حجامت چیست ؟

حجامت یک روش خون‌گیری است که به منظور پیشگیری و درمان بیماری‌ها انجام می‌شود و این نام‌گذاری احتمالا به علت شیوه عمل آن است که ازطریق تحجیم و گشایش و انبساط موضعی عمل می‌کند.حجامت در واقع اعمال یک استرس فوری و آگاهانه به سیستم ساکن دفاع عمومی بدن  است تا آن را علیه کلیه عوامل درونی و بیرونی هشیار و فعال کند.حجامت یکی از رایج‌ترین روش‌های درمانی در طب سنتی و طب اسلامی است. در این روش، با تکنیک‌های خاص، از قسمت‌های مشخصی از بدن، خون‌گیری انجام می‌شود.

کاربرد های حجامت

حجامت کردن، خون‌ آلوده و غیرقابل استفاده را از بدن خارج می‌کند. خون آلوده، به دلایل مختلفی از جمله؛ سبک زندگی غلط و استفاده از مواد غذایی نامناسب، به مرور زمان، در پشت و برخی دیگر از نقاط بدن جمع می‌شود. اگرچه این خون به تدریج توسط خود بدن دفع می‌شود، اما عملکرد بدن برای تصفیه این خون آلوده کند است. به علاوه، رعایت نکردن رژیم غذایی سالم هم باعث بیشتر شدن این آلودگی‌ها می‌شود. استفاده از مواد غذایی مفید و صاف‌کننده‌‌های طبیعی خون مثل زرشک و عناب به روند تصفیه خون از مواد آلوده کمک می‌کنند. با توجه به این موارد، نیاز به حجامت، امری ضروری به نظر می‌‌رسد.

در واقع حجامت به بدن کمک می‌کند تا با مکانیسم‌های مختلفی، از ابتلا به انواع بیماری‌ها، پیشگیری کند. بعضی از این مکانیسم‌ها عبارتند از:

○ تنظیم ترکیبات شیمیایی و هورمونی خون

○ تنظیم سیستم ایمنی بدن

○ تنظیم سیستم اعصاب

علاوه بر این، حجامت، کاربردهای درمانی هم دارد. به کار بردن این روش، در درمان برخی بیماری‌ها مانند سردردهای عصبی و میگرنی، بیماری دیابت، اوره و چربی خون، سنگ کلیه و کیسه‌ی صفرا بسیار موثر است.

انواع حجامت

در طب سنتی، حجامت به دو دسته کلی تقسیم می‌شود: حجامت خشک و حجامت تر

● حجامت خشک

حجامت خشک یا بادکش‌درمانی، بدون خون‌گیری انجام می‌شود. این حجامت، گردش خون در بدن را بهبود می‌بخشد و در برخی موارد مثل گرفتگی عضلات، بسیار موثر است. بسته به اینکه گذاشتن بادکش‌ها به چه روشی صورت گیرد، حجامت خشک هم به دو دسته تقسیم می‌شود: حجامت سرد و خشک و حجامت گرم و تر

● حجامت سرد و خشک

در این نوع حجامت، عملیات بادکشی توسط ساکشن یا همان دستگاه مکش انجام می‌شود. فواید این نوع بادکش عبارتند از:

○ ماده‌ای که از یک عضو به عضو دیگر رفته است را باز می‌گرداند.

○ اعضایی که از جای اصلی خود خارج شده‌اند را به سر جای خود باز می‌گرداند.

○ علل عمقی بیماری‌ها را به سطح می‌آورد تا مورد بررسی و بازبینی قرار گیرند.

○ حرارت را به اعضایی که حس دارند ولی حرکت نمی‌کنند، باز می‌گرداند.

○ می‌تواند ماده زائد را از یک عضو خارج کند.

○ می‌تواند ماده‌ زائد را از عمق یک عضو، بیرون بکشد.

●  حجامت گرم و خشک یا لیوان‌گذاری

این کار در فرهنگ عامه به کوزه‌گذاری یا لیوان‌گذاری معروف است. در این روش، فضای داخل کوزه یا لیوان، با آتش گرم شده و بلافاصله، کوزه روی بدن بیمار قرار می‌گیرد. در این حالت، حرارت حبس شده در لیوان، تولید مکش می‌کند و بادکش انجام می‌شود.

این نوع بادکش هم مزایای زیادی دارد. برخی از آن‌ها عبارتند از:

○ با تحریک دیواره مویرگ‌ها، باعث انبساط عروق و رفع انسداد آن‌ها می‌شود.

○ سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند.

○ عضو را گرم می‌کند.

○ اخلاط خام و مزاحم بدن را به اصطلاح، می‌پزد.

○ موجب سم‌زدایی از بدن و به تعبیری دیگر، استرس‌زدایی می‌شود.

