خال چیست ؟

خال ها ضایعات پوستی هستند که انواع مختلف دارند خال‌ها می‌توانند مادرزادی یا اکتسابی باشند و در همه جای پوست بدن مانند صورت و اندام‌ها امکان رشد دارند. خال‌ها معمولاً به رنگ قهوه‌ای، قهوه‌ای تیره یا مشکی با لبه واضح دیده می‌شوند. رنگ خال به دلیل وجود سلولهای رنگدانه دار پوستی (ملانوسیت) است. خالها اصولاً خوش‌خیم هستند و مگر در موارد زیبایی درمان خاصی لازم نیست. مهمترین عامل تعیین کننده تعداد خال افراد در سنین مختلف ، زمینه ژنتیکی، سابقه مصرف داروها بخصوص شیمیدرمانی و سوختگی است. ژنتیک افراد مشخص میکند هر فردی به چه شکلی، چه زمانی و در کدام قسمت از پوستش خال داشته باشد. 

چرا خال به وجود می‌آید؟

خال به علت تکثیر سلول‌های ملانین ایجاد می‌شود. در واقع سلول‌های ملانوییت که سلول‌های سازنده رنگدانه پوست هستند در صورتی که به شکل گروهی در نقطه‌ای متمرکز شوند یک خال را پدید می‌آورند. بسیاری از خال‌ها وراثتی هستند و به صورت ژنتیکی در بعضی افراد به وجود می‌آیند. بعضی خال‌ها به صورت مادرزادی وجود دارند و برخی نیز در سنین نوجوانی و حتی بالاتر ایجاد می‌شوند.

انواع خال

●خال مادرزادی

به خال های مادرزادی، نشان تولد نیز گفته می شود و از نظر شکل، اندازه و رنگ متفاوت هستند. خال مادرزادی در حدود 2% از نوزادان دیده می‎شود. خال‌های مادرزادی ممکن است حتی قبل از تولد یعنی در دوران جنینی تشکیل شوند.خال‌های مادرزادی معمولا در دو سال اول زندگی خود را نشان می‌دهند. این خال‎ها اثر منفی بر زیبایی نوزاد دارند. در اندازه‌های کوچک، متوسط و بزرگ دیده می‌شوند. خال های بزرگ، بیش از ۲۰ سانتی متر قطر دارند و گاهی آن قدر بزرگ هستند که بخشی از بدن یا اندام نوزاد را می‌پوشانند. با توجه به اندازه خال باید اقدامی مناسب صورت گیرد. در ۴ تا ۶ درصد نوزادان خطر ایجاد سرطان بدخیم پوست یعنی ملانوم وجود دارد. گاهی خال‌های مادر زادی در بدو تولد بسیار کمرنگ است و به همین دلیل زیاد مورد توجه نیست. در دوران بلوغ این خال‌ها تیره‌تر شده و موهای خشن روی آن‌ها رشد می‌کند. 

● خال های معمولی (اکتسابی)

خال های معمولی (اکتسابی) بعد از تولد در شرایط مختلف بر روی پوست ایجاد می شوند. مثلا افرادی که پوست روشنی دارند، ممکن است با قرار گرفتن در آفتاب خال ایجاد کند. همچنین وقتی یک بیماری گذرا برایتان پیش می‌آید یا حتی تغییرات هورمونی در بدنتان به وجود می‌آید،این تغییرات ملانوسیت‌ها یا سلول‌های رنگدانه‌ساز پوست را فعال می‌کنند  و یا در اثر تجمع سلول های رنگدانه دار پوست در کنار هم ظاهر می‌شوند.افزایش سن و تابش آفتاب می‌تواند آنها را پررنگ تر یا کمرنگ‌تر کند.

ویژگی ظاهری آنها معمولی گرد یا بیضی، مسطح یا گوشتی، تک رنگ، تغییرناپذیر، کوچک و گاهی دارای چند تار مو می باشدو رنگ آن بستگی به رنگ پوست فرد نیز دارد.

