش و بیماری های گوش میانی دارند مناسب نمیباشد.

جرم گوش در افرادی که سمعک استفاده میکنند ممکن است باعث سوت زدن سمعک گردد که حتما باید گوش خود را تمیز کنند تا این مشکل برطرف گردد.

● عوارض

برخی از عوارض جانبی شستشوی گوش برای افراد شامل پاره شدن پرده گوش و آسیب به گوش میانی اوتیت ، ترشح عفونت گوش خارجی ، بیماری های گوش داخلی و سرگیجه میباشد. اگر در حین انجام شستشو با درد شدید همراه شدید و یا دچار سرگیجه شدید بهتر است شستشو را متوقف نمایید.

نکاتی در مورد جرم گوش و جرم گیری

● مقدار ترشح و میزان جرم گوش و همچنین رنگ جرم گوش در افراد مختلف متفاوت می باشند .جرم گوش ممکن است به رنگ‌های قهوه‌ای روشن ،تیره ،سبز رنگ و یا حتی قرمز رنگ دیده شود.

● عدم دستکاری گوش توسط گوش پاک کن و یا دستمال کاغذی به علت حرکت جرم گوش به سمت داخل و آسیب به پرده گوش

●  استفاده کمتر از هندزفری داخل گوش

● خشک کردن گوش توسط سشوار بعد از استحمام از فاصله ۲۰ تا ۳۰ سانتی متری

● عدم استفاده از روش شستشوی گوش با آب در بیمارانی که دچار پارگی پرده گوش هستند