تغذیه و رژیم درمانی چیست؟

امروزه با انواع رژیم های غذایی مواجه می شوید یا در تبلیغات می بینید که همگی ادعا می کنند بهترین راه برای کاهش وزن هستند. ولی در واقعیت همگی جنبه تبلیغاتی دارند و نه تنها باعث کاهش وزن نمی شوند، بلکه شما را از گرفتن رژیم های مناسب منصرف می کنند. چنین رژیم هایی اثرات گذرا دارند و پس از مدتی علاوه بر افزایش وزن، شما را با مشکلات زیادی به خصوص بیماری های پوستی و ضعف عمومی همراه خواهند کرد.

نکته اساسی که  در کاهش وزن باید  بیاد داشته باشید این است که یک شبه چاق نشدید، پس یک شبه هم لاغر نمی شوید!

پس سوالی که پیش می آید این است که اصول تغذیه و رژیم درمانی چیست؟

رژیم درمانی یک توصیه پزشکی است که برای وضعیت فعلی سلامت فرد و استفاده علمی از تغذیه به عنوان یک پیشگیری و درمان بیماری استفاده می شود.

رژیم درمانی نه تنها برای چاقی و کاهش وزن، بلکه برای سلامت عمومی بدن نیز کاربرد دارد به طور کلی با این روش با درمان  بسیاری از مشکلات داخلی بدن می توان درمان مشکلات جسمانی  را مشاهده کرد و در نتیجه باعث سلامت جسمی و روانی می شود .     

هدف رژیم درمانی  چیست ؟

تغذیه فقط چاقی و لاغری نیست!

در رژیم درمانی حتی بیماری هایی مانند سرطان و مشکلات قلبی عروقی نیز قابل درمان هستند همچنین تغذیه بر روی جوانسازی ، خلق وخوی افراد و همچنین کیفیت رفتارهای انسانی تاثیر گذار می باشد .

 این روش باعث انتخاب متعادل مواد غذایی هر فرد می شود تا مواد غذایی به طورمتناسب  و کافی وارد بدن شود. ترکیب غذاهای مناسب برای هر فرد و نوشیدن آب کافی می تواند به حفظ اندام کامل کمک کند. یک رژیم غذایی مناسب باید مواد معدنی، ویتامین ها و پروتئین های مورد نیاز بدن  را تامین کند میتوان گفت اهمیت خوردن غذاهای سالم در رشد بدن، تقویت عملکرد بدن و ایجاد دفاع در برابر بیماری‌ هاست .

فواید رژیم درمانی :

. به سبک زندگی هر فرد توجه می کند و با آن مطابقت می دهد.

. از رژیم های غذایی سخت استفاده نمی کند و گرسنگی را در طول روز طولانی نخواهد کرد.

. کاهش وزن ثابت بدون عوارض جانبی.

. عدم افتادگی پوست در کاهش وزن های سنگین.

. احساس سبکی، آرامش و افزایش اعتماد به نفس.

. بهبود سایر بیماری های مرتبط با چاقی یا کاهش وزن

دلایل تجویز رژیم های درمانی :

. حفظ وضعیت تغذیه

. بهبود وضعیت تغذیه

. تصحیح وضعیت تغذیه

. کالری کم کردن برای کنترل وزن.

. دریافت کالری برای افزایش وزن.

. حفظ تعادل بین کربوهیدرات ها، چربی ها و پروتئین ها را برای کنترل دیابت.

. تامین پروتئین مورد نیاز بدن.

. محدود کردن جذب موادی مانند سدیم.

. محدود سازی برخی غذاها به دلیل حساسیت یا عدم تحمل غذایی.

. تغییر بافت غذا به دلیل ناتوانی در جویدن یا بلعیدن غذا.

اهمیت ویژگی های فردی در تغذیه چیست ؟

انسان در دوره های مختلف زندگی قرار می گیرد که می توان این دوره ها را به دوره ی جنینی، شیر خواری، کودکی، نوجوانی، بزرگسالی، میانسالی و سالمندی تعریف نمود. هر یک از این دوره ها، نیازهای جسمانی و عاطفی کاملا متفاوتی را در بر دارد و بالطبع نیازهای تغذیه فرد در هر یک از این دوره ها متفاوت است. در نتیجه نیازهای تغذیه ای هر فرد با فرد دیگر یکسان نیست.

