تریاژ چیست ؟

تریاژ یکی از مهمترین مفاهیم در اورژانس است در عمل این واژه به معناي دسته بندي بیماران و مصدومین و تعیین اولویت رسیدگی به آنان (تعیین اولویت انجام اقدامات درمانی و یا انتقال به مراکز درمانی )  است. تریاژ یک روش کلی براي تقسیم بندي بیماران بر اساس فوریت نیاز به درمان است .

در هر سیستمی که تعداد بیماران و شدت آسیب زیاد بوده و منابع انسانی (پزشک و تکنسین) کم باشد، تریاژ کمک شایانی در ارائه خدمات می کند. در حقیقت تریاژ این امکان را ایجاد می کند که موثرترین خدمات به بیشترین افراد در کمترین زمان ممکن داده شود.

بدون آن اقدامات ، ناموثر و بیهوده بوده و منجر به اتلاف وقت می گردد. دسته بندی و طبقه بندی بیماران پذیرش شده در اورژانس با تشخیص بیماری  آنها تفاوت دارد.

 این دسته بند دسته بندي شامل

●  افرادي که جهت حفظ جانشان به مراقبت فوري نیاز دارند.

●   افراد آسیب دیده اي که با وجود تأخیر در انجام مراقبت طبی اورژانس زنده خواهند ماند و آسیب مهمی نخواهند دید.

● مصدومینی را که به احتمال زیاد حتی اگر اقدام درمانی جهت آن ها صورت بگیرد زنده نمی مانند.

تریاژ در اورژانس

تریاژ در بخش اورژانس یکی از مسائل بسیار حائز اهمیت می باشد و در فرآیند ارائه خدمات اورژانسی تاثیر بسیار دارد، تا جایی که با تریاژ در مواقعی می توان جلوی آسیب های جدی فیزیکی و روانی بیمار را گرفت و حتی در مواقعی مانع مرگ حتمی وی شد.

انواع سطوح تریاژ

هر بیماری که وارد بخش اورژانس می‌باشد، بایستی در حوزه مشترک و در فضای تریاژ توسط پرستار تریاژ مورد ارزیابی قرار گیرد و براساس یافته های بالینی، سطح تریاژ بیمار تعیین شود. به طور کلی تریاژ یک فرایند تصمیم‌گیری به منظور اولویت بندی بیماران مراجعه کننده به اورژانس می‌باشد. پرستار تریاژ ارزیابی بیمار را به صورت سریع و دقیق انجام می‌دهد و سطح تریاژ بیمار را براساس اطلاعات دریافتی و تجارب حرفه‌ای تعیین می‌کند که نشان دهنده شرایط بیمار و تعداد خدمات و تسهیلات مورد نیاز وی می‌باشد.

● سطح 1 تریاژ

اولین مرحله از انجام تریاژ پاسخ دادن پرستار تریاژ به این سوال است که آیا بیمار در حال مرگ است یا خیر؟

اگر پاسخ مثبت باشد، سطح 1 تریاژ برای بیمار تعیین می‌شود و اگر پاسخ منفی باشد، مرحله بعد تریاژ صورت می‌گیرد. سطح تریاژ در همه موارد با شرایط ناپایدار حیاتی به بخش اورژانس آورده می‌شود و نیاز به اقدام فوری و بی درنگ دارد، بنابراین پزشک اورژانس بایستی از لحظه حضور بیمار در بخش

اورژانس، بر بالین وی حضور داشته باشد.

● سطح 2 تریاژ

دومین مرحله از انجام تریاژ پاسخ دادن تریاژ به این سوال است که آیا بیمار می‌تواند منتظر دریافت خدمات باشد یا خیر؟

اگر پاسخ منفی باشد، سطح 2 تریاژ برای بیمار تعیین می‌شود و اگر پاسخ مثبت باشد، مرحله بعدی تریاژ صورت می‌گیرد. بیمار سطح 2 تریاژ از لحاظ وخامت وضعیت جسمانی، مشابه بیماران سطح 1 تریاژ بوده و هر لحظه امکان نیاز بیمار به احیاء قلبی-تنفسی وجود دارد؛ با این تفاوت که نیازی به حضور سریع

پزشک اورژانس بر بالین بیمار وجود ندارد و پرستار مربوطه می‌تواند پیش از حضور پزشک اورژانس، تشخیص‌ها و اقدامات اولیه را در خصوص بیمار انجام دهد.

● سطح 3 تریاژ

سومین مرحله از انجام تریاژ پاسخ دادن پرستار تریاژ به این سوال است که بیمار به چند عدد تسهیلات در اورژانس نیاز دارد؟

اگر پاسخ، بیش از یک تسهیلات باشد، پرستار تریاژ در مرحله چهارم بایستی علائم حیاتی بیمار را کنترل نماید.