❈ خال‌های اکتسابی خطری ندارند مگر تغییرات زیر در آن‌ها دیده شود:

▪ اندازه خال‌ها بزرگ تر شود.

▪ خال‌ها حالت نامنظم پیدا کنند  مرز مشخصی نداشته باشند

▪ از شکل دایره و بیضی خارج شده و شکل مشخصی نداشته باشند

▪ رنگ آن‌ها تغییر کند

▪ یا این که خال‌ها در سنین بالا بروز پیدا کنند

▪ البته این تغییرات را فقط یک هشدار بدانید نه نشانه‌ای از بیماری. در میان خال‌هایی که دچار تغییر می‌شوند، تعداد نادری هستند که دچار بدخیمی می‌شوند.

● خال مرکب

خال مرکب، برجسته بوده و ظاهر آن دایره‌ای یا بیضی و متقارن است. عموما به رنگ قهوه‌ای روشن یا تیره است. عموما سطحی کاملا صاف یا اندکی ناصاف دارد. این خال‌ها در دوران بلوغ و یا در زمان بارداری رشد کرده و بزرگ‌تر و پررنگ‌تر می‌شوند. مشاهده شده که این خال‌ها بر روی موی زبر و تیره پدید می‌آید. بروز خال مرکب در بدن رایج‌تر است. 

● خال دیسپلاستیک

این خال‌های ظاهری نامعمول دارند. اغلب بزرگ هستند و رنگ آنها ترکیبی است یعنی از چند رنگ تشکیل شده اند. مرز این نوع خال نامنظم است. خال های دیسپلاستیک معمولا ارثی هستند و افرادی که دارای این نوع خال هستند ده برابر بیشتر از افراد دیگر در معرض خطر ابتلا به سرطان هستند.

● خال‌های گوشتی

یکی از انواع خال، خال گوشتی است. خال های گوشتی خال‌هایی هستند که معمولا قهوه ای رنگ بوده و به صورت ک زائده روی پوست قرار می‌گیرد. خال‌های گوشتی معمولا ارثی هستند و بیشتر در افرادی دیده می‌شود که سابقه خال گوشتی در فامیل خود دارند.

خال‌های گوشتی با قرار گرفتن در معرض تابش نور آفتاب و اشعه فرابنفش، و نیز با افزایش سن بزرگتر می‌شوند و بیشتر رشد می‌کنند. خال گوشتی می‌تواند اکتسابی هم باشد مثلا در زنان باردار تغییرات هورمونی گاه منجر به ایجاد خال گوشتی در پوست می‌شود.

● خال پیوستگاهی

 این نوع خال بیشتر در دوران کودکی دیده می شود.خال ها ی پیوستگاهی سطح صاف یا اندکی برجسته دارند،به شکل گرد یا بیضی ، متقارن و در اندازه ۱میلیمتر تا ۱ سلنتی متردیده می شوند .رنگ خال ها از قهوه ای روشن تا قهوه ای تیره و حتی سیاه متغیر است. خال های پیوستگاهی در تمام نواحی بدن می توانند وجود داشته باشند. اکثر خال های کف دست و پا و ناحیه تناسلی از این نوع هستند. ممکن است خال های پیوستگاهی در بزرگسالی به خال مرکب تبدیل شوند. 

● خال داخل درمی

خال های داخل درمی یکی دیگر از انواع خال است که ظاهری برجسته و گنبدی شکل کروی و نرم دارند. این نوع خال هم رنگ پوست یا اندکی متمایل به رنگ قهوه‌ای است. در سنین بالا بروز این نوع خال شایع است. امکان دارد روی خال چند تار مو دیده شود. ناصاف و گاهی مانند زگیل است. 