برای مثال در دوره ی کودکی که بدن کودک پیوسته در حال رشد و تغییر از جمله افزایش قابل ملاحظه قد و وزن می باشد، افزایش نیاز تغذیه ای را نیز می توان مشاهده کرد، که باید از طریق غذا تامین شود، در عین حال که پذیرش و ظرفیت حجم غذای او در مقایسه با دوره ی بزرگسالی کمتر است، همچنین در دوره ی سالمندی نیز مشاهده می کنیم که فعالیت بدنی کاهش می یابد. بنابراین برای برخورداری از تغذیه صحیح و تامین نیازهای بدن هر فرد، مشاوره ی فردی، بخش مهمی از تغذیه درمانی است که باید با رعایت ویژگی های فردی انجام گیرد.         

کلینیک تغذیه و رژیم درمانی :

اختلال در متابولیسم اندام های مختلف بدن باعث بیماری می شود. در برخی موارد بدون استفاده از داروهای شیمیایی و تنها با استفاده از گیاهان مختلف می توان سوخت و ساز بدن را به حالت عادی بازگرداند. ابتدا با توجه به علائم بیرونی، مشکلات درونی فرد تشخیص داده می شود، سپس رژیم غذایی مناسب برای درمان مشکلات داخلی و در نهایت لاغری یا چاقی  تجویز خواهد شد. این روش  نیز برای بیماری هایی مانند دیابت، کبد چرب، اختلالات هورمونی و … کاملا صادق است .

با کمک تغذیه می توان ژنها را در بدن فعال یا غیر فعال کرد. در واقع اگر ما استعداد ژنتیکی ابتلا به بیماری خاصی را داشته باشیم، با نحوه تغذیه می توانیم ژن آن بیماری را خاموش نموده و هیچ وقت به آن بیماری مبتلا نشویم. در جهت مقابل اگر ژن نوع خاصی از سرطان در بدن ما وجود داشته باشد و قرار باشد که در سن خاصی مثلا ۷۰ سالگی این ژن فعال شده و بیماری در بدن ما بروز کند، با تغذیه غلط ممکن است این ژن زودتر فعال شده و به عنوان مثال در سن ۴۰ سالگی منجر به ایجاد سرطان شود.

در مجموع می توان گفت تغذیه هرکس تعیین کننده وضعیت سلامتی وی است. پس به راحتی می توان تغذیه را مهم ترین عامل قابل کنترل در سلامت هر فرد دانست. نیازهای افراد مختلف به مواد مغذی با توجه به سن، جنس، وضعیت سلامت فعلی، استعداد ژنتیکی به بیماری ها، میزان فعالیت، شرایط خانوادگی، شغل، باورها و اعتقادات مذهبی، سبک زندگی، ترجیح های غذایی و صدها عامل دیگر متفاوت است و نمی توان رژیم غذایی یک فرد را به فرد دیگر تجویز کرد. در واقع هر فردی نیاز دارد که رژیم غذایی منحصر به فرد برای خود وی تنظیم شود.

تاثیر متابولیسم بدن  بر چاقی و لاغری :

چاقی مفرط یا لاغری نشانه های سوء تغذیه هستند. وجود هر دوی این عوامل سلامت عمومی بدن و متابولیسم اندام های مختلف را به خطر می اندازد. نکته مهم نحوه درمان این مشکلات است که باید به صورت علمی، تخصصی و صحیح انجام شود.

 روش های نامناسب در درازمدت عوارض خطرناکی مانند افتادگی پوست، مشکلات کیسه صفرا، ریزش مو، مشکلات عصبی و… دارد. بنابراین با توجه به اینکه رژیم درمانی صحیح مبتنی بر متابولیک درمانی است، علاوه بر بررسی علت اصلی چاقی و … لاغری، مزاج و ارزیابی خصوصیات فیزیولوژیکی با استفاده از رژیم غذایی، گیاهان دارویی و مکمل های غذایی انجام می شود.

عوامل موثر بر رژیم درمانی :

. نوع بیماری :

رژیم درمانی باید با نوع بیماری سازگار باشد در غیر این صورت برای فرد مضر خواهد بود.

. مدت زمان بیماری :

رژیم غذایی بیماری های طولانی مدت با رژیم غذایی بیماری های کوتاه مدت متفاوت است و تنوع در رژیم غذایی بیماری های طولانی مدت ضروری است.

. توجه به وضعیت بیمار :

رژیم غذایی بیمار باید بر اساس عادات غذایی، علایق، برنامه مصرف غذا، شرایط اقتصادی ، دانش آشپزی و … باشد.

. فیزیولوژی بیمار :

در طراحی رژیم غذایی باید به شخصیت و احساسات بیمار توجه شود. رژیم غذایی بیمار باید به گونه ای طراحی شود که فرد احساس تفاوت با دیگران نداشته باشد.

. تنوع غذایی :

با داشتن تنوع غذایی بیمار علاقه خود را به غذا از دست نمی دهد.