●  حجامت تر

در این حجامت، علاوه بر استفاده از بادکش، مقداری خون‌گیری هم از محل بادکش‌ها صورت می‌گیرد.

انواع حجامت بر اساس اعضای بدن  چیست؟

در طب سنتی و اسلامی حجامت بر اساس اعضای بدن به چند دسته تقسیم میشود که عبارتند از:

● حجامت عام

در این نوع حجامت، محل انجام حجامت بین دو کتف، حدود مهره‌های سوم سینه‌ای تا مهره پنجم سینه‌ای را در بر میگیرد.

فواید حجامت عام

از فواید حجامت می‌توان در کمک به درمان موارد زیر اشاره کرد:

○ سردردهای عصبی و میگرن

○ جوش‌ها و لکه‌های صورت

○ تقویت بینایی چشم

○ فشار خون و رفع غلظت خون

○ چربی، قند و اوره خون

○ ترک اعتیاد و ترک سیگار

○ بیماری‌های پوستی و خارش بدن

○ سکته مغزی و قلبی

○ ریزش مو و شوره سر

○ آرتروز و رماتیسم

○ خواب رفتگی دست و پا

○ کوتاهی قد اطفال و نوجوانان

○ آسم و سرفه و تنگی نفس

○ آلرژی و حساسیت

○ سرماخوردگی مزمن و آنفولانزا

○ نازایی و بیماری‌های تناسلی

○ افزایش هوش و حافظه اطفال و بزرگسالان

○ افزایش قدرت ایمنی بدن

○ عفونت‌ها و بیماری‌های زنانگی

○ ناراحتی‌های عادت ماهیانه بانوان

○ سینوزیت

○ افزایش اشتها و رفع لاغری

○ اختلالات هورمونی

○ سو هاضمه و ورم معده

○ سیاتیک و واریس

○ سم خون و عفونت‌های مزمن

○ بیماری‌های اعصاب و روان

○ افسردگی و کسالت بدن

○ کیست تخمدان

○ آفت دهان و تبخال

○ رفع موهای زاید بدن

○ اختلالات خواب

○ لکنت زبان

○ سنگ کلیه و سنگ کیسه صفرا

○ هپاتیت

○ دیسک کمر و کمر درد

○ کهیر و اگزما

○ بیماری‌های پروستات

○ زردی نوزادان

○ سرطان

○ زونا و آبله مرغان و اوریون

○ ویار بارداری

○ ضعف و ناتوانی جنسی

○ اسپاسم و گرفتگی عضلات

○ عفونت لوزه

○ ضعف عضلات

○ دلهره و ترس

○ کم خونی

○ پوکی استخوان و دندان

○ چین و چروک پوست

● حجامت سر

محل حجامت: در بالای سر

فواید:‌  درمان سرد درد، خمیازه، تاریکی چشم، درمان جنون، برص، جذام، خوره، دندان درد.ریزش مو، تقویت بینایی و کمک به بهبود بیماری های عصبی

● حجامت موضعی

 این نوع حجامت در نقاطی از بدن که دچار مشکل شده است، قابل اجرا میباشد و بر اساس تشخیص پزشک و نوعی بیماری، حجامت در موضع و عضو خاصی انجام می شود . از جمله حجامت کفلها، اطراف مقعد، روی رانها، کلیه، ریه‌ها و کبد است. این نوع حجامت انواع مختلف دارد که مهم‌ترین و رایج‌ترین آنها همان خون‌ گیری از میان دو کتف است.

چه زمانی برای حجامت خوب است ؟

احساس سنگینی در سر و گردن و یا خارش در صورت و پیشانی ، تاری چشم ، احساس وجود خون در دهان و تورم در لثه و ... از جمله مواردی هستند که نشان دهنده نیاز به حجامت هستند . 

فصل و روز و ساعت حجامت مهم می باشد و باید به آن اهمیت داد . معمولا بهترین زمان انجام حجامت در فصل های بهار و پاییز می باشد که می توان به عنوان روشی موثر و کار آمد برای سلامت بدن و حفظ آن باشد . 

معمولا در سرمای شدید و گرمای شدید توصیه می شود که حجامت انجام نشود .

● حجامت گوش
محل حجامت: پشت گوش
خواص حجامت: تقویت چشم، کمک به شنوایی، سردرد و میگرن، تقویت حافظه، جلوگیری از سفید شدن مو

● حجامت زیر چانه 
محل حجامت: ریز چانه
خواص حجامت: روشن کردن رنگ صورت، کمک به بهبود بیماری های دهان و دندان، تقویت لثه

● حجامت نقره
محل حجامت: در گودی پشت گردن
خواص حجامت: در بزرگ سالان احتمال فراموشی و کند ذهنی، میتواند باعث فراموشی کامل در افرادی که از مشکلات عصبی فراوان رنج می برند باشد.

