آفت دهانی چیست؟

آفت دهانی یک عارضه دردناک و عود کننده مخاط دهان است که به‌ صورت زخم‌ های گرد و کم عمق در داخل دهان بوجود می‌ آیند. این زخم‌ ها به‌ رنگ خاکستری با حاشیه قرمز و تا حدی برجسته دیده می شوند و اغلب در پایه لثه، درون گونه‌ ها، روی کام نرم یا روی زبان به ‌وجود می آیند. خوشبختانه زخم‌ ها مسری نیستند و بعد از گذشت 7 الی 10 روز بهبود می‌ یابند.

انواع آفت دهانی

آفت دهانی از نظر اندازه، شکل و میزان درد شامل سه نوع زخم جزئی، اصلی و تبخال دهانی می‌ شود.

● آفت جزئی( مینور)

شایع‌ ترین نوع آفت دهانی، آفت جزئی است. قطر آفت جزئی معمولا کمتر از یک سانتیمتر است و بعد از گذشت یک هفته خود به خود درمان می‌ شود.

● آفت اصلی(ماژور)

قطر این آفت کمی بیشتر از یک سانتیمتر و دردناک است. برخلاف آفت جزئی به‌ راحتی و با گذشت دو یا چند هفته درمان نمی‌ شود.

● تبخال دهانی ( هرپتی)

این نوع آفت کوچک ترین نوع رایج آفت دهانی است که به عنوان خوشه ای از زخم‌ های جزئی ظاهر می‌ شود. در این نوع آفت زخم‌ های کوچک اغلب در زخم‌ های بزرگتر شکل می‌ گیرند. قطر تبخال دهانی کمتر از چند میلیمتر است، اما بسیار دردناک هستند. دوره بهبودی تبخال دهانی معمولا ده روز می‌ باشد.

 علائم آفت دهانی

● علائم جزئی 

زخم روی زبان

زخم روی سقف دهان

زخم داخل بافت دهان

عفونت دندان

● علائم حاد 

ضعف جسمی

تب داشتن

التهاب در قسمت غدد لنفاوی

استوماتیت عود کننده

دلایل آفت دهان کدامند؟

علائم ایجاد آفت ممکن است در هر فرد نسبت به دیگری متفاوت و متغیر باشد. این عامل به سیستم دفاعی بدنی شخص بستگی دارد. اما به طور کلی به وجود آمدن آفت دهان به دلیل ضعیف بودن سیستم ایمنی بدن است. 

● علت آفت دهان در زبان و گلو

آفت دهان ممکن است در هر بخشی از حفره دهان رخ دهد. دلایل وقوع آفت دهان روی زبان و گلو می تواند خوردن غذاهایی باشد که بدن به آن ها حساس می باشد. غذاهای اسیدی، بسیار تند، بسیار ترش و شور می توانند باعث به وجود آمدن آفت بر روی زبان و گلو شوند. غذاهای داغ می توانند غشای داخلی حفره دهان را حساس کرده و باعث آفت شوند.

● علت آفت دهان مکرر

درمان آفت دهان مکرر یکی از پیچیده ترین و طولانی ترین درمان ها می باشد. از دلایل آفت زدن دهان به صورت مکرر می توان به عفونت حفره دهان اشاره کرد. ویروس ها و میکروب ها هر کدام می توانند باعث بروز آفت در دهان و پخش شدن آن در سر تا سر دهان شوند.

● علت آفت دهان کودکان

آفت دهان در کودکان می تواند دلایل زیادی داشته باشد. یکی از شایع ترین آن ها عدم رعایت بهداشت دهان می باشد. کودکان ممکن است در بهداشت دهان و دندان خود کوتاهی کنند. به همین دلیل به مرور زمان دچار آفت در دهان خود می شوند.

● علت آفت دهان بزرگسالان

درمان آفت دهان بزرگسالان بستگی به دلیل به وجود آمدن آفت دارد. خوردن غذاهای ناسازگار، استرس و نگرانی و دندان های مصنوعی می توانند از دلایل آفت دهان بزرگسالان باشند. کسانی که دارای ارتودنسی ثابت (مینی اسکرو) یا ارتودنسی نامرئی هستند نیز ممکن است در اوایل دوره درمان آفت دهانی را تجربه کنند. زیرا بریس های دندانی و ریتینر می توانند باعث حساس شدن ناحیه داخلی لب ها شوند.

● علت آفت دهان در بارداری

علت آفت دهان در بارداری را می توان مربوط به تغییرات هورمونی و استرس و نگرانی های ناشی از بارداری هنوان کرد. خانم ها در صورت بارداری با تغییرات شدید هورمونی در بدن خود مواجه می شوند. این تغییرات می توانند باعث آفت دهان شوند.

روش‌ های پیشگیری از آفت دهان

رعایت نکات زیر در کاهش ابتلا به عفونت‌ های دهانی بویژه آفت به ‌میزان قابل توجهی موثر است:

- مصرف غذاهای پرادویه، میوه ها و نوشیدنی‌ های اسیدی ماند قهوه را محدود کنید.

- از محصولات دندانپزشکی حاوی سدیم لوریل سولفات استفاده نکنید.

- در برنامه غذایی خود انواع ویتامین‌ ها را بگنجانید یا هر روز یک مولتی ویتامین مصرف کنید.

- بعد از هر وعده غذایی سعی کنید مسواک بزنید.

- از مسواک نرم برای پیشگیری از تحریک بافت نرم دهان، زبان و لثه استفاده کنید.