ورزش و افزایش فعالیت بدنی :

حتی افراد با وزن طبیعی نیز برای سلامتی خود به ورزش و فعالیت بدنی روزانه نیاز دارند. برای افرادی که اضافه وزن دارند، فعالیت بدنی نه تنها برای کاهش وزن بلکه برای حفظ وزن ثابت پس از درمان نیز ضروری است. فعالیت بدنی فقط رفتن به باشگاه و انجام ورزش های سنگین حرفه ای نیست حتی میتوان فعالیت بدنی در محل کار و زندگی باشد . یکی از توصیه ها، پیاده روی منظم روزانه بر روی سطح صاف است که در افراد مختلف با سرعت های مختلف انجام می شود.

توجه به کالری موجود در غذا :

اصل اساسی در رژیم غذایی دانستن میزان کالری غذای مصرفی و کالری مورد نیاز بدن است و نیز باید به مصرف روزانه مقدار پروتئین، چربی، قند و کربوهیدرات توجه داشت . افرادی که می خواهند وزن کم کنند باید بدانند چه غذاهایی و چه مقدار بخورند. برای کاهش وزن، باید برخی از غذاها را حذف کرد یا به میزان قابل توجهی کاهش داد.

عادات غذایی سالم و سبک زندگی سالم :

اگر رژیم غذایی درست باشد، در نهایت منجر به تغییر عادات غذایی می شود. عادات غذایی مانند

نوع غذا، حجم غذا، ساعات غذا خوردن، سرعت غذا خوردن و همچنین طرز تهیه غذا همه این رفتارها

با رژیم غذایی صحیح اصلاح می شود. اصلاح و تکرار رفتارها به یک عادت ماندگار تبدیل خواهد شد.

تقویت متابولیسم بدن :

رژیم درمانی منحصر به فرد متابولیسم بدن را تقویت می کند. وجود اختلال در متابولیسم اعضای مختلف بدن باعث بروز بیماری ها می شود. در بعضی موارد بدون استفاده از داروهای شیمیایی و تنها با استفاده از گیاهان مختلف می توان کارکرد متابولیسم بدن را به حالت طبیعی خود بازگرداند. در ابتدا با توجه به علائم بیرونی مشکلات داخلی فرد تشخیص داده می شود سپس رژیم متناسب با آن برای درمان مشکلات داخلی و در نهایت لاغری تجویز می گردد. این روش در مورد بیماری هایی مانند دیابت، کبد چرب، اختلالات هورمونی و … کاملا صدق می کند.

تغذیه و رژیم درمانی برای لاغری :

در رژیم های لاغری، چربی های قسمت‌ های مختلف بدن با الگوی‌ متفاوتی کاهش می‌ یابند و کم شدن چربی ها از تمام بدن بصورت یکسان اتفاق می افتد. البته بافت هایی که چربی فشرده تری دارند، نسبت به بافت هایی که چربی کم تراکم تری دارند، دیرتر کوچک می شوند.

 برای مثال پهلوها نسبت به جلوی شکم زودتر کوچک می شوند.

ران های عضلانی و چاقی های پایین تنه ای معمولا دیر تر به رژیم لاغری پاسخ می دهند.

 سینه های چاق و پشت شانه چاق نیز از جمله بافت هایی هستند که در کوتاه مدت به رژیم لاغری پاسخ داده و کوچک می شوند.

رژیم افزایش وزن :

ما در تمام زندگی‌مان به‌دنبال چیزی هستیم. اگر چاق باشیم، به‌دنبال کاهش وزن هستیم. اگر زیادی لاغر باشیم، می‌خواهیم وزن اضافه کنیم. خلاصه مرغ همسایه همیشه غاز است. درست است که همه می‌خواهند لاغر و روی فرم باشند، ولی خیلی لاغر بودن هم خوب نیست. زنان زیادی هستند که می‌خواهند با استفاده از مواد مختلف کمی وزن اضافه کنند. البته این مواد هم عوارض جانبی خود را دارند. در کلینیک تغذیه و تناسب اندام امامی با ارائه رژیم و تکنیک های تناسب اندام امکان فراهم اوردن هیکل ایده ال را برای شما به ارمغان می آورد.

نقش بیماری های قلبی و عروقی :

تغذیه و الگوهای غذایي  و سبک زندگی در پیشگیری از بیماریهای قلبي عروقي نقش بسیار مهمي دارند.