● خال با هاله ی سفید

خال هاله‌دار این نوع خال حاشیه ای از پوست سفید به پهنای ۲۵ میلی‌متر در اطراف دارد و بیشتر در سنین بلوغ دیده می‌شود. شایع‌ترین محل این نوع خال در پشت است. این احتمال وجود دارد که چندین خال در محل ایجاد شود. اما به مرور خال مرکزی تحلیل می‌رود و ممکن است تنها هاله سفید باقی بماند. 

● خال آبی

خال آبی، یکی دیگر از انواع خال است که در عمق درم، ملانوسیت‌ها وجود دارد. علت آبی بودن خال نیز همین است. شباهت خال آبی به ملانوم بدخیم به دلیل تیرگی رنگ آن است. خال آبی ظاهری برجسته و کوچک دارد. رنگ آن آبی یا آبی متمایل به سیاه است. بروز این نوع خال در پشت دست و پا و صورت شایع‎تر است. در محل‌های مذکور وجود خال بدخیم نیست اما خال آبی بزرگ در قسمت پشت خطر بدخیمی دارد.

● خال اسپیتز

خال اسپیتز در هر سن و سالی بروز می‎کند اما در کودکی شایع‌تر است. رنگدانه ملانین آن کم و عروقش زیاد است. شباهت زیادی به ضایعه عروقی دارد. اسپیتز خوش خیم است اما در تست بافت شناختی به ملانوم بدخیم شبیه است. 

● خال اسپیلوس

این نوع خال به شکل ضایعات کنار هم که اندازه آن از چند میلی‎متر تا چند سانتی‎متر متغیر است، دیده می‎شود. .پوست این ضایعات به رنگ طبیعی یا تیره‌تر از معمول است. در چند مورد ایجاد ملانوم بدخیم روی این خال‌ها دیده شده است. بهتر است در صورت بروز این نوع خال، آن را بردارید. 

● خال بکر

این نوع خال در دوران بلوغ و بیشتر در آقایان ایجاد می‎شود. ظاهر آن به شکل لکه قهوه‌ای رنگ به اندازه یک کف دست است. و اکثرا بر روی شانه و بازو یا جلوی قفسه سینه ایجاد می‎شود. گاهی پس از یکی دو سال موهای خشن روی خال رشد می‎کند. 

● خال عروقی

گاهی هم خالها از تکثیر و افزایش لایه داخل رگها به وجود میآیند که به آنها خالهای عروقی گفته میشود. خال عروقی بصورت لکه های قرمزرنگی در صورت و بدن دیده میشوند و بیشتر مردم آنها را با عنوان ماه گرفتگی میشناسند. 

● خال مویی

برخی اوقات هم خالها بدلیل افزایش پیاز مو ایجاد میشوند که به خالهای مویی معروف هستند.

● خال غدد سبابه

افزایش غدد چربیساز هم میتواند باعث ایجاد خالهای غدد سباسه شود.

چه زمانی باید به دکتر پوست و مو مراجعه کنیم؟

▪ اگر خال‌ها ناگهان و به تعداد زیاد روی پوست صورتتان ظاهر شدند.

▪ اگر خالی دیدید که لبه‌های نامنظم یا بافت عجیبی داشت.

▪ اگر اندازه خال روی صورتتان، بیشتر از شش میلی‌متر باشد.

❈ اگر خال روی صورت یا هر قسمت دیگری از بدن، که حاصل یک تقسیم سلولی است که به قسمتی از پوست رنگ می‌دهد.وقتی تقسیم سلولی بیش از اندازه انجام شود (به هر دلیلی)، خال در معرض سرطانی شدن قرار می‌گیرد، یعنی اندازه خالتان بزرگ می‌شود. پس حتما خال‌های روی صورتتان را چند وقت یک بار چک کنیدو به محض دیدن هر کدام از این نشانه‌ها به پزشک متخصص مراجعه کنید.خال‌ها خارش یا سوزش دارند.