● حجامت کتف ها
محل حجامت: دو طرف پشت کتف ها (روی استخوان اسکاپولا)
خواص حجامت: کمک به رفع سنگینی سر، باز کردن رنگ چهره، کمک به بهبود درد دست ها

● حجامت کمر یا حجامت ساکرال
محل حجامت: گودی کمر
خواص حجامت: بهبود درد و اسپاسم و کمک به رفع جوش و دمل در ناحیه کمر و باسن، بهبود دردهای دوران قائدگی، تقویت تخمدان و رحم

● حجامت باسن (حجامت سرین)
محل حجامت: پایین کمر رو روی باسن
خواص حجامت: بهبود سیاتیک، تسکین درد کمر و دنبالچه، بهبود جوش های روی باسن و پشت ران

● حجامت مقعد
محل حجامت: اطراف ناحیه مقعد
خواص حجامت: بهبود بواسیر و هموروئید، کمک به درمان دردهای قائدگی و بی نظمی پریود، تقویت معده و روده، دفع سردی داخلی

● حجامت روی ران
محل حجامت: بالا و روی ران
خواص حجامت: بهبود درد زانو، کمک به درمان خون رسانی به کلیه ها و مجاری ادراری، بهبود حرکت عضلات پا

 ● حجامت پشت ران

محل حجامت: پشت ران
خواص حجامت: بهبود جوش های باسن، کمک به درناژ لنفاوی و رفع گرفتگی عضلات کمر و پا

● حجامت کشاله داخلی ران
محل حجامت: کشاله داخلی ران
خواص حجامت: تقویت رحم و تخمدان، پروستات، کمک به درمان ناباروری، درمان کیست تخمدان، رفع سرد مزاحی

● حجامت زانو
محل حجامت: اطراف زانو بخصوص ناحیه داخلی زانو
خواص حجامت: کمک به ساخت مایع بین مفصلی، درد زانو ، بهبود گر گرفتگی بانوان

● حجامت پشت ساق پا
محل حجامت: پشت ساق پا، چهار انگشت پایین تر از زانو
خواص حجامت: بهبود پای بیقرار، کمک به رفع دردهای سیاتیکی، اسپاسم ساق پا، بهبود دردهای دوران پریود

● حجامت روی ساق پا
محل حجامت: عضله روی ساق پا
خواص حجامت: گرم کردن بدن، جلوگیری از سردی پاها، کمک به خون سازی و به تعویق انداختن پوکی استخوان، دفع رسوب از اندام ها

 روش انجام حجامت چیست؟

در انجام عمل حجامت  باید دقت شود که خراشها پوست را در برگرفته و به ناحیه زیر جلد نرسد. همچنین خراشها باید به موازات خطوط لانگر در پوست ایجاد شوند تا ترمیم پوست بهتر صورت گرفته و اثر خراشها کمتر در پوست باقی بماند.

فرق خون دادن با حجامت چیست؟

● در حجامت خون کمتر گرفته میشود و احتمال ضعف کم است، اما در خون دادن خونگیری زیاد و احتمال ضعف مستمر است.

● در حجامت اول بادکش و بعد خونگیری انجام میشود و این انجام بادکش و تیغ زدن باعث فعال شدن سیستمهایی در بدن میشود ولی در خون دادن اینطور نیست.

● در انجام حجامت آلودگی به بدن وارد نمیشود چون عمل حجامت فعال کننده و تنظیم کننده سیستم ایمنی بدن است و بنابراین این سیستم ایمنی از ورود میکروبها به بدن جلوگیری میکند.

● در حجامت خون سیاه و غلیظ است که خارج می‌شود، خونی که دارای اوره، چربی و ترکیبات زائد بیشتری نسبت به خون تازۀ ورید است که در زمان خون دادن خارج میگردد.

● حجامت سبب تنظیم و تقویت سیستم ایمنی بدن، سیستم هورمونی و سیستم عصبی می‌شود و از ابتلا به بیماری‌ها پیشگیری می‌کند.

چه افرادی نباید عمل حجامت را انجام دهند؟

● افرادیکه دچار کم خونی هستند.

● کسانی که متابولیسم و سوخت و ساز بدنشان کم است و به طورکلی ضعیف هستند.

● در موقع عصبانیت نباید حجامت کرد چون در این حالت رگها منقبض میشود.

● در زمان قاعدگی خانمها و همچنین در زمان جنابت نبایستی حجامت انجام شود.

● کسانی که به تازگی واکسن زده‌اند را نباید حجامت کرد.

● انجام حجامت برای افراد با مزاج بلغمی (طبع سرد و مرطوب) مناسب نیست.