- مرتباً از نخ دندان استفاده کنید تا باکتری‌ ها و ذرات مواد غذایی موجود در بین دندان‌ ها از بین برود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

عموما آفت دهان یک عارضه سطحی و کوتاه مدت است که بعد از چند روز بهبود پیدا می کند اما در مواردی که به طور مداوم به این بیماری دچار می شوید بهتر است در این زمینه با پزشک خود مشورت کنید:

• زخم های بزرگ غیر معمول شانکر

• زخم‌های عودکننده، با زخم‌های جدید قبل از بهبودی زخم‌های قدیمی یا شیوع مکرر

• زخم های مداوم، دو هفته یا بیشتر

• زخم هایی که به داخل لب ها کشیده می شوند

• دردی که با اقدامات خودمراقبتی نمی توانید آن را کنترل کنید

• مشکل شدید در خوردن یا نوشیدن

• تب بالا همراه با آفت

• اگر در دهان خود یا بر روی دندان های از اجسام تیز یا وسایل دندانی دارید که به نظر می‌رسد باعث ایجاد زخم می‌شوند، باید این مشکل را در هنگام مراجعه با پزشک درمیان بگذارید.

درمان سریع آفت دهان

آفت‌ دهان معمولاً نیاز به مداخله پزشکی ندارد، اما در صورتی که عفونت ، دلیل زمینه‌ای آن باشد می‌توان داروهایی را تجویز کرد. به غیر از آن، اگر زخم بیش از حد بزرگ شود و مشکل آفرین باشد، می‌توان برای بستن اجباری زخم از سوزاندن استفاده کرد.

اما قبل از مراجعه به پزشک با روش های زیر می‌توانید زخم های آفت دهانی را کنترل کنید:

● آب بسیاری بنوشید.

● از خوردن خوراکی های شور و تند که ممکن است زخم آفت دهانی را تحریک کنند خودداری کنید.

● به طور مرتب دهان و محل تشکیل آفت را با آب گرم و نمک شست و شو دهید.

● بهداشت دهان و دندان را به دقت رعایت کنید.

● شست‌شو

 آفت اساساً نوعی زخم باز است، بنابراین تمیز نگه داشتن آن در حین بهبودی مهم است تا از بروز عوارض جلوگیری کرد. برای این منظور می‌توان از آب نمک برای شستن دهان استفاده کرد. همچنین می‌توانید از دهان‌شویه‌های حاوی بی کربنات سدیم استفاده کنید.

● خمیر

 هیدروکسید منیزیم، دهان‌شویه حاوی بی کربنات سدیم یا نمک را می‌توان برای تهیه‌ی نوعی خمیر و مالیدن بر روی زخم استفاده کرد. این کار ناراحت کننده می‌باشد اما می‌تواند باعث تسکین زخم شود. این خمیر باید با یک گوش پاک‌کن استفاده شود و بهتر است از بلعیدن آن پرهیز کنید.

● دهان‌شویه ضد میکروبی

 دهان‌شویه ضد میکروبی به از بین بردن هر گونه میکروارگانیزم مانند باکتری‌ها، ویروس‌ها یا قارچ‌هایی که ممکن است در صورت عدم مسواک زدن صحیح دندان‌ها باعث عفونت دهان شوند، کمک می‌کند.

● درمان آفت با لیزر

یک راه درمان آفت دهان ، بهره گیری از لیزر است. درمان آفت دهان با لیزر دارای مزایای زیر است:

▪ انرژی لیزر ویروسی که باعث آفت شده است را از بین می‌برد.

▪ تسکین آفت فوری و بصورت عمقی است.

▪ مانع از پیشروی ضایعه پس از درمان می‌گردد.

▪ بهبودی سریع بدون ناراحتی بیشتر

▪ درمان تنها چند دقیقه و بدون بی‌حسی طول می‌کشد.

● دارو

اگر زخم باعث درد و ناراحتی قابل توجه شده باشد، پزشک دارویی را برای کمک به تسکین علائم تجویز خواهد کرد. در صورتی که ترجیح بدهید، داروهای متعددی که برای درمان‌های زخم‌ها استفاده می‌شوند را می‌توان بدون نسخه از داروخانه تهیه کرد. 

● مسکن ها

در صورتی که زخم دهان دردناک باشد، ممکن است پزشک داروی مسکنی را تجویز کند که می‌توان بطور مستقیم بر روی زخم استفاده کرد.

● کورتیکواستروئید

کورتیکواستروئید دارویی است که باعث کاهش التهاب (تورم) می‌شود. داروهای زخم دهان حاوی دوز کمی از کورتیکواستروئید هستند که معمولاً برای کم کردن التهاب کافی است. کاهش التهاب زخم‌ها باعث می‌شود که کمتر دردناک باشند.

● درمان خانگی

▪ عسل

عسل در طب سنتی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. این ماده ارزشمند با خاصیت ضد میکروبی و ترمیم کننده ای خود به درمان بسیاری از زخم ها کمک می کند. از عسل برای درمان آفت دهان نیز استفاده می کنند. عسل می تواند ناحیه زخم یا آفت را تمیز کند و التهاب آن را کاهش دهد.

▪ ماست

ماست خاصیت ضد التهابی دارد و می تواند در کمترین زمان التهاب، قرمزی و سوزش آفت دهان را بهبود بخشد. برای درمان با استفاده از ماست هم می تواند آن را به آفت بمالید و هم آن را بخورید. خوردن ماست پروبیوتیک برای سلامت سیستم گوارش و جلوگیری از آفت بسیار موثر است.

▪ نمک

نمک خاصیت ضد میکروبی بسیار قوی دارد و می تواند به طرز قابل توجهی التهابات را از بین ببرد و زخم را تمیز کند. برای استفاده از نمک بهتر است نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب ولرم تمیز مخلوط کنید. سپس محلول آب و نمک را در داخل دهان خود به مدت یک دقیقه نگه دارید.