روشهای برداشتن خال

توجه به نوع خال، محل قرار گرفتن آن و بدخیم و خوش خیم بودن آن می‌تواند در انتخاب روش‌های برداشتن خال مؤثر باشد.

خال های مادرزادی باید قبل از برداشته شدن توسط متخصص پوست و زیبایی از لحاظ های مختلف بررسی شوند.زیرا بعضی از خال‌ها ذاتاً بدخیم هستند و اغلب به مرحله بدی که می‌رسند که مریض به پزشک مراجعه می‌کند، ‌اگر آن خال برداشته نشود، قطعاً خطرناک است. خال‌های بدخیم ویژگی‌هایی دارند که می‌توان آن‌ها را از سایر خال‌ها تشخیص داد. با آزمایش تکه‌برداری آسیب‌شناسی می‌توان متوجه بدخیمی خال شد. به عبارت دیگر برداشتن خال های بدخیم بیش از آن که جنبه زیبایی داشته باشد، جنبه سلامتی دارند.

● برداشتن خال با لیزر: 

در روش برداشتن خال با کمک لیزر کاملا می‌توان عمق و سطح خال را مشخص کرد و درمان را به گونه‌ای انجام داد که احتمال بازگشت خال وجود نداشته باشد. انواع خال‌ها را می‌توان با کمک لیزر برداشت.

 این روش شامل استفاده از نور لیزر است که مستقیما به خال تابیده می شود تا آن را گرم کند و در نهایت آن را بترکاند. این روش بدون درد است، در آن نیازی به برش پوست یا بخیه نیست و از این رو خطر ایجاد جای زخم در آن کمتر است.

در روش لیزر، خال با کمک لیزر برداشته می‌شوددر این روش یک داروی بی حسی سطحی در ناحیه، تزریق شده تا ناحیه بی‌حس شود و سپس نور لیزر را مستقیماً به خال می‌تابانند تا آن را گرم کرده و بترکاند. این روش بدون درد است و خطر ایجادجای زخم در آن کم می‌باشد. این روش برای خال‌هایی که شکلی غیرمعمول دارند پیشنهاد نمی‌شود. 

برداشتن خال با لیزر عوارض جانبی آنچنانی ای ندارد و معمولا قرمزی و تیرگی بعد از لیزر کردن بر روی پوست باقی می‌ماند که آن هم در گذر زمان رفع می‌شود. در صورت نیاز پزشک متخصص دارو هایی برای کاهش این التهاب و تیرگی پوست تجویز می کند.هزینه برداشتن خال با لیزر بسته به تعداد و نوع خال متفاوت است.

❈ نکاتی که فرد باید حتما پس از لیزردرمانی رعایت کند عبارتند از:

▪  از مواد آرایشی و بهداشتی (تا 4 الی 10 روز)اسفاده نشود

▪ اجتناب از رسیدن آب به محل تحت درمان (تا ۲۴ ساعت)

▪ مرطوب نگهداشتن پوست با مرطوب کننده تجویزی

▪ اجتناب از تابش مستقیم نور خورشید به محل تحت درمان (تا ۱ هفته)

▪ دستکاری نکردن محل تحت درمان به منظور کاهش خطر به جای ماندن اثر خال

▪ اجتناب از مصرف کرم‌های لایه‌بردار و پماد هیدروکینون در محل تحت درمان (تا 48 ساعت)

● برداشتن خال با جراحی

اولین روشی که برای برداشتن انواع خال به کار رفت جراحی بود. البته این روش بیشتر برای خال‌های بزرگ و گوشتی کاربرد دارد. در روش جراحی، خال به اضافه ناحیه پوست زیر آن برداشته می‌شود تا احتمال بازگشت خال کاهش یابد. در روش جراحی ممکن است جای زخم باقی بماند و به بخیه هم نیاز است.