● افرادی که بیماری های خاصی نظیر هموفیلی، صرع و غیره دچار هستند، نباید حجامت انجام دهند.

● زنان باردار، کودکان زیر دوسال و مبتلایان به فشار خون بالا نیز نباید حجامت انجام دهند.

● افراد بالای ۶۵ سال

● زنان باردار و شیرده

فرق حجامت و فصد خون چیست؟ 

عمل حجامت و فصد خون با یک هدف مشترک، پاک سازی خون در راستای ارتقای سلامت عمومی بدن صورت می گیرند.

در فصد، خون‌گیری از عروق اصلی بدن و به طور مستقیم انجام می‌شود. در این حالت مقدار خون خارج شده نسبت به حجامت بیشتر است و اخلاط و سموم همراه با خون از عمق بدن خارج می‌شوند. تفاوت حجامت و فصد خون، هم مربوط به نحوه خون‌گیری و هم مربوط به کیفیت درمان است

●  خون حجامت از مویرگ‌ها خارج می‌شود و فرد کمتر دچار ضعف می‌شود، ولی در فصد خون از رگ گرفته می‌شود و به همین دلیل ضعف و بی حالی ممکن است بروز پیدا کند.

●  فصد در کل بدن اثر می‌گذارد، اما حجامت موضعی است.

● فصد پاکسازی عمومی می‌کند، اما حجامت پاکسازی موضعی انجام می‌دهد.

● حجامت خون غلیظ را دفع نمی‌کند، ولی فصد به دفع خون غلیظ کمک می‌کند.

● نحوه ی پاکسازی خون در حجامت متفاوت است. بسته به نوع بیماری، گاهی حجامت، گاهی فصد و در بعضی موارد هم فقط بادکش توسط پزشک تجویز می‌شود در این روش، پزشک از طریق بادکش کردن و پس از آن ایجاد خراش‌های سطحی در پوست، اقدام به خارج کردن حجم بسیار کمتری از خون می‌کند.

توصیه های قبل و بعد از حجامت:

◎ قبل از حجامت

● یک روز قبل از حجامت دوش آب گرم بگیرید، بهتر است ۱۲ ساعت قبل از انجام حجامت باشد.

● در صورت داشتن هر نوع بیماری حتماً پزشکتان را مطلع کرده و تمامی داروهایی که مصرف می کنید را کامل و با ذکر جزئیات به پزشکتان بگویید.

● از ۱۲ ساعت قبل از حجامت از کشیدن سیگار و قلیان و هر نوع ماده مخدر و همچنین نوشیدن الکل جداً خود داری کنید.

● توصیه شده ۲۴ ساعت قبل از حجامت نزدیکی یا مقاربت جنسی نداشته باشید.

● حرکت تند مانند دویدن و یا ورزش کردن تا ۱۲ ساعت قبل از حجامت ممنوع می باشد.

● بهترین زمان برای انجام حجامت از صبح تا ظهر می باشد

● دو ساعت قبل از حجامت، غذایی با طبع گرم میل کنید (کمی نان، عسل، ارده و شیره) انرژی لازم برای انجام حجامت در بدن باقی بماند.

● طی سه روز قبل از حجامت پر خوری نکنید و از غذاهای سودا زا مانند کله پاچه، سوسیس و کالباس و … پرهیز کنید. 

● حجامت درماه مبارک رمضان ۲ ساعت پس از افطار توصیه شده.

◎ بعد از حجامت

● پس از انجام حجامت ۲۰ دقیقه استراحت کنید و از رانندگی بخصوص با موتور سیکلت جداً خودداری کنید.

● تا ۱۲ ساعت بعد از انجام حجامت سیگار و قلیان نکشید.

● اگر جای زخم حجامت پس از ۲۴ ساعت خارش داشت، حتماً با پزشک مشورت کنید.

● تا ۲۴ ساعت پس از حجامت حمام نروید.

● پس از انجام حجامت پر خوری نکنید.

● تا ۲۴ ساعت از خوردن غذاهی خیلی شور، ترش و شیرین پرهیز کنید.

● پس از حجامت تا ۵ ساعت نخوابید (بهتر است از ساعت ۶ عصر به بعد حجامت انجام ندهید، مگر به تشخیص پزشک)

در سال چند بار می‌توان حجامت کرد؟

به طور کلی، نمی‌توان تعداد دفعات مشخصی برای حجامت کردن تعیین کرد. افراد سالم، جهت پیشگیری و سلامتی بدن، دو بار در سال می‌توانند حجامت کنند ولی در حجامت‌های درمانی، موارد خاص و بیماری‌های مختلف، تعداد حجامت و محل آن، با نظر پزشک متخصص صورت می‌گیرد.