به طور کلی بیماران با سطح تریاژ 3، 4، 5 در مقایسه با بیماران با سطوح تریاژ 1 و 2 از شرایط وخیمی برخوردار نیستند و سرعت عمل برای ارائه خدمات تشخیصی و درمانی به این بیماران در اولویت اصلی دستورالعمل‌های اورژانس قرار ندارد. علائم حیاتی بیماران سطح 3 تریاژ قابل قبول است.

● سطح 4 تریاژ

درصورتی که پاسخ سوال مربوط به سومین مرحله تریاژ که پیش تر به آن اشاره شد، یک تسهیلات باشد، سطح 4 تریاژ برای بیمار تعیین می‌شود و اغلب پس از دریافت خدمات سرپایی مورد نیاز از اورژانس ترخیص می‌شوند.

● سطح 5 تریاژ

درصورتی که پاسخ سوال مربوط به سومین مرحله تریاژ که پیش تر به آن اشاره شد صفر باشد، یعنی بیمار هیچ نوع تسهیلاتی در روند درمان نیاز نداشته باشد، سطح 5 تریاژ برای بیمار تعیین می‌شود.

بیمار سطح 5 خدمات مورد نیاز خود را که اغلب شامل معاینه می‌باشد، دریافت می‌کند و ترخیص می‌شود.

هدف

با حداقل امکانات، حداکثر خدمات اورژانس را در حداقل زمان ممکن به اکثریت مصدومین ارائه کرد.

سیستم تریاژ ESI

سیستم ها و پروتکل های مختلفی برای تریاژ وجود دارد که یکی از آن ها سیستم ESI است 

‌‌در ساختار تریاژ ESI با عنوان یکی از روش های تریاژ ۵ سطحی، تقسیم بندی بیماران بر اساس دو معیار حدت بیماری و تسهیلات مورد نیاز بیمار است که اولی با وجود یا عدم وجود عوامل تهدید کننده حیات و عضو، ‌وجود علائم خطیر و همچنین علائم حیاتی تعیین می شود و دومی بر اساس تجربه پرستار ومقایسه بیمار موجود با موارد مشابه قبلی تعیین می گردد.

‌در این روش ابتدا پرستار تریاژ، ‌بیمار را بر اساس شدت بیماری و وخامت حال وی ارزیابی می کند. اگر شدت بیماری زیاد نباشد یعنی در صورت عدم وجود شرایط تهدید کننده حیات یا اندام و یا شرایط پرخطر (یعنی سطوح ۱و۲ تریاژ)، پرستار بر اساس تجربه های قبلی از سایر بیماران و آموزش های سیستم

تریاژ، ‌با تخمین تسهیلات مورد نیاز بیمار در بخش اورژانس، ‌بیمار را سطح بندی می نماید. لذا پرستار مسئول تریاژ، ‌علاوه بر آشنایی کامل با الگوریتم، ‌ باید از تجربه کافی نیز برخوردار باشد. در نظر گرفتن تسهیلات مورد نیاز بیمار در بخش اورژانس برای تعیین سطح بیمار خصوصیت ویژه سیستم ESI است.

‌‌در الگوریتم ESI ،‌چهار نقطه تصمیم گیری وجود دارد:

● نقطه تصمیم گیری الف : ‌

‌‌اولین سوال این است: ‌"آیا بیمار در حال مرگ است و یا نیاز به اقدامات فوری نجات دهنده حیات دارد." در این صورت بیمار در سطح ۱ قرار می گیرد.

‌● نقطه تصمیم گیری ب : ‌‌‌ ‌

 در این مرحله : ‌"آیا بیمار نباید منتظر بماند." (شامل: علائم پرخطر، اختلال هوشیاری، ‌درد یا دیسترس شدید) که در این صورت بیمار در سطح ۲ قرار می گیرد.

‌● نقطه تصمیم گیری ج : ‌‌‌

‌در صورت عدم وجود شرایط الف و ب، ‌باید تسهیلات مورد نیاز بیمار در بخش اورژانس را تخمین بزنید. نیاز بیمار به ۲ یا بیشتر از تسهیلات اورژانس در صورت عدم اختلال در علائم حیاتی، ‌ وی را در سطح ۳ قرار می دهد. ‌

‌‌نیاز به یکی از تسهیلات اورژانس، ‌او را در سطح ۴ و در صورتی که به هیچکدام از تسهیلات اورژانس نیاز ندارد وی را در سطح ۵ قرار می دهد.

‌● نقطه تصمیم گیری د : ‌‌

‌‌در صورتی که تسهیلات مورد نیاز بیمار طبق تعریف ،‌۲ و یا بیشتر باشد (سطح ۳) در این مرحله باید علائم حیاتی بیمار جهت طبقه بندی در نظر گرفته شود. یعنی در صورت وجود اختلال در علائم حیاتی بیمار او را در سطح ۲ قرار دهید و در غیر اینصورت بیمار در همان سطح ۳ تقسیم بندی می گردد.