بعضی خال ها نیاز به برش و بخیه دارند. زیرا سلول های آن ناحیه با گذر زمان رشد می‌کنند و دوباره خال دیگری را تشکیل می‌دهند. به همین علت خال با بخشی از پوست بریده شده و در نهایت بخیه زده می‌شود. جای بخیه بسیار کوچک بوده و بعد از مدتی برطرف خواهد شد. این کار پس از بی حسی ناحیه بوسیله چاقوی جراحی انجام می‌شود.

● برداشتن خال با کرایو یا فریز کردن

خال هایی که احتمال سرطانی شدن را ندارند و ریشه ی عمیقی هم در پوست نداشته باشند؛ می‌توان با روش فریز کردن برداشت.

در این روش با استفاده از سرما ناحیه دارای خال دچار خون مردگی و مرگ می‌شود و سلول‌های آن می‌میرند و به مرور حذف می‌شوند. سرما رسانی با کمک گاز نیتروژن اکسید انجام می‌شود. این روش متاسفانه همیشه جوابگو نیست و ممکن است در محل درمان ناحیه پوستی کمرنگ تر یا پررنگ تر از دیگر نواحی شود.

● برداشتن خال با کوتر

در این روش محل خال با کمک حرارت سوزانده می‌شود. در نتیجه مویرگ‌هایی که وظیفه غذا رسانی به ناحیه پوستی دارای خال را به عهده داشته اند، سوزانده شده و می‌میرند و ناحیه دارای خال هم به مرور حذف می‌شود. البته این روش تقریبا منسوخ شده چون احتمال بازگشت خال و یا تیره شدن ناحیه درمان وجود دارد.

● برداشتن انواع خال با کمک امواج مایکروویو(روش رادیو فرکانسی) یا روش RF

مواقعی که هدف از برداشتن خال، فقط زیبایی است، دستگاه رادیوفرکانسی که RF هم نامیده می شود بسیار مفید است.در این روش امواج رادیویی به خال ها تابیده می‌شود. خال‌ها کم کم کمرنگ می شوند و پس از چند هفته محو می‌شوند.

سن مناسب برداشتن خال

زمانیکه برداشتن خال جنبه زیبایی داشته باشد هیچ محدودیت سنی برای انجام آن وجود ندارد و افراد می‌توانند در تمام سنین برای افزایش زیبایی اقدام به برداشتن خال کنند، اما اگر برداشتن خال جنبه طبی داشته باشد افراد به محض مشاهده هر

گونه تغییر باید به پزشک مراجعه و در صورت نیاز نسبت به برداشتن خال اقدام کنند اما اگر خال دستخوش تغییر نشد به افراد توصیه می‌شود برای برداشتن خال‌های عمیق یا گوشتی تا پایان 30 سالگی تأمل کنند.

عوارض برداشتن خال چیست؟

● قرمزی جای خال

معمولا بعد از جراحی و یا لیزر خال یک قرمزی در محل برداشت خال ایجاد می‌شود که طی چند روز تا چند هفته خود بخود از بین می‌رود .

● تیرگی جای خال

در بعضی پوست‌ها مخصوصا پوست‌های سبز امکان دارد جای خال کمی تیره تر شود، که آن هم طی چند هفته تا چند ماه به مرور از بین می‌رود.

مراقبت های بعد از برداشتن خال

▪ شما پس از خروج از مطب پزشک قادر خواهید بود به زندگی عادی خود برگردید، هرچند ممکن است در دوره بهبودی کمی خونریزی و کمی درد داشته باشید. اگرچه دوره بهبودی در اکثر روش‌های برداشت خال یکسان است، اما همیشه دستورالعمل‌های پزشکتان را گوش دهید تا بهبودی سالم و موفقی داشته باشد.

▪ اگر خال شما در محلی باشد که در معرض نور آفتاب قرار دارد، حتما از کرم‌ها با SPF مناسب برای حفاظت از محل آسیب دیده استفاده کنید.