 چاقی ، اضافه وزن ، دیابت ، فشار خون بالا، افزایش چربی های خون، استعمال دخانیات و کم تحرکی از اصلی ترین عوامل ایجاد بیماری های قلبی و عروقی است . از طرفی اهمیت تغذیه و رژیم درمانی و همچنین داشتن تحرک بدنی می تواند در پیشگیری وکنترل این بیماری ها نقش بسیار مهمی داشته باشد.
برخي گروه های غذایي ازجمله سبزیجات ، میوه ها، حبوبات، دانه ها و مغزها، غلات، لبنیات کم چرب و ماهي در پیشگیری از بیماریهای قلبي عروقي تاثیرگذار می باشند.
و بررسي ها حاکي از آن است که سبک زندگي ناسالم، مصرف سیگار، عدم فعالیت فیزیكي، مصرف زیاد الكل، رژیم غذایي نادرست و نداشتن وزن ایده ال به میزان ۸۰ درصد ریسک بیماری های قلبي عروقي را به دنبال دارد.
بیماری های همچون سکته ی مغزی، دیابت، انواع سرطان و بیماری قلبی نشات گرفته از رژیم غذایی نادرست و چاقی غیر طبیعی می باشد.

برای مثال رژیم مدیترانه ای و رژیم اسکیمویی این رژیم ها سطح کلسترول خون را کاهش داده و خطر حمله قلبی را کاهش می دهد

نقش تغذیه در پیشگیری از بیماری دیابت :

بيماري ديابت نوع ۲ را برخي يك بيماري ناشي از شيوه نادرست زندگي دانسته و نيز به عنوان يك بيماري با كمبود فعاليت بدنی به شمار ميآورند كه عوارض متعدد آن نظيرعوارض قلبي-عروقي، كليوي، چشمي و عصبي نه تنها كيفيت زندگي بيماران را شديداً متأثر ساخته بلكه به ناتوانيها و معلوليتهاي زودرس و افزايش مرگ و مير بسياري از مبتلايان منجر ميگردد
آمار های اخیر جهانی نشان میدهند که میزان ابتلا و بروز ديابت نوع ۲رو به افزایش می باشد .

این عارضه از جمله بيماریهای قابل پيشگيري است و ميتوان با رعایت و اصلاح شیوه زندگی از بروز آن جلوگيري نمود.
مطالعات اخیر در جوامع گوناگون نشانگر اين مطلب است كه افزايش استفاده از چربيهاي اشباع شده و كاهش دريافت فيبر غذايي ميتواند باعث كاهش حساسيت به انسولين و اختلال تحمل گلوكز گردد.

• رژیــم غــذایی در درمــان بیماری دیابت نقش اساسی دارد. بــرای اجــرای رژیــم غذایی مناسـب، شـاید نیـاز باشد مقدار یا زمان مـصرف غذا و یا نوع مواد غذایی مصرفی تغییر داده شود.
  از هر 10 نفر مبتلا به دیابت نوع 2 معموالً 8 نفر آنها چاق هستند و نیاز به کاهش وزن دارند. پس نتیجه میگیریم که فرد مبتلا به دیابت بایـد همیشه وزن خـود را در حـد طبیعی و نرمال نگهدارد. برای تعیین وزن استـاندارد از نمودار نشاخص تـودهی بدنی یا همان BMI استفاده میشود.
  اضافه وزن (چـــاقی) باعـــث ایجاد مقاومت بدن به انسولین میشود. یعنی انسولینی که بـدن میسازد (یـا تزریق میشود) برای پایین آوردن قنــد خــون کــار آیــی لازم را نخواهد داشت. این مـسئله کنتـرل قند خون را مشكل میسازد. به علاوه اضافه وزن با بالا بردن فشارخون، بیمار را مستعد بیماری کلیوی و سكته مغزی مینماید و همچنین افزایش میزان چربی خون ناشی از چاقی بیمار را مـستعد ابتلا به تـصلب شـرایین مینماید.
• همه افراد میتوانند با پایین آوردن وزن بدن قند خـون خـود را بهتر کنترل نموده و سالمتی خود را بهبود بخشند. شاخص توده بدنی یا همان (BMI) روشی بـرای تعیـین میـزان چاقی در افراد است.

رژیم های گیاهخواری، رژیم های نیمه گیاهخواری و انواع رژیم های درمانی از جمله رژیم های بدون گلوتن، بدون نمک، رژیم های کم چرب و رژیم های غذایی برای دیابتی ها از دیگر انواع رژیم های درمانی هستند.

رژیم دوران شیردهی :

• مادران بعد از پایان ماه چهارم شیردهی میتوانند برای دریافت رژیم لاغری در دوران شیردهی مراجعه کنند.

رژیم دوران شیردهی به گونه ای تنظیم میشود که در کنار کاهش وزن و بافت چربی هیچ اثر منفی بر میزان شیر مادر و رشد نوزاد نداشته ودر بسیاری موارد مواد مغذی بیشتری نسبت به قبل از طریق شیر مادر به نوزاد خواهد رسید .